ADX ve DMI indikatörleri, bir trendin yönünü ve gücünü ölçen bir teknik analiz sistemidir. DMI, +DI ve -DI çizgileriyle trendin yönünü gösterir. ADX ise trendin gücünü ölçer, ama yön söylemez. İkisini 1978’de J. Welles Wilder geliştirilmiştir.
DMI trendin yönünü gösterir. ADX ise o yönün ne kadar güçlü olduğunu ölçer. Birlikte okunduklarında grafikteki hareketin gerçek bir trend mi yoksa geçici bir dalgalanma mı olduğunu ayırt etmeye yardımcı olur.
Her iki gösterge de aynı sisteme aittir. Teknik analist J. Welles Wilder, bu sistemi 1978 tarihli New Concepts in Technical Trading Systems kitabında tanıtmıştır. Sistem temelde +DI, -DI ve ADX olmak üzere üç çizgiden oluşur.
DMI indikatörü ne işe yarar?
DMI (Directional Movement Index), bir trendin yönünü ölçen göstergedir. İki çizgiden oluşur. +DI alıcı baskısını, -DI satıcı baskısını gösterir. Hangi çizgi üstteyse piyasaya o taraf hâkimdir. +DI üstteyse yükseliş, -DI üstteyse düşüş yönü baskındır.
Bu iki çizgi, fiyatın günden güne nasıl değiştiğine bakar. +DI, bugünkü en yüksek fiyatın dünküyle farkını ölçer. -DI ise en düşük fiyatların farkını ölçer. Pek çok kripto grafik aracında +DI yeşil, -DI kırmızı renkle gösterilir.
İki çizgi arasındaki mesafe de bilgi taşır. Aralık açıldıkça yönün baskınlığı artar. Çizgiler birbirine yaklaştığında ise piyasada kararsızlık olduğu düşünülür.
ADX indikatörü ne işe yarar?
ADX (Average Directional Index), bir trendin gücünü ölçer ama yönünü göstermez. 0 ile 100 arasında değer alır. Değer yükseldikçe trend güçlenir. Dikkat edilmesi gereken nokta fiyat sert düşerken de ADX’in yükselebildiğidir. Çünkü güçlü bir düşüş de güçlü bir trenddir.
Bu ayrım en sık yapılan hatadır. Birçok kişi yükselen ADX’i direkt yükseliş olarak yorumlar. Oysa ADX yalnızca hareketin şiddetini ölçer. Yönü görmek için +DI ve -DI çizgilerine bakmak gerekir.
ADX aynı zamanda gecikmeli bir göstergedir. Yani bir sinyal üretmesi için trendin önce oluşmuş olması gerekir. Bu nedenle ani dönüşleri önceden haber vermez.
ADX ve DMI arasındaki fark nedir?
DMI ile ADX aynı sistemin parçalarıdır ama farklı işler yaparlar. DMI trendin yönünü söylerken ADX gücünü söyler. Bu yüzden ikisi genellikle birlikte okunur.
Wilder, sistemi tek başına bir yön göstergesi olarak tasarlamamıştır. +DI ve -DI yönü verirken ADX bu yönün güvenilir olup olmadığını teyit eder. Bunun için de üç çizgi bir arada çalışır.
Standart ayar 14 dönemdir. Bu değer Wilder’ın önerisidir ve kriptoda da en yaygın kullanılan ayardır. Daha düşük ayarlar göstergeyi hızlandırır ama yanlış sinyalleri artırır. Daha yüksek ayarlar ise sinyalleri azaltır, fakat göstergeyi daha da gecikmeli yapar.
ADX değerleri nasıl yorumlanır?
ADX değerleri, trendin ne kadar güçlü olduğunu gösteren bir ölçek sunar. Genel kabule göre 20’nin altı zayıf veya yatay piyasayı, 25’in üstü gerçek bir trendi, 40’ın üstü ise güçlü bir trendi işaret eder. Bu seviyeler kesin kural değildir. Yaygın yorum çerçevesidir.
Sık kullanılan aralıklar şöyle özetlenebilir:
- 0-20 arası: Belirgin bir trend yoktur. Piyasa büyük ölçüde yatay seyreder. Kriptoda bu dönemler çok sayıda yanlış sinyal üretebilir.
- 20-25 arası: Bir trendin başladığı veya güçlenmeye başladığı bölge olarak değerlendirilir.
- 25-40 arası: Trendin belirginleştiği ve güç kazandığı aralıktır.
- 40-50 arası: Güçlü bir trende işaret eder. Fiyat bu dönemlerde sert yükselebilir veya sert düşebilir.
- 50 ve üzeri: Çok güçlü bir trend anlamına gelir. Aşırı yüksek değerlerde trendin yorulabileceği de göz önünde bulundurulur.
ADX ve DMI sinyalleri nasıl okunur?
ADX ve DMI sinyalleri, yön ve güç bilgisi birleştirilerek okunur. Analistler genellikle +DI ile -DI çizgilerinin kesişmesine ve ADX’in seviyesine birlikte bakar. Yön değişimini çizgilerin kesişimi, bu değişimin güçlü olup olmadığını ise ADX’in yönü ve değeri gösterir.
+DI çizgisi -DI’ın üzerine çıkıp ADX yükselmeye başlarsa bu durum, genelde yükseliş yönünün hem ortaya çıktığı hem de güç kazandığı biçiminde değerlendirilir. Düşüşte ise -DI çizgisi +DI’ın üzerine çıkar ve ADX yine yükselir.
Wilder, bu basit kuralı tek başına yeterli görmemiştir. Bu sebeple yanlış sinyalleri azaltmak için uç nokta (extreme point) kuralını eklemiştir. Bu kural, çizgilerin kesiştiği günkü uç fiyat aşılmadan sinyalin teyit edilmemesini önerir.
Yine de kesişimler her zaman doğru çıkmaz. Özellikle yatay piyasalarda çizgiler sık sık kesişir ve yanıltıcı sinyaller oluşur. Her teknik analiz değerlendirmesinde olduğu gibi bu sinyallerin tek başına değil, fiyat yapısıyla birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Kripto piyasasında ADX ve DMI kullanımı
Kripto piyasasının kendine özgü dinamikleri, bu göstergelerin yorumlanma biçimini etkiler. Sonuç olarak piyasa 7/24 açıktır ve volatilitesi yüksektir. Bu durum, güçlü trendlerin yanında yanlış sinyal riskini de artırır.
Kriptoda ani fiyat hareketleri ve manipülasyon sık görülür. Böylece yalnızca +DI ve -DI kesişmesine bakmak yanıltıcı olabilir. ADX’in 25 seviyesini geçmesini beklemek, bu sahte sinyallerin bir kısmını eler. Aynı zamanda çok kısa zaman dilimleri de analizde karışıklık yaratabilir.
Tüm piyasalarda olduğu gibi kripto para piyasalarında da tek bir teknik analiz göstergesi yeterli değildir. Bu indikatörlerin başta fiyat, hacim ve zaman aralığı verileri dahil olmak üzere diğer göstergelerle birlikte değerlendirilmesi gerekir.
ADX ve DMI’ın sınırları nelerdir?
ADX ve DMI’ın en bilinen sınırı gecikmeli olmasıdır. Göstergeler geçmiş fiyat verisine dayanır. Bu yüzden dönüşleri önceden haber vermez. Ayrıca yatay piyasalarda sık sık yanlış sinyal üretebilir ve tek başına kullanıldığında güvenilirliği azalır.
Ayrıca çoğu analist ADX ve DMI’yi RSI, hareketli ortalamalar veya hacim göstergeleriyle birlikte kullanır. Bunu yaparken de hiçbir göstergenin kesin sonuç vermediği göz önünde bulundurulur. Sabit bir kuralın her dönem işlemeyebileceği de unutulmamalıdır.
