{"id":6333,"date":"2021-11-23T12:13:31","date_gmt":"2021-11-23T09:13:31","guid":{"rendered":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/?p=6333"},"modified":"2022-10-26T11:12:04","modified_gmt":"2022-10-26T08:12:04","slug":"yeni-bir-evren-doguyor-metaverse-blokgezgini-5","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/haberler\/yeni-bir-evren-doguyor-metaverse-blokgezgini-5\/","title":{"rendered":"Yeni bir evren do\u011fuyor: Metaverse | BlokGezgini #5"},"content":{"rendered":"<p><strong>Metaverse, son g&uuml;nlerde en &ccedil;ok konu&#351;ulan konulardan biri. &Ouml;zellikle Facebook&rsquo;un bu konuda boyut atlamas&#305; ve onunla ilgili yapt&#305;&#287;&#305; lansman ile g&uuml;ndemin ba&#351; s&#305;ralar&#305;nda yerini ald&#305;.<\/strong><\/p>\n<p><strong>BlokGezgini<\/strong><\/p>\n<p>Peki, nedir bu Metaverse?<\/p>\n<p>&Ouml;te anlam&#305;na gelen &lsquo;meta&rsquo; ve evren anlam&#305;na gelen &lsquo;universe&rsquo; kelimelerinin birle&#351;mesinden olu&#351;an bir kavram Metaverse. T&uuml;rk&ccedil;ede &lsquo;evrenin &ouml;tesi&rsquo; anlam&#305;na geliyor.<\/p>\n<p>Fiziksel d&uuml;nyada ya&#351;ad&#305;&#287;&#305;m&#305;z, deneyimledi&#287;imiz &#351;eyler de dahil, akla gelen her ger&ccedil;ekli&#287;i kapsayan dijital bir evren olarak tan&#305;mlayabiliriz. Ger&ccedil;ek anlam&#305;yla bu zamana kadar bildi&#287;imiz t&uuml;m evrenlerin &ouml;tesinde bir yer.<\/p>\n<p>&ldquo;Herkesin metaverse&rsquo;&uuml; kendine!&rdquo; diyebilece&#287;imiz bir olu&#351;umdan bahsediyoruz asl&#305;nda. Kendinize ait bir evren yarat&#305;p orada istedi&#287;iniz &#351;ekilde, istedi&#287;iniz insanlarla, istedi&#287;iniz standartlarda ya&#351;aman&#305;z m&uuml;mk&uuml;n.<\/p>\n<p>B&ouml;yle bir deneyimle ger&ccedil;ek hayattaki kimli&#287;iniz ve ya&#351;am&#305;n&#305;z sizi mutsuz edebilir hatta depresyona da s&uuml;r&uuml;klenebilirsiniz. Sert bir a&ccedil;&#305;klama oldu belki ama ger&ccedil;eklik pay&#305; var. Tabii kontrol elinizde oldu&#287;u s&uuml;rece her iki evren de size keyiften ba&#351;ka bir &#351;ey vermeyecektir. &#304;&#351;in hassas &ccedil;izgilerinden biri de bu: kontrol. Fakat bu da ba&#351;ka bir yaz&#305; konusu, &#351;imdi Metaverse&rsquo;&uuml; mercek alt&#305;na alma vakti!<\/p>\n<h3>Metaverse nereden geldi, nereye gidiyor?<\/h3>\n<p>Asl&#305;nda bu kavram, ilk kez 1992 y&#305;l&#305;nda Neal Stephenson taraf&#305;ndan yaz&#305;lan bilim kurgu roman&#305; &lsquo;Snow Crash&rsquo;te ge&ccedil;ti. Yani, yeni duydu&#287;umuzu d&uuml;&#351;&uuml;nsek de blokzincirden bile eski bir kavram.<\/p>\n<p>Romanda ad&#305;n&#305; duyu&#351;umuzun ard&#305;ndan pek &ccedil;ok ki&#351;i taraf&#305;ndan unutulmu&#351; olsa da oyun d&uuml;nyas&#305;nda &ccedil;oktan kendine yer bulmu&#351;tu Metaverse. Player Unknown&rsquo;s Battlegrounds oyununun Prologue serisinde yarat&#305;lan Artemis sanal evreni, Metaverse kavram&#305;na en uygun &ouml;rneklerden biri.<\/p>\n<p>Beeple&rsquo;&#305;n 69 milyon dolara sat&#305;lan &ldquo;Everydays: The First 5000 Days&rdquo; isimli <span class=\"\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: NFT (Non-Fungible Token) nedir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">NFT<\/span> eseri, Metaverse&rsquo;&uuml;n bir par&ccedil;as&#305; h&acirc;line gelenlerden.<\/p>\n<p>Nas&#305;l m&#305;?<\/p>\n<p>&ldquo;Everydays: The First 5000 Days&rdquo;i&nbsp;sat&#305;n alan dijital sanat koleksiyoncusu MetaKovan, &lsquo;The Souk&rsquo; ad&#305;n&#305; verdi&#287;i dijital sergide, farkl&#305; NFT eserlerle birlikte sergiledi. Ayn&#305; sergi i&ccedil;inde konu&#351;ma, konser gibi etkinliklere de yer verildi. Daha da &ouml;nemlisi bu sergi alan&#305;, ger&ccedil;ek mimarlar taraf&#305;ndan tasarland&#305; ve dijital bir evrenin par&ccedil;as&#305; olarak hayat buldu.<\/p>\n<p>Etkinlikler, galeriler, oyunlar bir yana &uuml;lkeler de metaverse kavram&#305;yla ilgilenmeye ba&#351;lad&#305;. G&uuml;ney Kore h&uuml;k&uuml;meti, bir metaverse ittifak&#305; kurdu&#287;unu ve bunu, sanal ortamlardaki etik problemleri &ccedil;&ouml;z&uuml;me kavu&#351;turmak i&ccedil;in olu&#351;turdu&#287;unu duyurdu. D&uuml;nya devletlerinden birinin bu hamleyi yapmas&#305;, metaverse&rsquo;&uuml;n etki g&uuml;c&uuml;n&uuml;n b&uuml;y&uuml;kl&uuml;&#287;&uuml;n&uuml; de g&ouml;steriyor diyebiliriz.<\/p>\n<h3>Peki Facebook neler yap&#305;yor ya da Meta m&#305; desek?<\/h3>\n<p>Metaverse&rsquo;&uuml;n g&uuml;ndemin merkezinde olmas&#305;n&#305;n en b&uuml;y&uuml;k sebebi Facebook. Ge&ccedil;ti&#287;imiz g&uuml;nlerde g&ouml;steri&#351;li bir lansmanla ad&#305;n&#305; &lsquo;Meta&rsquo; olarak de&#287;i&#351;tirdi&#287;ini duyuran Facebook, ismiyle birlikte teknolojisini de de&#287;i&#351;tirdi&#287;ini belirtti.<\/p>\n<p>Heyecan ve merakla kar&#351;&#305;lanan bu haberin ge&ccedil;mi&#351;i, asl&#305;nda olduk&ccedil;a uzun. 2014 y&#305;l&#305;nda Facebook, Metaverse&rsquo;&uuml;n temellerini atmak i&ccedil;in 2 milyar dolara Oculus VR &#351;irketini sat&#305;n ald&#305;. O g&uuml;nden beri de iki &#351;irket g&uuml;&ccedil;lerini birle&#351;tirip Meta&rsquo;y&#305; yaratmak i&ccedil;in &ccedil;al&#305;&#351;maya ba&#351;lad&#305;.<\/p>\n<p>Oculus&rsquo;un sat&#305;n al&#305;nmas&#305;, &ldquo;Meta&rsquo;da her &#351;ey VR g&ouml;zl&uuml;klerle mi deneyimlenecek?&rdquo; sorusunu ak&#305;llara getiriyor. Ancak yan&#305;t&#305; hen&uuml;z kimse bilmiyor. E&#287;er &ouml;yle olursa yaln&#305;zca VR g&ouml;zl&uuml;k alabilecek ekonomiye sahip ki&#351;iler mi Meta&rsquo;y&#305; deneyimleyebilecek, evrenlerin &ouml;tesi denilen d&uuml;nyada da m&#305; ekonomik ayr&#305;mc&#305;l&#305;klar ya&#351;anacak gibi sorular da pe&#351; pe&#351;e kafam&#305;z&#305; kurcal&#305;yor. Net a&ccedil;&#305;klamalar gelene kadar da kurcalamaya devam edecek gibi&hellip;<\/p>\n<p>Facebook, Meta&rsquo;y&#305; geli&#351;tirmek ve hayata ge&ccedil;irmek i&ccedil;in her y&#305;l 5 milyar dolara mal olacak bir yat&#305;r&#305;m plan&#305; olu&#351;turdu. Bu planlar&#305; da Reality Laps ad&#305;n&#305; verdi&#287;i &#351;irketi &uuml;zerinden y&uuml;r&uuml;t&uuml;yor. 7 sene s&uuml;ren &ccedil;al&#305;&#351;malar&#305;n sonucu, hen&uuml;z neyin, nas&#305;l ya da ne &#351;ekilde olaca&#287;&#305;na a&ccedil;&#305;kl&#305;k getirmese de ba&#351;ar&#305;l&#305; denilebilecek Meta lansman&#305; oldu.<\/p>\n<p>Detaylar verilmese de Metaverse tan&#305;m&#305;ndan yola &ccedil;&#305;karak olu&#351;turulan tahminlere g&ouml;re; Meta&rsquo;da profilimizdeki arkada&#351;lar&#305;m&#305;zla al&#305;&#351;veri&#351;e gidebilecek, NFT koleksiyonlar&#305;n&#305; ya da &uuml;r&uuml;nlerini sanal avatar&#305;m&#305;zla sat&#305;n alabilecek, d&uuml;zenlenen etkinliklere yine avatar&#305;m&#305;zla kat&#305;labilecek, evrenler aras&#305; seyahat edebilecek hatta kendimize ait bir evren in&#351;a edebilece&#287;iz.<\/p>\n<p>Bunlar&#305;n hepsi kula&#287;a bilim kurgu filmi gibi gelse de yak&#305;n bir gelecekte ger&ccedil;e&#287;e d&ouml;necek. Ancak burada pek &ccedil;ok ki&#351;iyi korkutan bir konu var: Marc Zuckerberg&rsquo;in &ccedil;ok da parlak olmayan ge&ccedil;mi&#351;i.<\/p>\n<p>Bilindi&#287;i gibi Zuckerberg, g&uuml;ven sarsan olaylarla g&uuml;ndeme gelmi&#351; biri. Kullan&#305;c&#305; bilgilerini, se&ccedil;imleri etkileyecek kadar etik d&#305;&#351;&#305; olaylar i&ccedil;in kulland&#305;&#287;&#305; biliniyor. Hatta &#351;irketin ad&#305;n&#305;n Meta olarak de&#287;i&#351;tirilmesi bile ge&ccedil;mi&#351;te ad&#305;n&#305;n kar&#305;&#351;t&#305;&#287;&#305; negatif olaylar&#305;n silinmesi i&ccedil;in yap&#305;lan bir alg&#305; &ccedil;al&#305;&#351;mas&#305;.<\/p>\n<p>Daha &ouml;nce bilgilerimiz &uuml;zerinden kirli oyunlar oynayan birine, kanl&#305; canl&#305; h&acirc;limizin birebir sanal versiyonunu <span class=\"\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: Escrow (Emanet) nedir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">emanet<\/span> etmek ne kadar g&uuml;venli? Kim bilir o zaman bizlerden nas&#305;l fayda sa&#287;lanacak, nelere alet olaca&#287;&#305;z? Bilmiyoruz.<\/p>\n<p>Bunlar, i&#351;in korkutan k&#305;sm&#305; ancak bug&uuml;n bile milyarlarca insan Facebook ya da Instagram kullanmaya devam etti&#287;ine g&ouml;re istesek de istemesek de bu korkularla Meta&rsquo;n&#305;n da bir par&ccedil;as&#305; olma ihtimalimiz y&uuml;ksek.<\/p>\n<h3>Metaverse&rsquo;&uuml;n par&ccedil;as&#305; olmadan da olur mu?<\/h3>\n<p>Gelecek Metaverse&rsquo;e gidiyorsa biz de onun er ya da ge&ccedil; bir par&ccedil;as&#305; olaca&#287;&#305;z. Hatta ilk olarak Zuckerberg gibi milyarlarca insana ula&#351;acak g&uuml;&ccedil;te biri taraf&#305;ndan deneyimleyece&#287;iz. Maalesef b&ouml;ylesi g&uuml;zel bir teknolojiyi &ouml;nce yanl&#305;&#351; eller geli&#351;tirip bizi adapte edecek gibi duruyor.<\/p>\n<p>Belki de Meta, Facebook&rsquo;un sanal ger&ccedil;eklik d&uuml;nyas&#305; olacak ve biz de onun ayr&#305;lmaz par&ccedil;alar&#305; olaca&#287;&#305;z. Bu konuda neler ya&#351;ayaca&#287;&#305;m&#305;z&#305; yaln&#305;z zaman g&ouml;sterebilir.<\/p>\n<h3>Metaverse, &#304;nternet 3.0&rsquo;&#305; getirecek mi?<\/h3>\n<p>Geldik en can al&#305;c&#305; sorulardan birine! Bu sorunun yan&#305;t&#305;n&#305; &lsquo;evet&rsquo; olarak yan&#305;tlayan bilir ki&#351;ilerin say&#305;s&#305; bir hayli fazla. Fakat elle tutulur bir geli&#351;me s&ouml;z konusu de&#287;il.<\/p>\n<p>&#304;nternet 3.0, <span class=\"\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: Blokzincir (blockchain) nedir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">blokzincir<\/span> gibi merkeziyetsiz ve da&#287;&#305;t&#305;k bir sistem &uuml;zerine kurulu olacak. Bu sebeple Metaverse ile gelmesi m&uuml;mk&uuml;n hatta bu 3.0&rsquo;da kripto paralar&#305;n ekonomik a&ccedil;&#305;dan mihenk ta&#351;&#305; olmas&#305; da m&uuml;mk&uuml;n. &#304;mk&acirc;ns&#305;z de&#287;il, zor de&#287;il ancak hen&uuml;z ger&ccedil;eklik kazanmad&#305;. Bunu da her &#351;ey gibi zamanla g&ouml;rece&#287;iz.<\/p>\n<p>Ne kadar zamana ihtiyac&#305;m&#305;z var derseniz, muhtemelen 1-2 y&#305;la &#351;ekillenecek bir durum s&ouml;z konusu de&#287;il. Daha uzun bir vakte ihtiyac&#305;m&#305;z var; &ccedil;ok yak&#305;n de&#287;il ama &ccedil;ok uzak da de&#287;il.<\/p>\n<p>&#304;&#351;in &ouml;z&uuml;; h&#305;zl&#305; akan zaman i&ccedil;erisinde g&ouml;z a&ccedil;&#305;p kapay&#305;ncaya kadar sanal avatar&#305;n&#305;z&#305;, Mars&rsquo;ta parti d&uuml;zenlerken bulman&#305;z m&uuml;mk&uuml;n.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Metaverse, son g&uuml;nlerde en &ccedil;ok konu&#351;ulan konulardan biri. &Ouml;zellikle Facebook&rsquo;un bu konuda boyut atlamas&#305; ve onunla ilgili yapt&#305;&#287;&#305; lansman ile g&uuml;ndemin ba&#351; s&#305;ralar&#305;nda yerini ald&#305;.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6337,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18],"tags":[],"class_list":["post-6333","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haberler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6333","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6333"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6333\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6337"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6333"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6333"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6333"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}