Whitelist, izin verilen ve tanımlanmış kişilerin, bilgisayar programları ile kripto para birimi adreslerinin bulunduğu bir “güven” listesidir. Whiltelist’ler çoğunlukla belli bir hizmet, olay ya da bilgiyle ilgili olduğundan kullanıldıkları bağlama göre ayrı anlamlara sahip olabilir.
Daha ayrıntılı açıklamak gerekirse whitelist, yalnızca önceden onaylanmış kişi, program veya kripto para adreslerinin erişebildiği güven listesidir. Kripto dünyasında iki temel işlev üstlenir. ICO, IDO ve NFT projelerine erken ve avantajlı koşullarda katılım hakkı tanır; borsalarda ise para çekme adreslerini kısıtlayarak hesap güvenliğini artırır.
Whitelist’in amacı nedir?
Bir kullanıcı, bir şirketin e-posta listesine kaydolduğunda genellikle kendisinden o şirketin e-posta adresini whitelist’ine eklemesi istenir. Böylece şirketten gelecek e-postalar, spam klasörüne düşmeden “gelen kutusuna” ulaşması garanti edilir. Bazı durumlarda şirketlerin göndereceği e-postaların spam olarak görünmemesi için internet hizmet sağlayıcılara ücret ödenmesi de söz konusu olabilir.
Whitelist, kullanıma uygun ve güvenli sayılan bilgisayar programları için de kullanılır. Çoğu anti virüs programının, sistem taramaları sırasında hedeflemeyeceği uygulamalardan oluşan, önceden tanımlanmış bir “güvenilir uygulama” listesi vardır. Bu listeye kullanıcılar da manuel bir şekilde müdahale edebilir.
Whitelist nasıl çalışır?
Fidye yazılımı, oltalama (phishing) ve kötü amaçlı yazılım gibi saldırılar, hayatın her anında dikkat edilmesi gereken noktalar hâline geldi. Bu kötü niyetli program ve yazılımların karşısında bireysel önlemlerin mümkün olduğunca artırılması gerekmektedir. Whitelist bu alanda korunma yöntemlerinden biridir. Peki, nasıl çalışır?
Whitelist, önceden belirlenmiş katı kurallarla oluşturulan bir listedir ve bir yöneticisi vardır. Yöneticiler, kullanıcıların erişimlerine izin verilen kaynakların, programların ve uygulamaların bir listesini hazırlar. Bu listeler dinamik yapıda olduğu için her zaman ihtiyaçlara göre güncellenebilir.
Hazırlanan liste işletim sistemlerine, ağ cihazına veya sunucu yazılımına uygulanır. Böylece her gelen kullanıcının isteği izlenerek whitelitest’e uygun olup olmadığı saptanır. İstek whitelist’e dahilse kullanıcı işlemini devam ettirebilir, dahil olmayan bir talep söz konusu olursa geri çevrilir.
Whitelist kripto dünyasında nasıl kullanılır?
Whitelist, kripto para dünyasında birkaç farklı anlamda kullanılabilir. Öncelikle kripto dünyasında bir whitelist, ICO veya IEO gibi belirli etkinliklere katılabilecek onaylanmış katılımcıların olduğu bir listeyi ifade etmektedir. Bu liste, sözü edilen etkinliğe yalnızca belirli gereklilikleri yerine getirmiş kişilerin katılımını sağlamak için hazırlanmaktadır. Bu whitelist’ler ICO’yu organize edenler tarafından hazırlanır ve “yatırılması gereken minimum fon tutarı” gibi kriterleri içerebilir. Hatta bir whitelist’e girebilmek için kod ya da davetiye gerekebilir.
Whitelist’lerin kripto evreninde en çok kullanıldığı ikinci alan ise, para çekme adresleridir. Yalnızca bu listede görünen adresler, “güvenilir” olarak etiketlendiği için döviz hesaplarından para çekebilir.
NFT whitelist nedir?
NFT whitelist, belirli bir NFT koleksiyonunun genel kullanıma açılmadan önce mint (basım) hakkı tanınan cüzdan adreslerinin listesidir. Bu listeye dahil olan cüzdan sahipleri NFT’leri piyasa genelinden önce ve çoğunlukla daha düşük işlem ücretiyle alabilir.
NFT whitelist’inin üç temel avantajı vardır:
- Öncelikli erişim: Koleksiyon halka açılmadan önce mint yapma hakkı tanınır.
- Düşük gas ücreti: Kalabalık mint dönemlerinde ağ trafiği yüksek olur; whitelist sahipleri bu yükten kaçınabilir.
- Garantili alım: Popüler projelerde whitelist olmadan mint anında tükeniyor olabilir.
Whitelist’e nasıl girilir?
Whitelist’e giriş yöntemi projeden projeye değişir. Ancak kripto ve NFT projelerinde sıklıkla kullanılan birkaç ortak yöntem bulunur.
- Sosyal medya görevleri: Discord’da aktif olmak, proje hesabını takip etmek veya içerik paylaşmak en yaygın yöntemlerden biridir. Proje bu aktiviteyi topluluk büyütme ve görünürlük kazanma amacıyla kullanır.
- Form doldurma: Proje web sitesinde veya Google Form üzerinden başvuru yapılır. Cüzdan adresi ve kişisel bilgiler bu aşamada istenir.
- KYC süreci: Bazı projeler kimlik doğrulaması (KYC) ister. Bu süreç, yalnızca gerçek ve yasal çerçevede uygun kişilerin whitelist’e girmesini sağlar.
- Çekiliş ve seçim: Başvurular toplandıktan sonra proje, whitelist sahiplerini kura veya seçim kriterleri yoluyla belirler. Her başvuran listeye giremeyebilir.
Whitelist ve waitlist arasındaki fark nedir?
Whitelist ve waitlist birbirine karıştırılan iki kavramdır. Aralarındaki fark ise nettir. Waitlist yalnızca bekleme listesidir ve herhangi bir hak güvencesi vermez. Whitelist ise koşulları yerine getirmiş kişilerin onaylandığı ve katılım hakkı kazandığı listedir.
Bir projenin waitlist’inde olmak, ileride davet alabileceğiniz anlamına gelir. Whitelist’te olmak ise belirlenen etkinliğe katılma hakkının zaten verildiği anlamına gelir. Bu ayrım özellikle NFT ve ICO projelerinde kritik öneme sahiptir.
