Bu prosedür, Paribu Kripto Varlık Alım Satım Platformu A.Ş.’de (“Paribu”) işlem görecek kripto varlıkların listeleme ve listeden çıkarma süreçlerinin nasıl yürütüleceğini belirlemek amacıyla hazırlanmıştır. Prosedürün temel amacı; yatırımcıların korunması, işlemlerde şeffaflığın sağlanması, piyasa güvenliği ile adil ve nesnel bir değerlendirme sürecinin oluşturulmasıdır.
Bu prosedür, platformda listelenmek istenen kripto varlıkların nasıl değerlendirileceği, hangi şartlarla listeye alınacağı, hangi durumlarda listeden çıkarılacağı veya geçici olarak işlemlerinin durdurulacağı açıklanmıştır. Ayrıca bu süreçte görev alan birimlerin sorumlulukları ile kullanıcıların nasıl bilgilendirileceğine dair esaslar da prosedür kapsamında yer almaktadır.
Bu prosedür, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu ile kripto varlıklarla ilgili Sermaye Piyasası Kanunu kapsamında çıkarılan ikincil düzenlemeler uyarınca, kripto varlıkların listeleme ve listeden çıkarma süreçlerine ilişkin yazılı prosedür oluşturulması yükümlülüğü kapsamında hazırlanmıştır.
Paribu, kullanıcılarına şeffaf, güvenilir ve sürdürülebilir bir işlem ortamı sunmak amacıyla; kripto varlıkların platformda listelenmesine, listeden çıkarılmasına, askıya alınmasına ve yeniden işlem görmeye başlamasına ilişkin hem değerlendirme kriterlerini hem de operasyonel süreçlerini bu prosedür aracılığıyla açık şekilde kamuoyuyla paylaşmaktadır.
| Paribu | : | Paribu Kripto Varlık Alım Satım Platformu A.Ş. |
|---|---|---|
| Platform | : | Paribu Kripto Varlık Alım Satım Platformu A.Ş. tarafından işletilen, kripto varlık alım satım hizmeti sunulan işlem ortamı** Listeleme** |
Kripto varlıkların platformda listelenmesine, listeden çıkarılmasına, askıya alınmasına veya yeniden işleme açılmasına ilişkin tüm süreçler aşağıdaki temel ilkelere uygun olarak yürütülür:
| Şeffaflık | : | Listeleme ve listeden çıkarma kararları, kamuya açık, objektif ve denetlenebilir kriterlere dayalı olarak alınır. Kullanıcılar, önemli değişiklikler hakkında önceden bilgilendirilir. |
|---|---|---|
| Yatırımcıların Korunması | : | Kripto varlıkların güvenli, dürüst ve adil bir işlem ortamında işlem görmesi hedeflenir. Kullanıcıların menfaatlerinin korunması süreç boyunca önceliklidir.** Nesnellik ve Tarafsızlık** |
Paribu’da kripto varlıkların listelenmesi, hem başvuru bazlı değerlendirmeleri hem de Paribu’nun gerçekleştirdiği sistematik piyasa analizlerini kapsayacak şekilde yürütülür. Tüm projeler, çok boyutlu analiz, puanlama yöntemi ve niteliksel değerlendirme bileşenlerini bir araya getiren kapsamlı bir yaklaşımla incelenir. Finansal veriler, teknik altyapı, ilgili kripto varlığın topluluk dinamikleri ve regülasyonlara uyumu da dahil olmak üzere geniş bir kriter yelpazesi dikkate alınarak değerlendirme sonuçları hazırlanır. Bu sonuçlar, Yönetim Kurulu tarafından oluşturulan Paribu Listeleme Komitesi tarafından karara bağlanır.
Listeleme ve listeden çıkarma prosedürü çerçevesinde listelemeye uygun görülen kripto varlıklara yönelik güncel liste ile Kripto Varlık Listeleme ve Listeden Çıkarma Prosedürü, Paribu’nun internet sitesinde yayımlanır. Son altı ay içerisinde yayımlanan listeler tarihsel bazda geriye dönük tarama yapılabilecek şekilde erişime açılmaktadır.
Kripto Varlık Listeleme ve Listeden Çıkarma Prosedürü yılda en az bir kez Paribu tarafından gözden geçirilir. Paribu, listelediği kripto varlıkların ve bu kripto varlıkların ilk satış ya da dağıtımını yapan şirket veya proje sahibinin mali gücü, siber güvenlik açıkları, yurt içi ve yurt dışı mevzuata uyumu veya müşteri mağduriyetine sebep olabilecek nitelikteki teknolojik veya altyapısal sorunları takip etmekte ve listeleme prosedürünü bulgularına göre güncelleme yapmaktadır.
Listelenen kripto varlıklar Paribu tarafından Merkezi Kayıt Kuruluşu A.Ş.’ye bildirilmektedir.
| Token Ekonomisi (Tokenomics) | : | Kripto varlığın arz-talep dengesi, toplam arz ve dağıtım yapısının şeffaflığı, enflasyon kontrol mekanizmaları ve fiyat belirleme algoritmalarının mevcudiyeti incelenir. |
|---|---|---|
| Piyasa Değeri, Hacim ve Likidite | : | Günlük işlem hacmi, işlem gördüğü platform sayısı ve bu platformlardaki likidite seviyesi değerlendirilir. Piyasa değeri ile birlikte projeye olan genel piyasa ilgisi dikkate alınır.** Arz Yapısı** |
| Market Çeşitliliği | : | Kripto varlığın listelendiği merkezi kripto varlık alım satım platformlarının sayısı ve bu platformlardaki işlem paritesi çeşitliliği dikkate alınır. Geniş pazar erişimi, varlığın likiditesi ve piyasa kabulü açısından olumlu değerlendirilir. |
|---|---|---|
| Platform Kalitesi ve Piyasa Güvenilirliği | : | Kripto varlığın işlem hacmi yüksek olsa dahi, bu hacmin güvenilir ve düzenli denetime tabi platformlarda oluşup oluşmadığı, yapay işlem (wash trading) şüphesi taşıyıp taşımadığı ve piyasanın manipülasyondan arındırılmış olup olmadığı incelenir. Ayrıca, ilgili kripto varlığın fiyat manipülasyonuna veya kullanıcı mağduriyetine yol açabilecek yapısal riskler taşıyıp taşımadığı değerlendirilir. Böyle bir riskin varlığı halinde, Paribu tarafından uygulanabilecek önleyici veya düzeltici önlem mekanizmalarının bulunup bulunmadığı da dikkate alınır.** Saklanabilirlik** |
| Topluluk Büyüklüğü ve Etkileşim | : | Twitter, Telegram, Discord, Reddit, Medium gibi sosyal medya ve iletişim kanallarındaki takipçi sayısı, aktiflik düzeyi ve kullanıcı etkileşimi değerlendirilir. Organik büyüme eğilimleri ve topluluk dinamizmi göz önünde bulundurulur. |
|---|---|---|
| Topluluk Yönetimi ve İletişim Kalitesi | : | Projenin, topluluğu ile olan iletişimde ne derece şeffaf, düzenli ve katılımcı bir tutum sergilediği; kullanıcı geri bildirimlerine verdiği tepkiler; kriz yönetimi ve bilgilendirme pratikleri incelenir.** Yerel ve Küresel İlgi** |
| Geliştirici Aktivitesi | : | Projenin GitHub veya benzeri geliştirici platformlarındaki aktivite düzeyi, geliştirme sıklığı, açık kaynak katkıları, kod güncellemelerinin içeriği ve aktif geliştirici sayısı değerlendirilir. |
|---|---|---|
| Dokümantasyon Kalitesi | : | Whitepaper ve diğer teknik belgelerin açıklığı, bütünlüğü ve teknik içeriğin uygulanabilirliği dikkate alınır. Belgelerde projenin vizyonu, teknolojik mimarisi ve token ekonomisine dair yeterli bilginin sunulmuş olması beklenir.** Bağımsız Değerlendirme Skorları** |
| Blokzincir Güvenlik Denetimleri | : | Kripto varlığın bağlı olduğu blokzincir altyapısının veya akıllı sözleşmelerinin bağımsız güvenlik denetim firmaları tarafından denetlenmiş olması ve denetim raporlarının kamuya açık şekilde paylaşılması tercih edilir. |
|---|---|---|
| Üçüncü Taraf Güvenlik Skorları | : | CertiK, Hacken, Immunefi gibi bağımsız platformlardan alınan güvenlik puanları, olası zafiyet bildirimleri ve geçmiş güvenlik olaylarına ilişkin kayıtlar değerlendirme kapsamındadır.** Transfer Takip Edilebilirliği** |
| Proje Sahibi ve | İlk İhraç Değerlendirmesi | : | Projenin sahibi veya kripto varlığı ilk ihraç eden kişi/kuruluşun; |
|---|
hususları değerlendirme kapsamındadır.|
|
---|---|---
Hukuki Şeffaflık ve Mevzuat Uyumu|: | Projenin hukuki yapısının açık, net ve doğrulanabilir olması; kullanıcıya tanınan hakların sözleşmesel ve teknik olarak belirli ve sürdürülebilir şekilde yapılandırılmış olması beklenir. Gizlilik temelli yapılar barındıran veya teknik güvenlik açıklarına sahip projeler kabul edilmez.** SPK Düzenlemeleriyle Uyum**|: |
| Yasal Yasak ve Sınırlamalar | : | Değerlendirmeye alınan kripto varlıkların dayandığı varlıkların ihracına veya bu varlıkların alım-satımına ilişkin olarak Türkiye’de veya yurt dışında ilgili otoritelerce herhangi bir sınırlama ya da yasak getirilmemiş olmalıdır. Varlıkların, yasa dışı işlemlerde kullanılma riski barındırmaması gerekir. |
|---|---|---|
| İlişkili Taraflar Kısıtı | : | Aşağıda sayılan kişi ve kurumlara ait olduğu tespit edilen kripto varlıklar, Sermaye Piyasası Kurulu tarafından açıkça izin verilmediği sürece listelemeye alınmaz: |
| Yurt İçi ve Yurt Dışı Düzenlemelere Uyum | : | Kripto varlığın Türkiye’de ve faaliyet gösterdiği diğer ülkelerdeki yasal statüsü, ihraç için herhangi bir düzenleyici kurumdan izin veya onay gerekip gerekmediği, varsa bu iznin alınıp alınmadığı ve söz konusu düzenlemelere aykırılık oluşturup oluşturmadığı hususları incelenir. |
|---|---|---|
| Genel Mevzuat Uyumu | : | Kripto varlığın Sermaye Piyasası Kurulu düzenlemeleri başta olmak üzere, Türkiye’deki ve uluslararası geçerliliği olan tüm düzenlemelere uyumlu olması beklenir. |
| Token Sahiplerine Sağlanan Haklar | : | Fan token sahiplerine sunulan ayrıcalıklar; oy hakkı, özel içeriklere erişim, etkinlik katılımı gibi etkileşim fırsatları yönünden değerlendirilir. Sağlanan hakların somutluğu, sürdürülebilirliği ve token sahiplerine katma değer yaratma potansiyeli dikkate alınır. |
|---|---|---|
| Kulüp ve Marka Gücü | : | Fan token’ı ihraç eden spor kulübünün kamuoyundaki itibarı, marka değeri, taraftar sayısı ve bu kitlenin dijital ortamlardaki etkileşim potansiyeli analiz edilir. Kulübün genel güvenilirliği ve uzun vadeli itibarı da değerlendirme unsurlarındandır.** Taraftar Ekosistemi ve Görünürlük** |
Platformda işlem görecek kripto varlıkların değerlendirme süreçlerinin bütünlük ve denetim ilkesine uygun şekilde yürütülmesini sağlamak amacıyla, yönetim kurulu tarafından bir Listeleme Komitesi oluşturulur.
Komitenin yapısına ilişkin esaslar aşağıdaki gibidir:
Komite üyelerine ilişkin atama ve ayrılma işlemleri, gerekçeleriyle birlikte yasal yükümlülükler çerçevesinde ilgili kamu otoritelere yasal süresi içinde bildirilir.
Listeleme Komitesi, platformda kripto varlıkların listelenmesi, listeden çıkarılması, askıya alınması veya yeniden işlem görmeye başlamasına ilişkin süreçleri yürütür. Görev ve sorumlulukları şunlardır:
| Karar Alma | : | Komite, bu prosedür ile ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda, bir kripto varlığın listeye alınması veya listeden çıkarılması konusunda karar alır. Alınan kararlar, gerekli dikkat ve özen gösterilerek somut değerlendirme kriterlerine dayalı olarak verilir. |
|---|---|---|
| Değerlendirme Raporu Hazırlama | : | Her kripto varlık için ayrı ayrı değerlendirme raporu hazırlanır. Bu raporda, ilgili kripto varlığın prosedürde belirtilen kriterlere ve güncel düzenlemelere uygunluğu değerlendirilir. Mevcut bir kripto varlığın listeden çıkarılmasına ilişkin değerlendirmeler de aynı kapsamda yürütülür. Raporlar kayıt altına alınır ve gerektiğinde otoritelerle paylaşılmak üzere arşivlenir.** Uygulama Sürecini Yönetme** |
Listeleme Komitesi tarafından alınan kararlar ve oluşturulan raporlar, düzenleyici kurumlar ve yasal otoritelerle mevzuata uygun olarak paylaşılır. Gerektiğinde yasal yükümlülüklere uygun olarak işlem tesis edilir.
Platformda işlem görmeye devam eden tüm kripto varlıklar, çeyrek dönemler (üç ayda bir) itibarıyla belirlenen Listeleme Değerlendirme Kriterleri doğrultusunda yeniden analiz edilir ve puanlanır. Bu periyodik değerlendirmeler, listeleme sonrası izleme ve risk yönetimi sürecinin bir parçası olarak yürütülür ve alınan puanlama sonuçları kayıt altına alınarak denetime hazır şekilde saklanır.
Değerlendirme sonuçlarına göre aşağıdaki aksiyonlar alınabilir:
| İzleme Listesine Alınma | : | Belirli eşiklerin altında puanlanan kripto varlıklar, risk işaretleri taşıdığı durumlarda kurum içi izleme listesine alınabilir. Bu varlıklar daha sıkı takip edilir ve kullanıcılar bilgilendirilir. |
|---|---|---|
| Statü Koruma | : | Performansında ciddi düşüş olmayan, güvenlik riski taşımayan ve temel kriterleri karşılamaya devam eden kripto varlıklar mevcut işlem statüsünü korur.** Box Etiketi Kaldırılması** |
Platformda işlem gören kripto varlıklar, belirli durumların gerçekleşmesi halinde liste dışına alınabilir. Listeden çıkarma süreci; yatırımcıların korunması, piyasa güvenliği, yasal yükümlülüklerin yerine getirilmesi ve iç kontrol mekanizmalarının işletilmesi amacıyla yürütülür.
Aşağıdaki durumların tespiti halinde, ilgili kripto varlık için listeden çıkarma süreci başlatılabilir:
Olağan süreç, aşağıdaki adımlarla yürütülür:
Listeleme kriterlerini karşılamayan kripto varlıklar öncelikle iç izleme listesine alınır ve haftalık analizlere tabi tutulur.
Kriterleri karşılamamaya devam eden varlıklar için Listeleme Komitesi tarafından değerlendirme raporu hazırlanır.
Değerlendirme sonucunda Komite kararı ile listeden çıkarma süreci başlatılır.
Yatırma işlemlerinin durdurulacağı ve alım-satım piyasalarının kapanacağı tarihler en az 7 gün önceden kamuya açık duyuru kanalları üzerinden ilan edilir.
Listeden çıkarılan kripto varlıklar Merkezi Kayıt Kuruluşu A.Ş.’ye bildirilir.
Aşağıdaki durumların tespiti halinde 7 günlük süre beklenmeksizin, ilgili kripto varlıklar derhal listeden çıkarılabilir ve tüm alım, satım ve transfer işlemleri durdurulabilir:
Bir kripto varlık, dünya genelinde itibarlı kripto platformları tarafından yaygın biçimde listeden çıkarılmışsa, Paribu ilgili varlığı 7 günlük süre beklenmeksizin ve en az 1 gün önceden kamuya duyurarak listeden çıkarabilir.
Global piyasalarda ortaya çıkan ciddi teknik, hukuki veya sistemsel olağanüstü durumlar nedeniyle, komite kararı beklenmeksizin ve ön bildirim süresi uygulanmaksızın ilgili kripto varlık doğrudan listeden çıkarılabilir.
Bir kripto varlığın platformdan listeden çıkarılmasına karar verildiğinde, kullanıcıların bilgiye zamanında ve açık şekilde erişebilmesi esas alınır. Bu süreç aşağıda belirtilen ilkelere uygun olarak yürütülür:
Olağan listeden çıkarma hallerinde, kripto varlık ile ilgili alım-satım ve yatırma işlemlerinin ne zaman durdurulacağı, çekim süresinin son günü ve uygulanacak diğer adımlar en az yedi (7) gün önceden kullanıcıların kayıtlı iletişim kanalları üzerinden duyurulur.
Global ölçekte listeden çıkarılma kararı alınmış veya olağanüstü bir durum gelişmişse (örneğin güvenlik ihlali, yasal engel, ağ çökmesi), kullanıcılar en az bir (1) gün önceden bilgilendirilmek kaydıyla işlem durdurma ve liste dışı bırakma işlemleri uygulanabilir. Global piyasalarda ortaya çıkan olağanüstü durumlar sebebiyle yapılan listeden çıkarma işlemlerinde bir (1) günlük süre de beklenmeyebilir.
Duyuruda belirtilen tarihte ilgili kripto varlık için alım-satım işlemleri durdurulur. Açık emirlerin kullanıcılar tarafından iptali önerilir; iptal edilmeyen emirler bildirilen sürede sistem tarafından otomatik olarak iptal edilir ve varlıklar kullanıcı hesaplarına mislen iade edilir.
Duyuruda ilan edilen tarihte ilgili kripto varlık için yatırma (deposit) işlemleri tamamen durdurulur.
Kullanıcılara, ilgili kripto varlığı güvenli bir cüzdana veya başka bir platforma çekebilmeleri için makul bir süre tanınır. Bu süre boyunca teknik destek sağlanır ve sürecin sorunsuz şekilde tamamlanması için gerekli bilgilendirme yapılır.
Paribu, ilgili çekim süresi sonunda kullanıcılar tarafından çekilmeyen kripto varlık bakiyelerini, piyasa koşulları ve kullanıcı lehine olmak üzere, Paribu marketindeki ortalama fiyat esas alınarak Türk Lirası’na çevirebilir. Bu işlem yalnızca:
uygulanır. Dönüştürülen tutarlar, varsa komisyon ve operasyonel maliyet kesintileri sonrasında kullanıcının TL bakiyesine aktarılır.
Çekim süresinin sona ermesiyle birlikte ilgili kripto varlık tamamen işlem listesinden kaldırılır ve artık platform üzerinden herhangi bir işleme konu edilemez. Teknik operasyon gereği, varlığa ilişkin sıcak cüzdan altyapıları kapatılır.
Olağanüstü bir güvenlik açığı, düzenleyici talep veya sistemsel kriz gibi acil durumlarda, Paribu ilgili kripto varlığı bekleme süresi olmaksızın işlem listesinden çıkarabilir. Bu durumda kullanıcılar en kısa sürede bilgilendirilir ve mağduriyet oluşmaması için gerekli tüm teknik ve operasyonel önlemler alınır.