Blokzincir teknolojisinin üzerine inşa edilen web3, dağıtık ağların hakimiyetinde gelişen yeni internet yapısıdır. İnternetin geleceği ya da geleceğin interneti olarak tanımlana web3, web2’nin gelişmiş versiyonudur.
Web3’ün yayılması ve kullanılması sırasında önemli güce sahip ürünlerden biri de yine blokzincir altyapısıyla ortaya çıkan kripto para birimleridir. Web3 coin’leri olarak ifade edilen bu dijital varlıklar, ekosistemin temel taşlarından biridir.
Web3 nedir?
Web3, internetin blokzincir teknolojisini ve merkeziyetsizlik ilkesini benimseyen yeni versiyonu olarak tanımlanır. Web2’nin aksine kullanıcı verilerini daha yüksek gizlilikle korumak istenir. Web 3.0 daha açık, şeffaf ve kullanıcı merkezli bir internet vizyonunu temsil eder.
Web3’ün temel özellikleri şu şekilde özetlenebilir:
- Blokzincir desteği: Web3, dağıtık bir altyapı kullanır. Blokzincir sayesinde tüm verileri şeffaf ve güvenilir bir şekilde kayıt altına alır.
- Kullanıcı hakları: Web3, kullanıcıların verileri üzerinde daha fazla kontrol sahibi olmalarını sağlar.
- Akıllı sözleşmeler: Web3 coinleri ve platformlarında akıllı sözleşmeler aracılığıyla otomatik ve güvenilir işlemler yapılabilir.
- Semantik web kavramı: Semantik web, web verilerinin içeriğinin ve bağlamının anlaşılmasına odaklanır. Böylece arama motorları daha doğru ve bağlamsal olarak daha alakalı sonuçlar önerebilir.
- Birlikte çalışabilirlik (Interoperability): Birlikte çalışabilirlik farklı teknolojiler arasında daha fazla bağlantı kurulmasını hedefler. Böylece varlıklar ve veriler farklı platformlar ve blokzincirler arasında hareket edebilir.
Web2 ve Web3 arasındaki farklar nelerdir?
Web2 ve web3, internetin nasıl yapılandırıldığı ve kontrol edildiği konusunda ayrışan iki farklı modeli temsil eder. Bugünün internet kavramını oluşturan web2 belirli platformlar etrafında şekillenen bir yapıya sahiptir. Bu platformların internetin yapısında ve ilerleyişinde önemli bir yeri vardır. Ancak web3’te uygulamalar dağıtık altyapılar üzerinde çalışır. Böylece süreç daha şeffaf ve doğrudan kullanıcı etkileşimine dayalı hale gelir.
Kimliklerin ve verilerin saklanış biçimi de iki internet modeli arasında farklılık gösterir. Web2’de kimliklerin korunması, verilerin saklanması ve güvenliği platform sağlayıcıları tarafından sağlanır. Kullanıcılar genellikle e-mail ve şifre yoluyla platformlara giriş yaparlar. Web3’te ise bu süreçler yazılım tabanlı protokoller, kriptografik doğrulama mekanizmaları ve akıllı sözleşmeler tarafından yönetilir.
Özetle web2’nin merkezinde platform sağlayıcıları bulunurken web3’te akıllı sözleşmeler bulunur. Web3 yaklaşımı kullanıcıların dijital etkileşimleri üzerinde daha çok rol aldığı bir yapıyı hedefler.
İnternetin kısa tarihi
İnternetin ilk ortaya çıkışı 1960’lardaki ARPANET’e dayanır. ARPANET, dayanıklı bir iletişim ağı kurmak amacıyla oluşturulmuştur. Bugün bildiğimiz World Wide Web (WWW) ise 1989 yılında Tim Berners-Lee tarafından yaratılmıştır. 1991 yılına gelindiğinde ise bilinen ilk web sitesi yayınlanmıştır.
Bu dönemi takip eden yıllarda görülen ilk internet ağı sonradan Web1.0 olarak adlandırılmıştır. Web1.0 daha çok statik ve bilgilendirme amacıyla yayınlanmış sayfalardan oluşmuştur. Ardından bugün kullandığımız model olan Web2.0, 2000’lerin başında kullanıcıyla buluşmuştur. Şimdilerde ise Web 3.0 fikri sıkça tartışılan konulardan biri haline gelmiştir.
Web3 coin’leri nedir?
Web3 coin’leri merkeziyetsiz uygulamalarda (dApp’ler) kullanılan kripto paralara verilen genel isimdir. Bu uygulamalarda kullanılan ağların çalışması ve blokzincirlerin güvenliğinin sağlanması için kullanılırlar.
Piyasa değerine göre bazı web3 coin’leri şu şekilde sıralanabilir:
- Chainlink (LINK): Akıllı sözleşmelerin blokzincir dışındaki gerçek dünya verilerine erişmesini sağlayan merkeziyetsiz bir oracle ağıdır.
- Polkadot (DOT): Birden fazla bağımsız blokzincirin birlikte çalışmasını ve veri paylaşmasını sağlar.
- Render (RENDER): Kullanıcıların kullanılmayan işlem gücünü kiralamalarına olanak tanıyan merkeziyetsiz bir GPU işleme ağıdır.
- Filecoin (FIL): Kullanıcıların blokzincir tabanlı bir pazar yerinde verilerini depolamasına ve güvenliğini sağlamasına olanak tanıyan merkeziyetsiz bir depolama ağıdır.
- Stacks (STX): Bitcoin ağının güvenliğini kullanarak çalışan web3 uygulamalarının oluşturulmasını mümkün kılan Katman-2 blokzincirdir.
