Cartesi (CTSI), geliştiricilerin blokzincir üzerinde merkeziyetsiz uygulamalar ve akıllı sözleşmeler geliştirebileceği bir katman 2 çözümüdür. Protokolün kripto parası CTSI’dır.
Blokzincir uygulamalarını destekleyen Linux tabanlı bir Katman-2 altyapısıdır. Geliştiriciler, tanıdık programlama dilleri ve açık kaynak araçlarla merkeziyetsiz uygulama (dApp) geliştirebilir. Karmaşık hesaplamalar zincir dışında (off-chain) yürütülerek ağ üzerindeki yük azaltılır.
“Katman-2” terimi, Ethereum gibi bir ana blokzincirin (Katman-1) üzerinde çalışan bir ölçeklendirme katmanı olduğunu ifade eder. Cartesi bu yapıyla hem Ethereum’un güvenliğini miras alır hem de hesaplamalar için gereken ortamı genişletmeyi amaçlar.
CTSI ne zaman ve kim tarafından kuruldu?
CTSI, Cartesi Foundation’ın kurucuları Erick de Moura, Augusto Teixeira, Diego Nehab ve Colin Steil tarafından 2018 yılında geliştirildi. 2020 yılında da piyasaya sürüldü.
Projenin fikri, Teixeira’nın IOTA kurucusu Serguei Popov ile ortak akademik çalışmalar yürütmesi sonucunda şekillendi. Popov daha sonra projenin ilk danışmanlarından ve destekçilerinden biri oldu.
Başlangıçta yapay zeka veri pazarı olarak tasarlanan proje, zamanla blokzincir altyapı çözümüne dönüştü. CTSI token, Nisan 2020’de halka arz edildi (ICO) ve ilk etapta 100 milyon token satışa sunularak yaklaşık 1,5 milyon dolar toplandı. Mainnet staking ise Aralık 2020’de Ethereum üzerinde başladı.
2025 Haziran’ı projenin olgunluk açısından en önemli dönüm noktalarından birini simgeledi. PRT (Permissionless Refereed Tournaments) dolandırıcılık önleme sistemi mainnet’e taşındı ve Cartesi, L2BEAT’in Stage 2 listesine girerek bu statüye ulaşan yalnızca üç projeden biri oldu.
CTSI’ın altyapısı ve Cartesi teknik özellikleri
CTSI, Ethereum tabanlı bir ERC-20 token’ıdır. Cartesi ekosisteminde kullanılan başlıca varlıktır.
Cartesi’yi diğer Katman-2 projelerinden ayıran en temel özellik, tam Linux ortamı desteğidir. Cartesi standart Linux kütüphanelerini blokzincire taşır. Teknik bileşenleri ise şunlardır:
- Cartesi Machine: RISC-V tabanlı, deterministik sanal makine olarak bilinir. Python, C++, Java, Rust gibi dillerde yazılmış programları çalıştırabilir.
- Noether: Kısa vadeli veri depolama için tasarlanmış yan zincirdir. Veri kullanılabilirliği oracle’ı olarak çalışır.
- PRT (Permissionless Refereed Tournaments): Dolandırıcılık önleme mekanizmasıdır. Burada herkes doğrulayıcı olabilir. Sybil saldırılarına karşı direnç sağlar.
- Dave algoritması: PRT’nin bir sonraki nesli olarak geliştirilen, gecikme saldırılarını ekonomik olarak anlamsız kılmayı hedefleyen sistemdir.
CTSI kullanıcılarına ne vadeder?
CTSI, merkeziyetsiz uygulamaların blokzincir üzerinde doğrulanarak Linux’te çalıştırılmasına imkân sağlayan bir projedir. Birden fazla blokzincir üzerinde çalışabilen CTSI, farklı blokzincirlerin rekabet içinde olmadığı bir ortam vadeder. Bu nedenle ölçeklenebilir olarak tanımlanır.
Roll-up ve yan zincirlerden oluşan CTSI, aynı zamanda verimlilik ve düşük maliyet odaklıdır. Noether isimli yan zinciri de bu noktada devreye girerek geliştiricilere avantaj sağlar. Bununla birlikte Phyton kodlama dilini kullanan geliştiricilerin akıllı sözleşmeler üretebildiği bir yapıdır.
CTSI’ın kullanım alanları ise şu şekilde özetlenebilir:
- Staking: CTSI sahipleri token’larını stake ederek ağın Proof-of-Stake (PoS) mekanizmasına katılır ve ödül kazanır. Node operatörleri bu sistemle teşvik edilir.
- Yönetişim: CTSI sahipleri, protokol değişikliklerine ilişkin teklifleri oylar ve projenin geleceğine yön verir.
- Ağ ücretleri: Noether yan zincirine veri eklemede CTSI transfer edilir.
- Güvenlik teşviki: PRT sisteminde doğrulayıcılar CTSI yatırarak işlem güvenliğini destekler; dürüst davrananlar ödüllendirilir.
CTSI madenciliği yapılır mı?
CTSI, madenciliği yapılan bir token türü değildir.
En düşük fiyat ile en yüksek fiyat ve toplam arz
CTSI, bugüne dek en düşük fiyatını 0,0213 dolar ile 30 Mart 2026’da görürken en yüksek fiyatını da 1.7493 dolar ile 9 Mayıs 2021’de gördü. Toplam arzı 1.000.000.000 CTSI olan kripto paranın dolaşan arzı ise 913.354.469,71 CTSI’dır.
Paribu’da CTSI işlemleri nasıl yapılıyor?
Paribu’da CTSI/TL işlemlerinizi kullanıcı dostu arayüzü ve güvenli altyapısı sayesinde kolayca yapabilirsiniz. İşleme başlamadan önce bir Paribu hesabı oluşturmanız gerekir. Hesap açarken KYC doğrulama sürecini tamamlamak, yasal gereklilikler ve güvenlik açısından önemlidir. Bu adımı tamamladıktan sonra işlemlere erişim sağlanır.
Hesabınızı açtıktan sonra CTSI piyasa sayfasını ziyaret ederek standart ya da gelişmiş görüntüleme seçeneklerini kullanabilirsiniz. Her iki seçenekte de CTSI alımı yapmak için Limit, Piyasa ve Koşul emirlerinden birini seçebilirsiniz. Fiyat kısmından coin’i aldığınız fiyatı görürsünüz. Daha sonra almak istediğiniz CTSI miktarını girip alım işleminizi tamamlayabilirsiniz.
