Stop-loss ya da “zarar durdurma emri”, hisse senedi belirli bir fiyata ulaştığında bir aracıya verilen ya da satan bir emirdir. Yatırımcıların kaybını sınırlı ölçüde tutmak için geliştirilmiştir.
Kullanıcının belirlediği koşullar oluştuğunda aktive olan stop-loss ile kullanıcılar piyasayı takip edemediği durumlarda dahi otomatik olarak işlem tahtasına iletilecek emirler hazırlayabilir.
Örneğin bir hisse senedi ya da kripto para satın aldığınız zaman, fiyatın %10 altında bir stop-loss emri belirlemek, kaybınızı %10 ile sınırlayacaktır. Böylece yatırımınız değer kaybetmiş olsa bile, kaybınız sınırlı olacaktır.
Stop-loss nasıl yapılır?
Stop-loss emrini verirken, “Average True Range (ATR)” olarak bilinen grafik değerlendirmesi yapmakta fayda vardır. Çalışılan grafiğin süresine göre, ATR oranını tespit edip, çıkan sonuca göre de stop-loss emrinin uygulanacağı doğru yer saptanabilir. Ayrıca, sabit stop-loss emrinin yanı sıra, iz süren stop-loss emri de uygulanabilir. Bu sayede otomatik olarak, doğru nokta bulunur ve emir aktif hale gelir.
Özetle stop loss vermek için önce koşul fiyatını belirlersiniz. Ardından alış veya satış yönünü, emrin limit mi yoksa piyasa fiyatından mı gerçekleşeceğini ve işlem miktarını seçersiniz. Koşul fiyatına ulaşıldığında emir otomatik olarak oluşur.
- Koşul fiyatını girme: Emrin tetikleneceği fiyat seviyesini belirlersiniz.
- Yön seçimi: İşlemin alış mı satış mı olduğunu belirtirsiniz.
- Gerçekleşme tipini seçme: Limit veya piyasa fiyatından gerçekleşmeyi seçersiniz.
- Miktarı girme: İşleme konu olacak varlık miktarını belirlersiniz.
- Emri onaylama: Koşul gerçekleştiğinde emir otomatik olarak devreye girer.
Stop loss ne işe yarar?
Stop loss, bir varlığın fiyatı belirlediğiniz seviyeye ulaştığında otomatik satış veya alış emri oluşturarak zararı sınırlamaya, kârı korumaya ve piyasayı sürekli izleme zorunluluğunu ortadan kaldırmaya yarar.
Yaygın kanının aksine stop loss yalnızca zarardan çıkış aracı değildir. Fiyat lehinize hareket ettiğinde stop seviyesini yukarı taşıyarak elde ettiğiniz kârı da koruyabilirsiniz. Bu kullanım biçimi bazı platformlarda kâr al emriyle birlikte uygulanır.
Stop loss nasıl çalışır?
Stop loss, biri emri tetikleyen koşul fiyatı, diğeri tetiklendiğinde oluşacak emrin fiyatı olan iki değer üzerinden çalışır. Koşul fiyatına ulaşılana kadar emir, emir defterinde görünmez. Yalnızca sistemde beklemede kalır.
Örneğin dört milyon liradan bir kripto varlık alındığını varsayalım. Fiyatın üç milyon sekiz yüz bin liraya düşmesi durumunda zarar sınırlanmak istenirse koşul fiyatı üç milyon sekiz yüz bin lira, emir fiyatı ise üç milyon yedi yüz doksan bin lira olarak belirlenebilir. Fiyat koşul seviyesine düştüğünde emir otomatik olarak oluşur ve emir defterine iletilir.
Emir fiyatını koşul fiyatının biraz altında belirlemek, hızlı düşen bir piyasada emrin eşleşme ihtimalini artırır. İki fiyat aynı seviyeye koyulursa emir gerçekleşmeden bekleyebilir. Bu sebeple mevcut fiyat, koşul fiyatı ve emrin gerçekleşme fiyatını iyi anlamak önemlidir.
Stop loss seviyesi belirleme yöntemleri
Tek bir doğru stop loss oranı yoktur. Stop seviyesi rastgele bir yüzdeyle değil, işlem planı ve pozisyon büyüklüğüyle birlikte belirlenmelidir.
Yüzdesel yaklaşım, giriş fiyatının belirli bir yüzde altına veya üstüne stop koyma olarak bilinir. Bunun yanında destek ve direnç seviyeleri, teknik analizde önemli seviyelerin az altına veya üstüne stop yerleştirmedir.
Kullanıcılar volatiliteye göre belirleme de yapabilir. Bu yöntem, ortalama gerçek aralık (ATR) gibi göstergelerle piyasanın volatilitesine uygun mesafe bırakmaktır. Son olarak risk-getiri oranı, işlem başına kabul edilen risk tutarı ile hedeflenen getiri arasındaki oranı gözetmeye odaklanır.
Basit bir pozisyon büyüklüğü hesaplamasında işlem başına kabul edilen risk tutarı, giriş fiyatı ile stop fiyatı arasındaki farka bölünür. Örneğin bin lira risk kabul eden ve giriş fiyatıyla stop seviyesi arasındaki farkı birim başına elli lira olarak planlayan bir yatırımcının teorik pozisyon büyüklüğü yirmi birimdir.
Stop loss kullanırken dikkat edilmesi gerekenler
Stop loss kullanırken en kritik nokta, tetiklenmenin gerçekleşmeyi garanti etmediğini bilmektir. Yüksek volatilite, düşük likidite ve kısa süreli fiyat sarkmaları emrin beklenmedik bir fiyattan gerçekleşmesine veya hiç gerçekleşmemesine yol açabilir.
- Yüksek volatilite: Ani fiyat hareketleri, stop seviyesinin belirgin şekilde altında veya üstünde bir fiyattan gerçekleşmeye neden olabilir.
- Likidite yetersizliği: Düşük hacimli paritelerde alış-satış makası genişleyebilir, bu da fiyat kaymasını arttırabilir.
- Kısa süreli fiyat sarkmaları (wick): Bir mumun ani uzaması, stop seviyesini tetikleyip fiyatın hemen geri dönmesine neden olabilir.
- Koşul ve emir fiyatı arasındaki mesafe: İki fiyatı birbirine çok yakın belirlemek, gerçekleşme ihtimalini düşürebilir.
- Açık emirleri kontrol etme: Emri verdikten sonra açık emirleri ve kullanılabilir bakiyeyi düzenli kontrol etmek gerçekleşmeyen emirlerin fark edilmesini sağlar.
