Osilatör, fiyat hareketlerinin momentumunu ve aşırı alım ile aşırı satım seviyelerini ölçen, genellikle 0-100 aralığında veya sıfır çizgisi etrafında hareket eden bir teknik analiz göstergesidir. RSI, MACD, Stokastik osilatör ve CCI en bilinen örnekleridir. Kripto piyasasında MVRV Z-Score gibi blokzincir verisine dayanan on-chain osilatörler de kullanılır.
Diğer bir deyişle fiyatın momentumunu, gücünü ve aşırı alım ya da aşırı satım bölgesine girip girmediğini ölçer. Amacı olası yön değişikliklerini fiyat grafiğinden önce tahmin etmeye çalışmaktır.
Osilatörler genellikle fiyat grafiğinin altında ayrı bir pencerede gösterilir ve tek başına değil fiyatla birlikte okunur. Bir osilatör üst sınıra yaklaştığında piyasa aşırı alım bölgesine giriyor, alt sınıra yaklaştığında ise aşırı satım bölgesine giriyor olarak değerlendirilir. Bu değerlendirme kesin bir alım veya satım emri anlamına gelmez, sadece fiyatın kısa vadeli değerlendirmesini yapar.
Osilatör nasıl çalışır?
Osilatör, belirli bir periyottaki fiyat verisini matematiksel bir formülle işleyerek tek bir çizgiye veya bant sistemine dönüştürür. Bu çizgi sıfır seviyesini ya da önceden belirlenmiş üst-alt sınırları geçtiğinde momentumda bir değişim sinyali verir. Osilatörün ürettiği sinyal, trend takip eden göstergelerin aksine fiyattan bağımsız bir ölçek üzerinde okunur.
Önce belirlenen periyottaki kapanış fiyatları toplanır, ardından bu veriler bir formülle normalize edilir ve sonuç 0-100 gibi sabit bir aralığa sıkıştırılır. Bazı osilatörler sıfır çizgisi etrafında hareket eder ve MACD gibi sabit bir üst-alt sınır taşımaz.
Osilatörlerin okunmasında üç unsur öne çıkar. Bunlar aşırı alım-aşırı satım seviyeleri, sıfır çizgisi veya orta nokta geçişleri ve fiyatla osilatör arasındaki uyumsuzluktur. Bu üç unsur genellikle birlikte değerlendirilerek momentumun ne yönde ve ne hızda değiştiği anlaşılmaya çalışılır.
Osilatör ile indikatör arasındaki fark nedir?
Her osilatör bir teknik göstergedir ama her teknik gösterge osilatör değildir. İndikatör, fiyat verisinden türetilen tüm göstergeleri kapsayan genel bir kategoridir. Osilatör ise bu kategorinin içinde belirli sınırlar arasında salınan bir alt gruptur. Hareketli ortalama gibi trend takip eden göstergeler indikatördür ama osilatör değildir.
Kripto piyasasında en çok kullanılan teknik osilatörler nelerdir?
Kripto piyasasında en sık kullanılan osilatörler hisse senedi ve döviz piyasalarından uyarlanmıştır. Aşağıdaki dört gösterge, kripto grafik okuma yaparken sıklıkla kullanılır.
RSI (Relative strength index)
RSI, 1978 yılında J. Welles Wilder tarafından geliştirilen ve fiyat değişiminin hızını ölçen bir momentum osilatörüdür. 0 ile 100 arasında hareket eder. 70 üzeri aşırı alım, 30 altı aşırı satım olarak yorumlanır.
MACD (Moving average convergence divergence)
MACD, iki farklı periyottaki üstel hareketli ortalama arasındaki farkı ölçen bir momentum göstergesidir. MACD çizgisi, sinyal çizgisi ve histogram olmak üzere üç bileşenden oluşur. MACD çizgisinin sinyal çizgisini yukarı kesmesi momentumun güçlendiğine, aşağı kesmesi ise zayıfladığına işaret eder.
Stokastik osilatör
Stokastik osilatör, güncel kapanış fiyatının belirli bir periyottaki en yüksek ve en düşük seviyeye göre konumunu ölçer. George Lane tarafından 1950’lerde geliştirilen gösterge %K ve %D adlı iki çizgiden oluşur ve 80 üzeri aşırı alım, 20 altı aşırı satım olarak değerlendirilir.
CCI (Emtia kanal endeksi)
CCI, fiyatın kendi ortalamasından ne kadar saptığını ölçen bir osilatördür. 1980 yılında Donald Lambert tarafından geliştirilen gösterge +100 ve -100 seviyeleri etrafında yorumlanır.
Blokzincir verileriyle çalışan on-chain osilatörler nelerdir?
Klasik teknik osilatörler yalnızca fiyat ve işlem hacmini kullanırken kripto piyasasına özgü on-chain osilatörler blokzincir üzerindeki cüzdan hareketlerini, madenci gelirlerini ve harcanan coin’lerin kâr-zarar durumunu temel alır. Bu göstergeler özellikle verisi açık blokzincirlerde piyasa döngüsünü okumak için kullanılır.
MVRV Z-Score
MVRV Z-Score, bir varlığın piyasa değerini gerçekleşen değerine oranlayan ve bu oranı standart sapma cinsinden ölçen bir on-chain osilatördür. Skor tarihsel ortalamanın çok üzerine çıktığında piyasa döngüsünün zirvesine, çok altına düştüğünde ise dip bölgesine yaklaşıldığı düşünülür.
Puell Multiple
Puell Multiple, madencilerin günlük gelirini son 365 günün ortalamasıyla karşılaştırır. Değerin tarihsel ortalamanın çok üzerine çıkması, madenci gelirlerinin olağanın dışında yükseldiğine ve piyasanın ısındığına işaret edebilir.
SOPR (Spent output profit ratio)
SOPR, harcanan coin’lerin satıldığı fiyatla ilk edinildiği fiyat arasındaki oranı ölçer. 1’in üzerindeki değerler piyasada ortalama kârla satış yapıldığını, 1’in altındaki değerler ise zararına satışların ağırlık kazandığını gösterir.
Osilatörlerde uyumsuzluk (divergence) ne anlama gelir?
Uyumsuzluk, fiyatın ve osilatörün aynı yönde hareket etmemesi durumudur. Fiyat yeni bir zirve yaparken osilatörün daha düşük bir zirve yapması negatif uyumsuzluk, fiyat yeni bir dip yaparken osilatörün daha yüksek bir dip yapması ise pozitif uyumsuzluk olarak adlandırılır. Her iki durum da momentumun fiyatla aynı hızda ilerlemediğine işaret eder.
Negatif uyumsuzluk genellikle yükseliş trendinin gücünü kaybettiğine, pozitif uyumsuzluk ise düşüş trendinin zayıfladığına işaret eden erken bir ipucu olarak izlenir. Ancak uyumsuzluk tek başına kesin bir dönüş sinyali değildir. Güçlü trendlerde fiyat ve osilatör arasındaki uyumsuzluk uzun süre devam edebilir.
Bu yüzden uyumsuzluk sinyalleri genellikle destek-direnç seviyeleri, işlem hacmi veya başka bir osilatörle birlikte değerlendirilir.
Osilatör kullanırken nelere dikkat edilmeli?
Osilatörler güçlü araçlar olsa da bazı sınırlamaları vardır. Aşağıdaki noktalar yanlış yorumlama riskini azaltmaya yardımcı olur.
- Güçlü trendde uzun süre aşırı bölgede kalma: Bir osilatör aşırı alım veya aşırı satım seviyesine ulaştığında fiyat hemen tersine dönmeyebilir. Güçlü bir trend sırasında osilatör haftalarca aynı bölgede kalabilir.
- Tek başına kullanılmama: Osilatör sinyalleri; trend çizgileri, destek-direnç seviyeleri veya işlem hacmiyle birlikte değerlendirildiğinde daha güvenilir hale gelir.
- Zaman diliminin etkisi: Kısa zaman dilimlerinde osilatörler daha sık ve daha gürültülü sinyal üretir. Kullanılan zaman dilimi sinyalin güvenilirliğini doğrudan etkiler.
- Düşük hacimli varlıklarda gürültü: İşlem hacmi düşük kripto varlıklarda fiyat dalgalanmaları daha sert olduğundan osilatör sinyalleri daha fazla yanıltıcı sonuç verebilir.
- Parametrelerin aşırı optimize edilmemesi: Bir osilatörün periyodunu geçmiş verilere sürekli uydurmak, göstergeyi yalnızca geçmişte işe yarayan bir hale getirebilir.
Bu sınırlamalar, osilatörün kesin öngörü değil olasılık sunan bir araç olduğunu hatırlatır.
