Tagger (TAG), yapay zekâ modelleri için veri toplama, etiketleme ve doğrulama gibi süreçleri merkeziyetsiz bir ağda birleştirmeyi hedefleyen bir projedir. BEP-20 standardında çalışan TAG; katılımcı ödüllerinde, veri seti kullanımında ve inceleyici olmanın ön koşulu olan staking’de rol alır.
Resmi dokümanında kendini tam kapsamlı bir yapay zekâ veri çözümü olarak tanımlar. TAG ise projenin yerel (native) token’ı ve yönetişim token’ıdır. Veri etiketleme (data labeling), ham veriyi yapay zekânın öğrenebileceği hâle getirme işidir. Bir görüntüdeki yayayı ya da aracı işaretlemek buna örnektir. Tagger bu işi küresel bir katılımcı havuzuna açmayı hedefler.
Tagger ne zaman ve kim tarafından kuruldu?
Tagger’ın resmi yol haritası, proje başlangıcını 2023’ün son çeyreğine, ilk lansmanı ise 2024’ün üçüncü çeyreğine yerleştirir. Dokümandaki ekip sayfasında Trevor Xu, Colton Zau ve Reagan Wu isimleri yer alır.
Tagger projesi ve amacı
Tagger’ın dokümanı üç temel sorundan bahseder. Bunlar veri siloları, veri doğrulamadaki karmaşa ve nitelikli etiketleyici eksikliğidir. Veri silosu, verinin tek bir kurumun içinde kapalı kalması anlamına gelir. Proje, kitle kaynak kullanımıyla (crowdsourcing) etiketleyici havuzunu genişletmeyi ve blokzincirle verinin sahipliğini doğrulamayı amaçlar.
Tagger’ın AI Copilot aracı, uzmanlık geçmişi olmayan kullanıcıların da tıp, tarım ve otonom araçlar gibi alanlarda veri etiketlemesine olanak tanır. Amaç, etiketleme işine giriş engelini düşürmektir. Veri sahipleri için ise sahiplik ve kullanım haklarının kayıt altına alınması hedeflenir.
TAG nasıl çalışır?
Veri talep eden taraflar görev yayımlar, katılımcılar AI Copilot desteğiyle etiketleme yapar ve her manuel etiket üç inceleyici tarafından kontrol edilir. Onaylanan işe karşılık katılımcıya TAG ödülü verilir. Bu ödül modeline Proof of Human Work (PoHW) denir. PoHW bir blokzincir konsensüs mekanizması değildir.
PoHW’de TAG, katılımcıların veri toplama, etiketleme ve inceleme gibi işlerine karşılık dağıtılır. Dağıtım, işin miktarına ve kalitesine bağlıdır.
Yarılanma katsayısı, ihraç edilen token miktarı ilerledikçe ödüllerin azalmasını sağlar. İlk yarılanma, PoHW havuzundaki token’ların yüzde 50’si ihraç edildiğinde gerçekleşir. Sonraki yarılanma yüzde 75’te tetiklenir.
DeCorp (Decentralized Corporation) modeli, geleneksel şirket hiyerarşisinin yerine akıllı sözleşmelerle koordine edilen bir çalışma düzeni kurmayı hedefler. Bu modelde çalışan sayısı arttıkça yönetim ve operasyon maliyeti dik biçimde yükselmez.
AI Copilot ve veri inceleme sürecinde her manuel etiket önce üç inceleyiciye gider. Üçü de onaylarsa etiket geçer, en az ikisi reddederse etiket reddedilir. İki onay ve bir ret varsa karar, tek bir inceleyiciye kalır. İnceleyiciler hangi turda olduklarını bilmez.
İnceleyici olmak için belirli bir eşiğin üzerinde TAG stake etmek gerekir. İnceleyiciler, bu şartı karşılayan adresler arasından rastgele seçilir. Örneğin otonom araç geliştiren bir şirket, trafik görüntülerindeki yayaları ve araçları işaretletmek için görev yayımlayabilir. Bu görevlerin etiketleri yukarıdaki inceleme akışından geçer.
Tagger altyapısı ve teknik özellikleri
Tagger, BNB Smart Chain ağında BEP-20 standardında çalışır. Tagger’ın dokümanına göre ağda işlenen veri şifrelenir. Veri seti tamamlandığında ise sistem bir dizin dosyası üretir. Veri sahibi bu veri seti için bir NFT (Non-fungible token) basarak sahipliğini kayıt altına alabilir.
NFT’yi elinde tutan kişi veri setini görüntüleme, etiketleme görevi yayımlama ve yetkilendirme haklarına sahip olur. Etiketlenmiş veri seti için de aynı yöntemle yeni bir NFT basılabilir.
DePIN, fiziksel altyapının merkeziyetsiz katılımcılarla kurulduğu ağları ifade eder. Tagger, DePIN yaklaşımını ortak veri toplama ve paylaşımı için kullandığını belirtir. Veri kullanıcıları görev oluşturmak ve veri hakkı edinmek için TAG kullanır.
Tagger’ın veri pazarı, veri setlerinin alınması, kiralanması ve yetkilendirilmesi için tasarlanmıştır. Pazar yerindeki işlemler NFT ile kayıt altına alınan sahiplik bilgisine dayanır.
TAG token nerede kullanılır?
TAG; görev ödülü olarak dağıtılır, veri seti kullanımı ve yazılım hizmeti aboneliği gibi alanlarda kullanılır, inceleyici olma koşulu olan staking’de tutulur ve yönetişim token’ı olarak tanımlanır.
- Görev ödülü: Etiketleme ve inceleme işlerine karşılık TAG dağıtılır.
- Veri ve hizmet kullanımı: TAG’in veri setleri, yazılım abonelikleri ve yapay zekâ modeli özelleştirme hizmetlerinde kullanılabilir.
- Staking: İnceleyici olabilmek için eşik üstü TAG stake edilir. Minimum staking süresi 7 gündür ve unstake talebinden sonra 7 günlük bekleme uygulanır.
- Yönetişim: TAG, yönetişim token’ı olarak tanımlanır.
Paribu’da TAG token nasıl alınır?
Paribu’da TAG alım işlemlerinizi kullanıcı dostu DeFi arayüzünü kullanarak kolayca yapabilirsiniz. İşleme başlamadan önce bir Paribu hesabı oluşturmanız gerekir. Hesap açarken KYC doğrulama sürecini tamamlamak, yasal gereklilikler ve güvenlik açısından önemlidir. Bu adımı tamamladıktan sonra işlemlere erişim sağlanır.
Hesabınızı açtıktan sonra DeFi sekmesi altında Tagger piyasa sayfasını ziyaret ederek alım gerçekleştirebilirsiniz. Fiyat kısmından coin’i aldığınız fiyatı görürsünüz. Daha sonra almak istediğiniz TAG miktarını girip alım işleminizi tamamlayabilirsiniz.
