APR ve APY, bir yatırımın yıllık getirisini ya da bir borcun yıllık maliyetini gösteren iki orandır. Aralarındaki tek fark bileşik faizdir: APR basit faizi, APY ise faizin faizini hesaba katar. Bu yüzden aynı oranda APY genelde APR’den yüksek görünür. Kripto yatırımcısı için kritik nokta, iki seçeneği karşılaştırırken aynı metriğe bakmak ve oranların değişken olabileceğini unutmamaktır.
APR basit faizi, APY ise bileşik faizi yansıtır. Staking yaparken, varlıklar borç verilirken veya likidite havuzuna girilirken görülen yüzdelerin hangisini ifade ettiğini bilmek verileri doğru okumanızı sağlar.
APR ve APY arasındaki temel fark nedir?
APR ile APY arasındaki tek fark bileşik faizdir. APR basit faizi temel alır ve yalnızca ana para üzerinden hesaplanır. APY ise kazanılan faizin tekrar yatırıldığını, yani faizin de faiz ürettiğini varsayar. Bu yüzden aynı oranda APY genellikle APR’den biraz daha yüksek çıkar.
Bileşik faiz, hem ana paraya hem de daha önce biriken faize uygulanan faizdir. Faiz ne kadar sık işlerse fark o kadar büyür. Aynı oran yılda bir kez yerine her gün işlerse yıl sonundaki getiri daha yüksek olur.
APR (Annual percentage rate) ne anlama gelir?
APR, bir yıl boyunca kazanılacak ya da ödenecek temel faiz oranıdır. Türkçede yıllık yüzde oranı olarak da bilinir. Bileşik etkiyi içermez ve hesap yalnızca ana para üzerinden yapılır. Geleneksel finansta APR çoğunlukla kredi, kredi kartı veya borçlanma maliyetini gösterir.
Geleneksel finansta APR’nin bir başka özelliği daha vardır. Bu da borçlanmada faiz oranına ek olarak kredi ücretlerini de kapsamasıdır. Bu yönüyle APR, faiz oranından daha geniş bir maliyet ölçüsüdür. Kriptoda ise APR genelde sade bir nominal oran olarak ücretler eklenmeden kullanılır.
Örneğin 1.000 dolar değerinde bir varlık %10 APR ile bir yıl tutulursa yıl sonunda 100 dolar kazanılır. Toplam para ise 1.100 dolar olur. Dönemsel gelen ödüller kenarda birikir ve ekstra faiz üretmez.
APY (Annual percentage yield) nasıl hesaplanır?
APY, bileşik faizi içeren gerçek yıllık getiridir. Yıllık yüzde getiri olarak da bilinir. Hesabı şu formüle dayanır:
APY = (1 + r/n)ⁿ − 1
Burada r yıllık faiz oranını, n ise yıl içindeki bileşik sayısını gösterir. Bileşik ne kadar sık olursa APY o kadar yükselir.
Bu kural ABD’nin mevduat düzenlemelerinde de tanımlıdır. Düzenleyici metinler APY’yi, faiz oranı ve bileşik sıklığına göre hesaplanan toplam faiz olarak açıklar. Aynı oranın farklı bileşik sıklıklarıyla nasıl değiştiğini şu örnekler gösterir:
- Yıllık bileşik: %10’luk bir oran yılda bir kez işlerse APY de %10 olur.
- Aylık bileşik: Aynı oran ayda bir işlerse APY yaklaşık %10,47’ye çıkar.
- Günlük bileşik: Günlük işlerse APY yaklaşık %10,51 olur.
Aradaki fark küçük görünür ama büyük bakiyelerde ve uzun vadede büyür. Örneğin bir varlık %5 oranla aylık bileşikle kilitlenirse efektif yıllık getiri yaklaşık %5,12 olur. Bu hesap, oranın ve token fiyatının yıl boyunca sabit kaldığını varsayar.
Kriptoda APR ve APY nerede görülür?
Kriptoda bu oranlar en çok staking, borç verme, yield farming ve likidite havuzlarında görülür. Birçok protokol ödülleri otomatik yeniden yatırdığı için kripto çoğunlukla APY ile ölçülür. Otomatik bileşik (auto-compounding), kazancın elle takip edilmeden büyümesini sağlar.
Bu oranların kullanım alanları şöyle ayrışır:
- Staking: Bir varlık ağ güvenliğine katkı için kilitlenir, ödüller çoğunlukla otomatik bileşiklenir ve APY ile gösterilir.
- Borç verme ve alma: Borç verme tarafında genelde APY, borç alma tarafında APR görülür.
- Yield farming ve likidite havuzları: Ödüller günlük hatta saatlik bileşiklenebildiğinden APY daha gerçekçi bir ölçü olur.
Otomatik bileşik, kriptoyu geleneksel bankacılıktan ayıran en belirgin noktalardan biridir. Akıllı sözleşmeler kazanılan ödülü her dönem ana paraya ekler.
