Lighter, Ethereum üzerinde çalışan bir ZK-rollup ağıdır. Burada emir eşleştirme ve tasfiyeler kriptografik kanıtlarla doğrulanır. LIT ise ağın token’ı olarak staking, komisyon indirimi ve likidite havuzu erişimi sağlar. Toplam arz 1 milyar token ile sabittir.
Genel amaçlı bir Katman-2 (Layer-2) ağı her türlü uygulamayı barındırır ve blok alanını hepsiyle paylaşır. Lighter’ın ağı ise emir defteri tabanlı işlemlere odaklanır. Bu odak, gecikme ve işlem kapasitesi tarafında iyileşme sağlamayı amaçlar.
Lighter ne zaman ve kim tarafından kuruldu?
Lighter 2022’de Vladimir Novakovski tarafından kurulmuştur. Novakovski, yapay zekâ alanındaki sosyal girişimi Lunchclub’ı Lighter’a dönüştürmüş ve ekibin büyük bölümünü korumuştur.
LIT token, token generation event (TGE) ile 30 Aralık 2025’te oluşturulmuştur. Toplam arzın %25’i erken kullanıcılara airdrop olarak dağıtılmıştır.
LIT nasıl çalışır?
Lighter’da emirler zincir dışında sıralanıp eşleştirilir, bu işlemlerin doğruluğunu gösteren tek bir sıkıştırılmış kanıt üretilir, kanıt Ethereum’da doğrulandıktan sonra borsanın durumu güncellenir. Varlıklar bu süreç boyunca Ethereum’daki akıllı sözleşmelerde tutulur.
Sequencer adı verilen bileşen, işlemleri geliş sırasına göre sıralar ve kullanıcıya hızlı bir ön onay verir. Ardından kanıt üretim katmanı bu işlemleri girdiye dönüştürür. Yüz binlerce işlem kanıtı çok katmanlı bir sistemde teke indirilir.
Ethereum’a yalnızca bu toplu kanıt ve durum değişikliğini anlatan sıkıştırılmış veri gönderilir. Kanıt doğrulanmadan borsanın durumu güncellenmez.
Mimarinin parçalarından biri Escape Hatch adı verilen çıkış mekanizmasıdır. Burada kullanıcılar çekim gibi kritik işlemleri doğrudan Ethereum üzerindeki bir öncelik kuyruğuna gönderebilir. Sequencer bu talepleri belirlenen süre içinde işlemezse sözleşme tamamen donar. Bu durumda kullanıcılar Ethereum’a yazılmış veriden kendi bakiyelerini kanıtlayarak varlıklarını doğrudan çekebilir.
Lighter altyapısı ve teknik özellikleri
Lighter, Ethereum üzerinde çalışan bir Katman-2 projesidir. Altyapısı ve teknik özellikleri şu şekilde özetlenebilir:
- İşlem kapasitesi: Saniyede on binlerce emir ve emir iptali işlenecek şekilde tasarlanmıştır.
- Komisyon yapısı: Standart hesaplarda hem vadeli hem spot piyasalarda maker ve taker komisyonu alınmaz. Premium hesaplar düşük bir komisyon öder, karşılığında daha düşük gecikme alır.
- Likidite havuzu: Lighter Likidite Havuzu (LLP), piyasa yapıcılık ve tasfiye sigortası işlevi görür. Kullanıcılar havuza USDC yatırır, havuz da defterin iki tarafına fiyat verir.
- Risk ayrıştırması: LLP ayrı stratejilere bölünmüştür. Böylece büyük ölçekli kripto varlıklar ve gerçek dünya varlıkları gibi kategoriler için risk birbirinden izole edilmiştir.
LIT token nerede kullanılır?
LIT, Ethereum üzerinde ERC-20 standardında çıkarılmış bir token’dır. Token’ın işlevi doğrudan borsanın kullanımına bağlıdır.
Ocak 2026’dan itibaren LLP’ye yalnızca stake yapan kullanıcılar girebilir olmuştur. Stake edilen her 1 LIT, havuza 10 dolara kadar USDC yatırma hakkı verir. Ayrıca stake edenlere, hâlihazırda yıllık %6 olarak belirlenen bir getiri sunulur. Bu oran protokol performansına ve piyasa koşullarına göre güncellenebilir. Stake çözme işlemi 3 günlük bir kilitlenme süresine tabidir.
En az 100 LIT stake eden kullanıcılar çekim ve transfer ücretlerinden muaf tutulur. Piyasa yapıcılar ile yüksek frekanslı işlem yapan şirketler de stake miktarına göre kademeli indirim alır.
Geri alım tarafında protokol, işlem komisyonu gelirini açık piyasadan LIT almak için kullanır. Diğer yandan 30 Haziran 2026 tarihli token ekonomisi güncellemesiyle geri alınan token’ların hazinede tutulması yerine yakılması kararlaştırılmıştır.
Paribu’da LIT token nasıl alınır?
Paribu’da LIT fiyatını inceleyerek LIT/TL işlemlerinizi kullanıcı dostu arayüzü ve güvenli altyapısı sayesinde kolayca yapabilirsiniz. İşleme başlamadan önce bir Paribu hesabı oluşturmanız gerekir. Hesap açarken KYC doğrulama sürecini tamamlamak, yasal gereklilikler ve güvenlik açısından önemlidir. Bu adımı tamamladıktan sonra işlemlere erişim sağlanır.
Hesabınızı açtıktan sonra LIT piyasa sayfasını ziyaret ederek standart ya da gelişmiş görüntüleme seçeneklerini kullanabilirsiniz. Her iki seçenekte de LIT alımı yapmak için Limit, Piyasa ve Koşul emirlerinden birini seçebilirsiniz. Fiyat kısmından coin’i aldığınız fiyatı görürsünüz. Daha sonra almak istediğiniz LIT miktarını girip alım işleminizi tamamlayabilirsiniz.
