{"id":14285,"date":"2024-02-21T15:34:21","date_gmt":"2024-02-21T12:34:21","guid":{"rendered":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/?p=14285"},"modified":"2024-05-28T09:47:49","modified_gmt":"2024-05-28T06:47:49","slug":"merkeziyetsiz-yapay-zeka-blokzincir-ile-yapay-zekanin-kesisim-noktasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/perspektif\/merkeziyetsiz-yapay-zeka-blokzincir-ile-yapay-zekanin-kesisim-noktasi\/","title":{"rendered":"Merkeziyetsiz yapay zeka: Blokzincir ile yapay zekan\u0131n kesi\u015fim noktas\u0131"},"content":{"rendered":"<p>Ad&#305;na web3 dedi&#287;imiz d&uuml;nyan&#305;n temelinde merkeziyetsizlik yat&#305;yor. En k&#305;sa haliyle ifade etmek gerekirse merkeziyetsizlik i&ccedil;in &ldquo;merkezi bir otoriteye g&uuml;ven duyma zorunlulu&#287;unun ortadan kalkmas&#305;&rdquo;&nbsp;hali diyebiliriz. Merkeziyetsizli&#287;in <span class=\"\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: Blokzincir (blockchain) nedir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">blokzincir<\/span> d&#305;&#351;&#305;nda son zamanlarda s&#305;kl&#305;kla yan yana geldi&#287;i bir ba&#351;ka alan ise yapay zeka.<\/p>\n<p>Bir ad&#305;m geriye att&#305;&#287;&#305;m&#305;zda OpenAI&rsquo;&#305;n ChatGPT ile ba&#351;&#305; &ccedil;ekti&#287;i, 2022&rsquo;de h&#305;z kazanan LLM (b&uuml;y&uuml;k dil modelleri) teknolojisiyle beraber &uuml;retken yapay zekan&#305;n da bir numaral&#305; g&uuml;ndem maddesi haline geldi&#287;ini g&ouml;r&uuml;yoruz. Hemen ard&#305;ndan da merkeziyetsiz yapay zekay&#305; s&#305;kl&#305;kla duyar olduk. Bunun sebebi ise, yapay zeka i&ccedil;in verinin mahremiyeti, &#351;effafl&#305;&#287;&#305; ve &ccedil;&#305;kt&#305;lar&#305;n do&#287;rulanabilirli&#287;inin son derece &ouml;nemli olmas&#305;. Bir ba&#351;ka deyi&#351;le; yapay zekan&#305;n merkeziyetsizli&#287;i.<\/p>\n<p>Merkeziyetsiz yapay zekan&#305;n yeni bir kavram olmad&#305;&#287;&#305;n&#305; da s&ouml;ylemeliyim. Ancak hem yapay zeka alan&#305;nda ya&#351;anan geli&#351;meler hem de blokzincir teknolojilerinin olgunla&#351;mas&#305;yla bu kavram&#305; son zamanlarda &ccedil;ok daha fazla duymaya ba&#351;lad&#305;k ve duymaya da devam edece&#287;iz gibi duruyor.<\/p>\n<p>Teknik detaylara girmeden a&ccedil;&#305;klamak gerekirse; merkeziyetsiz yapay zeka, veri ve algoritma i&#351;lemlerini geni&#351; bir kullan&#305;c&#305; ve cihaz a&#287;&#305; (node&rsquo;lar) aras&#305;nda da&#287;&#305;t&#305;r. Kullan&#305;c&#305;lar&#305;n kendi verileri &uuml;zerinde daha fazla kontrol sahibi olmalar&#305;n&#305; ve verilerini d&#305;&#351; d&uuml;nyayla payla&#351;madan i&ccedil;g&ouml;r&uuml; sahibi olmalar&#305;n&#305; sa&#287;lar. Yani merkeziyetsiz yapay zeka ile;<\/p>\n<ul>\n<li>Ki&#351;isel verileri &uuml;&ccedil;&uuml;nc&uuml; taraf ara&ccedil;larla payla&#351;madan yapay zeka algoritmalar&#305;ndan sonu&ccedil;lar almak,<\/li>\n<li>Merkezi bir otoriteye g&uuml;venmek zorunda kalmadan yapay zeka algoritmalar&#305;n&#305;n i&#351;leme ve karar verme s&uuml;re&ccedil;lerini y&uuml;r&uuml;tebilmek,<\/li>\n<li>Ki&#351;ilerin kendi yazd&#305;&#287;&#305; yapay zeka algoritmalar&#305;n&#305; kolayca bir a&#287; &uuml;zerinde payla&#351;abilmek,<\/li>\n<li>Blokzincire entegre yap&#305;s&#305; sayesinde kriptografik &#351;ifreleme, s&#305;f&#305;r bilgi ispat&#305; gibi teknolojileri kolayca kullanabilmek ve<\/li>\n<li>Yapay zeka algoritmalar&#305;n&#305;n beslendi&#287;i veri setlerini kimsenin de&#287;i&#351;tiremeyece&#287;i ve bir &#351;ekilde merkeziyetsiz veri saklama platformlar&#305;nda tutabilmek m&uuml;mk&uuml;n olacak.<\/li>\n<\/ul>\n<h2>Merkeziyetsiz yapay zeka alan&#305;nda &ouml;ne &ccedil;&#305;kan ba&#351;l&#305;klar neler?<\/h2>\n<p>Merkeziyetsiz yapay zeka &#351;emsiyesi alt&#305;nda &ccedil;ok fazla dikkat &ccedil;eken ba&#351;l&#305;k var.&nbsp; &Ouml;rne&#287;in a&ccedil;&#305;k kaynak kodlu yapay zeka modelleri, ba&#351;ta Meta olmak &uuml;zere &ccedil;ok say&#305;da dev &#351;irketin ana oda&#287;&#305; haline gelmi&#351; durumda, ki bu da merkeziyetsiz yapay zekay&#305; destekleyen bir durum. Merkeziyetsiz kaynak (kaynak birimleri yani &ccedil;ipler ve bellekler) payla&#351;&#305;m&#305;, ak&#305;ll&#305; kontratlar &uuml;zerinde ko&#351;an &lsquo;<span class=\"\"  title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: Yapay zek&acirc; token&#039;lar&#305; (artificial intelligence-AI) nedir?\"  data-mobile-support=\"0\"  data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex='0' role='link'>AI<\/span> ajanlar&#305;&rsquo; akla gelen di&#287;er alt ba&#351;l&#305;klar.<\/p>\n<p>AI ajanlar&#305;n&#305; bir &ouml;rnekle a&ccedil;mak gerekirse; ge&ccedil;ti&#287;imiz y&#305;l&#305;n eyl&uuml;l ve ekim aylar&#305; aras&#305;nda Gnosis a&#287;&#305;ndaki SAFE i&#351;lemlerinin yar&#305;s&#305;ndan fazlas&#305; AI ajanlar&#305; taraf&#305;ndan ger&ccedil;ekle&#351;tirildi.&nbsp; Bir ba&#351;ka deyi&#351;le bu i&#351;lemler insanlar&#305;n kodlad&#305;&#287;&#305; ama otonom hareket eden yapay zeka algoritmalar&#305; taraf&#305;ndan ger&ccedil;ekle&#351;tirildi. Di&#287;er yandan, <a href=\"https:\/\/www.paribu.com\/markets\/avax_tl\"><span class=\" cmtt_Kripto Para\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: Avalanche (AVAX) nedir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">Avalanche<\/span>&rsquo;<\/a>&#305;n Haziran 2023&rsquo;te duyurusunu yapt&#305;&#287;&#305; AvaGPT ise ChatGPT benzeri bir aray&uuml;zde konu&#351;arak, blokzincir &uuml;zerinde <span class=\"\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: &#304;&#351;lem (transaction) nedir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">i&#351;lem<\/span> yap&#305;labilmesini sa&#287;l&#305;yor. AvaGPT de &lsquo;yapay zeka kullanarak blokzincirde i&#351;lem yapma&rsquo; kategorisinde dikkat &ccedil;ekiyor. Di&#287;er yandan yapay zekan&#305;n geli&#351;tiriciler nezdinde eri&#351;ilebilir olmas&#305; i&ccedil;in merkeziyetsiz kaynak kullan&#305;m&#305;, yani yapay zekan&#305;n ortaya &ccedil;&#305;kmas&#305; i&ccedil;in gereken &ccedil;iplerin blokzincir &uuml;zerinde payla&#351;&#305;ld&#305;&#287;&#305; projeler de olduk&ccedil;a de&#287;erli.<\/p>\n<h2>Merkeziyetsiz yapay zeka spektrumu<\/h2>\n<p>Bug&uuml;nk&uuml; web3 &#351;irketlerine bakt&#305;&#287;&#305;m&#305;zda merkeziyetsizli&#287;in de asl&#305;nda bir spektrum oldu&#287;unu g&ouml;r&uuml;yoruz. Kabul etmek gerekiyor ki hem &#351;irketlerin ilk g&uuml;nden tamamen merkeziyetsiz olmalar&#305; y&ouml;neti&#351;im a&ccedil;&#305;s&#305;ndan kolay de&#287;il hem de g&uuml;n&uuml;m&uuml;z teknolojisinde bir tak&#305;m k&#305;s&#305;tlar var. &#304;&#351; modeline, &uuml;r&uuml;ne ve &#351;irkete g&ouml;re &ccedil;o&#287;u zaman g&uuml;venlik, &ouml;l&ccedil;eklenme ve merkeziyetsizlik aras&#305;nda bir denge kurmak gerekiyor. Bu da bizi her &#351;irketin gerek duydu&#287;u ve istedi&#287;i kadar merkeziyetsiz oldu&#287;u piyasa ko&#351;ullar&#305;na g&ouml;t&uuml;r&uuml;yor. Benzer bir spekturumu yapay zekan&#305;n merkeziyetsizli&#287;i noktas&#305;nda da ya&#351;ayabiliriz.<\/p>\n<p>Son olarak; Meta gibi dev &#351;irketler, akademisyenler ve kanaat &ouml;nderlerinin yapay zekan&#305;n merkeziyetsiz olu&#351;una dair s&ouml;ylemleri her ge&ccedil;en g&uuml;n dozunu artt&#305;r&#305;yor, bu durum ku&#351;kusuz merkeziyetsiz yapay zekan&#305;n gelece&#287;inde belirleyici olacakt&#305;r.<\/p>\n<p>&#304;nternet &ccedil;a&#287;&#305;n&#305;n g&ouml;rd&uuml;&#287;&uuml; en b&uuml;y&uuml;k devrimlerden olan blokzincir ile yapay zekan&#305;n kesi&#351;imi gelecekte pek &ccedil;ok de&#287;i&#351;ikli&#287;e gebe. &Ouml;n&uuml; a&ccedil;&#305;k bir alan ama her &#351;eyden &ouml;nce olduk&ccedil;a heyecan verici.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&quot;&#304;nternet &ccedil;a&#287;&#305;n&#305;n g&ouml;rd&uuml;&#287;&uuml; en b&uuml;y&uuml;k devrimlerden olan blokzincir ile yapay zekan&#305;n kesi&#351;imi gelecekte pek &ccedil;ok de&#287;i&#351;ikli&#287;e gebe.&quot;<\/p>\n","protected":false},"author":32,"featured_media":14286,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[21],"tags":[],"class_list":["post-14285","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-perspektif"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14285","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/32"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14285"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14285\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14286"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14285"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14285"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14285"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}