Security token, iki farklı çatı altında değerlendirilmesi gereken bir kavramdır. Biri, yazılımcıları ve API üreticilerini ilgilendiren tarafı, diğeri de son kullanıcıları ilgilendiren tarafıdır.
Kısaca yazılımcıları ilgilendiren kısmına değinmek gerekirse; kişisel bilgi depolayarak kişinin kimliğini elektronik olarak doğrulayan taşınabilir bir aygıttır. Belirteç sahibi, bir ağ hizmetine erişim vermek için güvenlik kodunu bir sisteme girer.
Güvenlik token’ları olarak da bilinen security token’lar, çipleri içeren donanım token’ları, USB bağlantı noktalarına takılan USB token’ları, kablosuz bluetooth token’ları veya aygıtları uzaktan etkinleştiren programlanabilir elektronik anahtarlıklar da dahil olmak üzere birçok farklı biçimdedir (örneğin, bir arabaya veya apartman binasına erişmek için). Kullanıcılar sorunsuz bir şekilde üçüncü taraf web sitelerine girmek için güvenlik token’larını kullanır.
Son kullanıcılar için security token’ın, geleneksel menkul kıymetlerin dijital karşılığı olması mühimdir. Geleneksel yatırım dünyasındaki hisse senetleri ve tahvillerin blokzincir altyapısıyla çalışan hali, security token olarak tanımlanır. Bunu daha iyi anlamak için birkaç kavrama göz atmakta fayda var.
Menkul kıymet token’ları ve security token ilişkisi nedir?
Tıpkı geleneksel borsada olduğu gibi yatırım yapma amacı taşıyan token’lardır. Genellikle hizmet token’ları ile karıştırılırlar ancak aralarında büyük fark vardır. Menkul kıymet token’ına sahip olmak, bir şirketten hisse almak anlamına gelir.
Ethereum tabanlı kripto paraların çoğu, kişi ya da kuruluşlar tarafından belli bir amaç ve hizmet doğrultusunda yaratılmış olan protokollerin ürünleridir. Bunlara sahip olan kişiler, blokzincir tabanlı menkul kıymet token’ı olarak adlandırılan security token ile yatırım yapmış olur.
Söz konusu token’ın altyapısını oluşturan şirketin performansına bağlı olarak kazanç sağlanır. Yüksek sayıda token sahiplerinin ağdaki işleyiş için söz hakkınız olması da mümkündür. Yatırım yapılan protokolün çizdiği çerçeveler dahilinde çeşitli ayrıcalıklar kazanılabilir.
Emtia ve security token ilişkisi nedir?
Ticari döngüde alım-satım değeri olan mal ve varlıklarının tamamına emtia denir. Ethereum tabanlı kripto paraların her biri, akıllı sözleşmelerle yaratıldığı için blokzincir dünyasında emtia görevini görür. Security token kavramı ile de birebir ilişkilidir.
Tüm bu tanımlamalar çerçevesinde de görüldüğü üzere security token, yatırım amacıyla alınan, blokzincir tabanlı varlıklardır. İlerleyen dönemlerde geleneksel finans sisteminin dönüşüm geçirmesi ve ona ait menkul kıymet ürünlerin tamamen dijital olması gibi bir beklenti de söz konusu. Bu bilgiler ışığında security token’ların yarının finans dünyası için önem teşkil eden bir kavram olduğunu söyleyebiliriz.
Security token ile utility token arasındaki fark nedir?
Security token, gerçek bir varlığa (hisse senedi, gayrimenkul, tahvil gibi) bağlı olan dijital bir yatırım aracıdır. Utility token ise bir platformdaki hizmete erişim sağlar ve yatırım aracı sayılmaz.
Bu ayrım pratikte çok önemlidir. Elinizde bir utility token varsa o token’ın değeri genellikle ilgili platformun kullanım talebine bağlıdır. Security token’da ise tablonun arkasında gerçek bir varlık, gerçek bir şirket veya gerçek bir kira geliri vardır. Örnek olarak oyun içi para veya dosya saklama alanı hakkı utility token’a girerken dijital hisse senedi ve tokenize edilmiş gayrimenkul security token kategorisindedir.
STO (Security Token Offering) nedir?
Security Token Offering (STO), Menkul kıymet token’ı arzı anlamına gelir. Şirketlerin security token aracılığıyla sermaye topladığı ve yatırımcılara menkul kıymet nitelikli dijital varlık dağıttığı düzenlenmiş bir fon toplama sürecidir.
ICO’larda arkasında fiziksel bir varlık bulunmayan token’lar piyasaya sürülürken STO’larda hisse senedi, tahvil veya gayrimenkul gibi gerçek varlıkları temsil eden menkul kıymetler söz konusudur.
STO sürecinde akıllı sözleşmeler kritik bir rol üstlenir. KYC (Müşterini tanı) ve AML (Kara para aklamayla mücadele) yükümlülükleri de doğrudan bu akıllı sözleşmelere entegre edilebilir. Böylece tüm işlemler şeffaf biçimde kayıt altına alınır.
Howey Testi: Bir token ne zaman security sayılır?
Howey Testi, ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu’nun (SEC) bir varlığın menkul kıymet olup olmadığını belirlemek için kullandığı yasal çerçevedir. 1946 yılında tanımlanan bu test, bugün hala kripto varlıkların sınıflandırılmasında standart olarak kabul edilir.
Teste göre bir varlık şu dört koşulu aynı anda taşıyorsa menkul kıymet sayılır: para yatırımı söz konusuysa, ortak bir girişime dahil olunuyorsa, kâr beklentisi varsa ve bu kâr başkalarının çabasına bağlıysa. Dördü de karşılanıyorsa ilgili varlık SEC denetimine tabidir.
Kripto paralarda bu testin en büyük örneği SEC ve Ripple arasındaki davada görülmüştür. SEC’in Ripple’a XRP token’ının menkul kıymet olduğuna dair açtığı davanın sonucunda XRP’nin menkul kıymet olmadığına karar verilmiştir.
Türkiye’de security token’ların ihraç edilmesi hakkında düzenleme var mı?
Türkiye’de ise security token’ların listelenmesi ile ilişkilendirilebilecek çeşitli düzenlemeler bulunmaktadır. 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun 35/B/7 hükmü uyarınca kurum ve kuruluşların, kripto varlıklara ilişkin diğer mevzuattan kaynaklanan hak ve yükümlülükleri saklıdır. III-35/B.2 sayılı Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcıların Çalışma Usul ve Esasları ile Sermaye Yeterliliği Hakkında Tebliğ’in (“Tebliğ”) 22/1-i hükmü uyarınca, platformlar tarafından listelenecek kripto varlığın ihracı için herhangi bir düzenleyici otoriteden onay alınıp alınmadığı veya düzenlemelerin ihlal edilip edilmediğinin değerlendirilmesi gerekmektedir. Keza, Tebliğ’in 16/4 hükmüne göre, konusu ve niteliği itibarıyla farklı kurum ve kuruluşların düzenleme alanına giren varlıkların token olarak satış ya da dağıtımının yapılması durumunda, platformlar ilgili kurum veya kuruluşun mevzuatındaki şartların yerine getirildiğini teyit etmekle ve akıllı sözleşmenin düzenlemelere uyum sağlayabilecek şekilde oluşturulduğunu kontrol etmekle yükümlüdürler. Belirtilen düzenlemeleri birlikte yorumladığımızda, security token’ların listelenmesi tamamen yasaklanmamış olmakla birlikte SPK’dan izin alınması ve ihraca ilişkin ilgili düzenlemelere uyulması kaydıyla serbesttir.
