Korku ve açgözlülük endeksi, kripto para piyasasındaki yatırımcı duyarlılığını 0 ile 100 arasında tek bir skorla özetleyen günlük bir göstergedir. Skor volatilite, momentum ve hacim, sosyal medya, Bitcoin dominansı ve arama trendlerinden hesaplanır. Düşük değerler korkuyu, yüksek değerler açgözlülüğü gösterir. Endeks fiyat tahmini yapmaz ve tek başına alım ya da satım sinyali sayılmaz. RSI gibi diğer göstergelerle birlikte değerlendirilir.
Endeksin fikri hisse senedi piyasasından gelir. Wall Street’te VIX adıyla bilinen bir korku göstergesi 1990’dan itibaren kullanılmıştır. CNNMoney ise 2012 baharında VIX dahil yedi göstergeyi tek bir skorda birleştiren Fear & Greed Index’i yayımlamıştır.
Endeks fiyatı değil, duyguyu ölçer. Bu ölçümde aşırı korkunun yatırımcıların fazla endişelendiğine işaret edebileceği, aşırı açgözlülüğün ise piyasanın bir düzeltmeye yaklaştığını gösterebileceğine inanılır.
Korku ve açgözlülük endeksi nasıl hesaplanır?
Endeks, beş aktif bileşenin ağırlıklı birleşiminden oluşur. Volatilite ile piyasa momentumu ve hacim %25’er, sosyal medya %15, Bitcoin dominansı ve arama trendleri %10’ar paya sahiptir.
Alışılmadık bir volatilite artışı korkulu bir piyasanın işareti sayılır. Yükselen bir piyasada ise yüksek alım hacmi aşırı iyimserlik olarak yorumlanır. Sosyal medya tarafında paylaşımların etkileşim oranları izlenir.
Bitcoin dominansında artış görülmesi altcoin yatırımlarından kaçınıldığını, düşmesi ise altcoin’lere artan iştahı temsil eder. Son olarak arama trendleri, Bitcoin ile ilgili aramaların hacmindeki değişim ve öne çıkan ilgili sorguları temsil eder.
CNN’in hisse senedi endeksi ise yedi bileşenden oluşur ve VIX, opsiyon piyasası verileri ile tahvil talebi gibi kurumsal akışlara dayanır. Kripto sürümü ise sosyal medya ve arama trendleri gibi bireysel yatırımcı sinyallerine daha fazla odaklanır.
Korku ve açgözlülük endeksi nasıl okunur?
Endeks değerleri beş bölgede okunur. Bunlar aşırı korku, korku, nötr, açgözlülük ve aşırı açgözlülüktür. Paribu’nun kripto trend analizi sayfasında bu değerler kaygı, az kaygı, nötr, az güven ve güven olarak değerlendirilir.
Düşük skorlar karamsarlığı, yüksek skorlar iyimserliği gösterir. Aralıklar sağlayıcıya göre birkaç puan değişebildiği için tablodaki sınırlar yaklaşık değerlerdir. Ancak genel olarak aşağıdaki şekilde özetlenebilir:
- 0 – 24: Aşırı korku (Extreme fear)
- 25 – 46: Korku (Fear)
- 47 – 54: Nötr (Neutral)
- 55 – 74: Açgözlülük (Greed)
- 75 – 100: Aşırı açgözlülük (Extreme greed)
Bu sınırlar sağlayıcıdan sağlayıcıya farklılaşabilir. CNN tarzı hisse senedi endekslerinde korku bölgesi çoğunlukla 25-44, nötr bölge ise 45-55 arası olarak tanımlanır. Bir skoru yorumlarken hangi sağlayıcının endeksine bakıldığını bilmek bu yüzden önemlidir.
Korku ve açgözlülük endeksindeki değişim, Bitcoin fiyatının yükselmeye ya da düşmeye devam edeceğini göstermez. Yalnızca katılımcıların ruh halinin değiştiğini gösterir. Skor günde bir kez güncellendiği için tek bir günlük değerden çok birkaç haftalık seyir, duyarlılığın yönü hakkında daha fazla bilgi verebilir.
Aşırı korku ve aşırı açgözlülük ne anlama gelir?
Aşırı korku, yatırımcıların panikle sattığı ve riskten kaçındığı dönemi anlatır. Aşırı açgözlülük ise FOMO ve aşırı iyimserliğin fiyatlara yansıdığı dönemi ifade eder. İkisi de duygunun uç noktasıdır ve tek başına dönüş sinyali olarak okunamaz.
Bazı yatırımcılar aşırı korkuyu fırsat, aşırı açgözlülüğü düzeltme uyarısı olarak yorumlar. Bu yaklaşım tersine yatırım (contrarian) olarak bilinir. Yine de yorumun doğru çıkacağına dair bir garanti yoktur.
Endeks, Bitcoin fiyatı ve RSI ilişkisi
Duyarlılığın fiyatlarla bağlantılı olduğu düşünülür. Ancak ilişkinin varlığı, endeksin gelecekteki fiyatı kesin biçimde öngördüğü anlamına gelmez.
Endeks sıklıkla RSI (Göreceli güç endeksi) ile karıştırılır. RSI yalnızca fiyat hareketlerinin hızını ve büyüklüğünü değerlendirir. Korku ve açgözlülük endeksi ise fiyatın yanı sıra hacim, sosyal medya, dominans ve arama verilerinden duyarlılık çıkarmaya çalışır.
İki gösterge birbirini tamamlayabilir. RSI fiyatın aşırı alım ya da aşırı satım bölgesinde olup olmadığını gösterirken endeks bu hareketin ardındaki ruh haline bakar.
Korku ve açgözlülük endeksinin sınırlamaları
Endeks yararlı bir bağlam göstergesidir ancak sınırlamalarıyla birlikte okunması gerekir.
- Tek başına sinyal olmaması: Endeks bir pozisyon kararının tek dayanağı olarak tasarlanmamıştır.
- Geçmişi ve bugünü yansıtması: Endeks geçmiş ve güncel koşulları yansıtır, gelecekteki fiyatı öngörmez. Günde bir kez güncellenir ve genellikle son 24 saatin verisini kullanır.
- Bitcoin odaklı yapı: Volatilite, momentum ve dominans bileşenleri ağırlıkla Bitcoin verisine dayanır. Bu nedenle tek tek altcoin hareketlerini her zaman yansıtmaz.
- Belirsiz sosyal sinyaller: Daha fazla paylaşım ya da arama; heyecanı, endişeyi, tartışmayı veya merakı gösterebilir. Endeks bu ayrımı her zaman yapamaz.
- Uç bölgelerde uzun kalma: Endeks haftalarca aşırı korku ya da aşırı açgözlülük bölgesinde kalabilir. Tek bir uç okuma bu yüzden zamanlama aracı olarak kullanılamaz.
