OTC açılımı “Over The Counter” olup Türkçede tezgah üstü piyasa anlamına gelir. Tezgah üstü piyasalar, işlemlerin merkezi bir borsa yerine doğrudan alıcı ve satıcı arasında gerçekleştiği piyasalardır.
OTC piyasaları, kripto varlıklar, hisse senetleri, tahviller, türev ürünler veya diğer finansal araçların organize borsalar dışında işlem gördüğü piyasalardır. Bu piyasalarda fiyatlar, taraflar arasında yapılan anlaşmalar sonucunda belirlenir.
Kripto sektöründe de OTC işlemler kullanılabilir. Özellikle yüksek hacimli işlemlerde, işlemin piyasa fiyatı üzerindeki etkisini sınırlamak amacıyla taraflar kendi aralarında fiyat belirleyerek OTC işlem gerçekleştirebilir. Bu kapsamda kripto para platformlarında listelenen kripto varlıklar da OTC işlemlere konu olabilir.
OTC hisseleri ise, borsada listelenmeyen veya belirli şartları karşılamadığı için organize piyasalarda işlem görmeyen şirketlere ait hisse senetleridir. Bu hisseler genellikle daha küçük ölçekli şirketlere ait olabilir ve likiditeleri daha düşüktür.
OTC ticareti nasıl çalışır?
OTC ticareti, merkezi bir borsa yapısı olmadan doğrudan iki taraf arasında gerçekleşir. Bu işlemler genellikle aracı kurumlar, brokerlar veya finansal kuruluşlar aracılığıyla yürütülür. Taraflar işlem koşullarını kendi aralarında belirler ve bu durum OTC piyasasını daha esnek hale getirir.
Tezgah üstü piyasa organize piyasalardan farklı olarak sabit kurallar yerine taraflar arası anlaşmaya dayanmasıdır. Örneğin bir OTC satışında alıcı ve satıcı fiyatı, miktar ve teslim şartlarını doğrudan belirleyebilir.
Örneğin bazı durumlarda yatırımcılar, piyasadan parça parça alım yapmak yerine daha yüksek miktarlı işlemler için karşı tarafla belirli bir fiyatta anlaşarak OTC işlemleri tercih edebilir. Bu yaklaşım, piyasa fiyatı üzerindeki etkiyi sınırlamaya yardımcı olabilir.
OTC piyasalarında fiyat oluşumu, arz-talep dengesine ek olarak taraflar arası müzakere sürecine bağlıdır. Bu durum, özellikle büyük hacimli işlemlerde piyasa fiyatının doğrudan etkilenmesini önlemek amacıyla tercih edilebilir.
OTC işlemler genellikle yüksek hacimli işlemler için tercih edilse de taraflar arasında anlaşma sağlandığı sürece daha küçük işlemler için de kullanılabilir.
Tezgah üstü piyasaların temelleri
Tezgah üstü piyasalar, merkezi borsalara alternatif olarak gelişmiş ve özellikle finansal sistemde esneklik sağlamayı amaçlamıştır. Bu piyasaların en temel özelliği, işlemlerin merkezi bir platform yerine doğrudan taraflar arasında gerçekleşmesidir.
OTC piyasa yapısında standartlaşma daha düşüktür. Bu nedenle işlemler daha esnek koşullarla yapılabilir. Ancak bu durum aynı zamanda daha yüksek risk anlamına da gelebilir.
OTC piyasasında işlemler merkezi bir emir defteri üzerinden değil, dağıtık bir yapı içinde gerçekleşir. Bu nedenle OTC piyasaları, organize piyasalardan farklı bir işlem mantığına sahiptir.
OTC piyasa türleri
OTC piyasaları farklı finansal araçlara göre çeşitlenebilir. Bu piyasalar, işlem gören varlık türüne ve yapısına göre sınıflandırılır.
OTC market içerisinde en yaygın görülen piyasa türleri arasında hisse senetleri, türev ürünler ve döviz işlemleri yer alır. OTC hisseleri, genellikle küçük veya gelişmekte olan şirketlere ait olurken; türev ürünler taraflar arasında özel sözleşmelerle oluşturulur. Ayrıca OTC piyasalarında tahviller ve yapılandırılmış finansal ürünler de işlem görebilir.
Kripto varlıklar da bu kapsamda OTC piyasalarında işlem görebilen varlıklar arasında yer alabilir ve bazı yatırımcılar tarafından tercih edilebilir.
OTC ticaretinin faydaları
OTC ticareti, yatırımcılara ve kurumlara çeşitli avantajlar sunar. Bu avantajların başında esneklik gelir. Taraflar, işlem koşullarını kendi ihtiyaçlarına göre belirleyebilir.
Tezgah üstü piyasa yapısı sayesinde büyük hacimli işlemler, piyasayı doğrudan etkilemeden gerçekleştirilebilir. Bu durum özellikle kurumsal yatırımcılar için önemli bir avantajdır.
Özellikle bazı piyasalarda yüksek tutarlı işlemlerin OTC üzerinden yapılması, piyasa fiyatında oluşabilecek ani dalgalanmaların sınırlanmasına katkı sağlayabilir.
OTC işlemlerde dikkat edilmesi gereken en önemli unsurlardan biri fiyatın önceden sabitlenmesidir. Taraflar işlem öncesinde belirli bir fiyat üzerinde anlaşır ve işlem bu fiyattan gerçekleşir. Ancak bu sabitlenen fiyat, işlem anındaki piyasa fiyatından farklı olabilir.
Örneğin bir taraf yüksek miktarda alım yapmak istediğinde, piyasada parça parça işlem yapmak yerine belirli bir fiyattan toplu alım yapmayı tercih edebilir. Bu durumda alıcı, piyasa fiyatına göre daha yüksek bir seviyeden işlem gerçekleştirebilir. Benzer şekilde satıcı taraf da hızlı şekilde pozisyon kapatmak amacıyla piyasanın altında bir fiyattan satış yapabilir ve bu durumda fiyat farkı satıcı açısından bir maliyet oluşturabilir.
Ayrıca işlem fiyatı sabitlendiği için piyasa koşulları işlem sonrasında hızlı şekilde değişirse taraflardan biri için dezavantaj oluşabilir. Örneğin fiyat yükseldiğinde daha düşük fiyattan satış yapan taraf, fiyat düştüğünde ise daha yüksek fiyattan alım yapan taraf zarar edebilir. Bu nedenle OTC işlemler, tarafların kendi ticari tercihleri doğrultusunda değerlendirdiği bir yapı sunar.
Türkiye’de merkezi platformlar aracılığıyla gerçekleştirilen OTC işlemlerde süreç genellikle platform üzerinden yürütülür ve taraflar bu yapı içinde bir araya getirilir. Bu durum işlemlerin daha kontrollü şekilde gerçekleşmesine katkı sağlayabilir.
