Kaspa, Proof-of-Work (PoW) konsensüsü ile çalışan ve GHOSTDAG protokolünü kullanan Katman-1 (Layer-1) bir kripto varlık ağıdır. Klasik blokzincir yerine BlockDAG adı verilen Directed Acyclic Graph (DAG) yapısını kullanır. KAS, ağın kripto parasıdır.
Kaspa ne zaman ve kim tarafından kuruldu?
Kaspa ana ağı 7 Kasım 2021 tarihinde başlatılmıştır. Projenin kurucusu Yonatan Sompolinsky’dir. Sompolinsky, 2013 yılında danışmanı Aviv Zohar ile birlikte Ethereum’un erken yol haritasında da yer alan GHOST protokolünü yayınlayan akademisyenlerdendir.
Kaspa projesi ve amacı
Kaspa projesi, PoW tabanlı kripto varlıklarda görülen düşük ölçeklenebilirlik problemini çözmeyi amaçlar. Bitcoin gibi klasik PoW ağlarında bloklar art arda üretilir. Aynı anda üretilen bloklar (orphan blok) silinir.
Kaspa’da paralel üretilen bloklar atılmaz, hepsi ana kayda dahil edilir. Bu sayede ağ yüksek hacimli işlemleri taşıyabilir. Proje şu temel ilkelere dayanır:
- Hızlı kesinlik: Saniyede on bloka kadar üretim ile işlemlerin çok kısa sürede kayda geçmesi hedeflenir.
- PoW: Bitcoin’in kanıtlanmış konsensüs yapısı korunur, staking ya da yetkili doğrulayıcı yoktur.
- Açık kaynak geliştirme: Kod tabanı topluluk katkısıyla şeffaf biçimde geliştirilir.
Bu ilkeler, Kaspa’yı “Nakamoto Konsensüsü’nün genelleştirilmiş hâli” olarak konumlandırır.
KAS nasıl çalışır?
KAS, GHOSTDAG protokolü ile çalışan bir PoW kripto varlığıdır. Madenciler kHeavyHash algoritmasını kullanarak yeni bloklar üretir. Üretilen tüm bloklar BlockDAG yapısında saklanır ve protokolün sıralama algoritması her blok için deterministik bir sıra atar.
GHOSTDAG, dürüst madenciler tarafından üretilen blokları öne çıkarır. Saldırgan davranışlı bloklar düşük öncelikle sıralanır. Bu yapı, Bitcoin’in güvenlik garantilerini korurken blok üretim hızını arttırmayı amaçlar.
Kaspa altyapısı ve teknik özellikleri
Kaspa altyapısı, klasik blokzincir tasarımının ötesine geçen birkaç teknik bileşene dayanır. Bu bileşenler, projeyi diğer PoW ağlarından ayırır.
BlockDAG yapısında bloklar, tek bir zincir yerine yönlü çevrimsiz grafik biçiminde birleşir. Paralel bloklar atılmaz, sıralanır. Bu noktada GHOSTDAG sıralama dürüst bloklara öncelik verir.
kHeavyHash algoritması GPU madenciliğine uygun olarak tasarlanmıştır. Zamanla FPGA ve ASIC desteği de eklenmiştir.
Ağ şu anda saniyede on blok üretir. Uzun vadeli hedef saniyede yüz bloka çıkarmaktır. İşlem onayları ağ gecikmesi ile sınırlıdır, dakikalar yerine saniyelerle ölçülür.
KAS token nerede kullanılır?
KAS, Kaspa ağının yerel ve tek token’ıdır. Ağ içinde işlem ücretlerinin ödenmesi ve madencilere ödül dağıtımı için kullanılır. KAS, kHeavyHash madenciliği yapan kullanıcılara yeni blok üretiminde dağıtılır.
KAS’ın temel kullanım alanları şu şekilde özetlenebilir:
- İşlemler: Ağ içinde gerçekleştirilen her transfer için KAS kullanılır.
- Madenci ödülleri: Yeni üretilen her blokta belirlenen miktarda KAS, blok madencisine dağıtılır.
- Değer transferi: Cüzdanlar arasında KAS transferi yapılabilir.
Kaspa, akıllı sözleşme desteği için de bir yol haritası sunar. Geliştirme ekibi, Katman-2 (Layer-2) çözümleri ve sanal makine entegrasyonu üzerinde çalışmalarını sürdürür.
