Mnemonic phrase, unutulan bir bilgiyi hatırlamak için uygulanan hafıza yardım yöntemidir. Bir şey unutulduğunda onu hatırlatacak olan bir kısaltma, cümle, şarkı ya da tekerlemeyi ipucu olarak kullanmaktır.<\/p>\n
Mail şifresi oluşturma sırasında, şifreyi unutma ihtimaline karşılık, hatırlatmaya yardımcı olacak bir fotoğraf ya da kelime belirlenmesi, anımsatıcı ifade için iyi bir örnektir. Bu sayede şifre unutulduğunda gizli soru ya da gizli fotoğraf seçeneği ile şifre hatırlanabilir.<\/p>\n
Blokzincirde mnemonic phrase kullanılması sadece kripto cüzdanlarda görülür. Kripto cüzdanlara genellikle minimum 12 karakterli kelime öbeğinden oluşan şifrelerle giriş yapılır. Bu şifrenin unutulması durumunda yeni şifre alınması söz konusu değildir. Bu yüzden şifrenin güvenli bir şekilde saklanması gerekir.<\/p>\n
Şifreyi direkt olarak saklamak yerine, onu çağrıştıran bir ifade oluşturulabilir. Şifreyi hatırlatacak ipuçlarından oluşan kelimelerin yer aldığı bir cümle yazılabilir. Bu ipuçları sadece şifre sahibi tarafından bilinen ve başkası tarafından çözülemeyecek şekilde olmalıdır. Aksi takdirde, cüzdandaki kripto paralar çalınabilir.<\/p>\n
Şifreyi unutma dışında cüzdanın saklandığı bilgisayar bozulabilir, çalınabilir ya da kaybolabilir. Bu durumda yine cüzdanı kurtarmak için anımsatıcı ifadeye ihtiyaç duyulur. Oluşturulan anımsatıcı cümleler sayesinde cüzdan kurtarılabilir.<\/p>\n
Ethereum<\/span> ekosisteminde mnemonic phrase, genellikle BIP 32 spesifikasyonuna uygun şekilde yaratılır. Yani; anımsatıcı ifade, BIP 32 İngilizce kelime listesinden rastgele seçilen 24 kelime ile oluşturulur. Bazen daha kolay hatırlanması için bu kelime sayısı 12 ile sınırlandırılabilir.<\/p>\n Mnemonic phrase, bir cüzdanın özel anahtarlarını yeniden türetmenizi sağlayan ana yedektir. Cihazınızı kaybettiğinizde veya değiştirdiğinizde bu kelimeleri uyumlu bir cüzdana girerek tüm hesaplarınıza yeniden erişebilirsiniz. Kelimelerin kendisi kripto varlığı saklamaz, yalnızca varlıklara erişim yetkisi veren anahtarların üretilmesini sağlar.<\/span><\/p>\n Bitcoin<\/span>, Ethereum veya Solana<\/span> gibi ağlarda varlıklar blokzincir<\/span> üzerinde tutulur. Cüzdan uygulaması ise yalnızca bu varlıklara erişim sağlayan özel anahtarları saklar. Mnemonic phrase, bu özel anahtarların tamamını tek bir noktadan yeniden üretebilen bir ana anahtar (master key) gibi çalışır. Telefonunuz kırılsa veya bilgisayarınız arızalansa dahi aynı ifadeyi yeni bir cihaza girdiğinizde cüzdanınız eksiksiz biçimde geri gelir.<\/span><\/p>\n Bu noktada önemli bir ayrım vardır. Mnemonic phrase bir cüzdan şifresi veya PIN değildir. Şifre genellikle yalnızca cihazın kilidini açar. Mnemonic phrase ise cüzdanın tamamını farklı bir cihazda yeniden kurabilecek tek yedektir.<\/span><\/p>\n Mnemonic phrase rastgele üretilmiş bir kelime dizisi değildir. Belirli bir matematiksel sürecin çıktısıdır ve bu süreç 2013 yılında yayımlanan BIP-39 standardıyla tanımlanır. Cüzdan yazılımı önce güçlü bir rastgelelik kaynağından entropi üretir. <\/span><\/p>\n Entropiye bir checksum eklenir ve ortaya çıkan bit dizisi 11 bitlik parçalara bölünür. Her parça 2048 kelimelik standart bir listeden bir kelimeye karşılık gelir. 128 bit entropi 12 kelimelik, 256 bit entropi ise 24 kelimelik bir mnemonic phrase oluşturur. Standart ayrıca 15, 18 ve 21 kelimelik seçenekleri de tanımlar.<\/span><\/p>\n Kelimeler daha sonra PBKDF2 adlı bir fonksiyonla 512 bitlik bir seed’e dönüştürülür. Bu seed, BIP-32 gibi hiyerarşik deterministik cüzdan standartları aracılığıyla farklı hesaplar, adresler ve özel anahtarlar üretmek için kullanılır. Bu hiyerarşik yapı, tek bir seed’den sınırsız sayıda anahtar türetilmesine imkân tanır.<\/span><\/p>\n 2048 kelimelik liste rastgele derlenmiş değildir. Yazım hatalarını en aza indirmek için her kelimenin ilk dört harfi listedeki diğer kelimelerden ayırt edilebilir olacak şekilde seçilir. “Build” ve “built” veya “woman” ve “women” gibi birbirine çok yakın kelime çiftleri listeye alınmaz. Çünkü bu tür çiftler hem hatırlamayı zorlaştırır hem de elle yazarken hata riskini artırır. Liste ayrıca alfabetik sıralanır. Böylece bir cüzdan yazılımı girilen kelimeyi hızlıca doğrulayabilir.<\/span><\/p>\n Private key<\/a>, tek bir kripto adresini veya hesabını kontrol eden tekil bir anahtardır. Mnemonic phrase ise bu anahtarların tamamını tek bir yerden türetebilen ana yedektir. Bir mnemonic phrase kaybedilirse tüm hesaplara erişim gider. Tek bir private key kaybedilirse yalnızca o adrese bağlı varlıklar etkilenir. Aradaki farkı şöyle özetlenebilir:<\/span><\/p>\n Günlük kullanımda mnemonic phrase ve seed phrase terimleri genellikle birbirinin yerine kullanılır. Türkçe kaynaklarda her ikisi de kurtarma ifadesi veya tohum ifadesi olarak geçebilir. Teknik terminolojide ise ince bir ayrım bulunur.<\/span><\/p>\n Mnemonic phrase, BIP-39 kelime listesinden seçilen kelime dizisinin kendisidir. Seed ise bu kelime dizisinin PBKDF2 fonksiyonuyla dönüştürülmüş 512 bitlik hâlidir. Yani mnemonic phrase, seed’in insan tarafından okunabilir kaynağıdır. Seed ise cüzdanın anahtarları türetmek için gerçekte kullandığı ikili veridir. <\/span><\/p>\n 12 kelimelik bir mnemonic phrase 128 bit entropiye, 24 kelimelik bir mnemonic phrase ise 256 bit entropiye dayanır. Bit sayısı arttıkça olası kombinasyon sayısı katlanarak büyür. Bu nedenle 24 kelimelik bir ifadenin teorik güvenlik seviyesi 12 kelimeliye göre çok daha yüksektir.<\/span><\/p>\n Ancak 24 kelime her durumda iki kat güvenli olmayabilir. Pratikte güvenliği belirleyen asıl unsur kelime sayısından çok ifadenin nasıl saklandığıdır. Ekran görüntüsü alınmış 24 kelimelik bir ifade, kağıda yazılıp kasada saklanan 12 kelimelik bir ifadeden çok daha risklidir.<\/span><\/p>\n Bazı cüzdanlar 15, 18 veya 21 kelimelik seçenekleri de destekler. Hangi uzunluğun kullanılacağı genellikle cüzdan yazılımı tarafından belirlenir ve kullanıcı bu seçimi çoğunlukla değiştiremez.<\/span><\/p>\n BIP-39 standardı, kelimelerin üzerine isteğe bağlı bir passphrase (bazen 25. kelime olarak anılır) eklenmesine de izin verir. Bu ek katman, mnemonic phrase’i ele geçiren bir kişinin bile passphrase’i bilmeden cüzdana erişememesini sağlar. Ancak passphrase unutulursa doğru 12 veya 24 kelimeye sahip olmak tek başına yetmez. Bu nedenle passphrase kullanımı yalnızca ileri düzey kullanıcılara önerilir.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Mnemonic phrase, unutulan bir bilgiyi hatırlamak için uygulanan hafıza yardım yöntemidir.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":24410,"menu_order":0,"template":"","meta":{"footnotes":""},"glossary-categories":[],"glossary-tags":[],"glossary-languages":[],"class_list":["post-4017","glossary","type-glossary","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"post_title":"Mnemonic Phrase (An\u0131msat\u0131c\u0131 \u0130fade) nedir?","post_content":"Mnemonic phrase, unutulan bir bilgiyi hat\u0131rlamak i\u00e7in uygulanan haf\u0131za yard\u0131m y\u00f6ntemidir. Bir \u015fey unutuldu\u011funda onu hat\u0131rlatacak olan bir k\u0131saltma, c\u00fcmle, \u015fark\u0131 ya da tekerlemeyi ipucu olarak kullanmakt\u0131r.\r\n\r\nMail \u015fifresi olu\u015fturma s\u0131ras\u0131nda, \u015fifreyi unutma ihtimaline kar\u015f\u0131l\u0131k, hat\u0131rlatmaya yard\u0131mc\u0131 olacak bir foto\u011fraf ya da kelime belirlenmesi, an\u0131msat\u0131c\u0131 ifade i\u00e7in iyi bir \u00f6rnektir. Bu sayede \u015fifre unutuldu\u011funda gizli soru ya da gizli foto\u011fraf se\u00e7ene\u011fi ile \u015fifre hat\u0131rlanabilir.\r\nMnemonic phrase ne işe yarar?<\/strong><\/h2>\n
Mnemonic phrase oluşturma süreci: BIP-39 standardı<\/strong><\/h2>\n
Mnemonic phrase ile private key<\/span> arasındaki fark<\/strong><\/h2>\n
\n
Mnemonic phrase ve seed phrase arasındaki terminolojik fark<\/strong><\/h2>\n
12 ve 24 kelimelik mnemonic phrase karşılaştırması<\/strong><\/h2>\n
Blokzincirde mnemonic phrase<\/strong><\/h2>\r\nBlokzincirde mnemonic phrase kullan\u0131lmas\u0131 sadece kripto c\u00fczdanlarda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Kripto c\u00fczdanlara genellikle minimum 12 karakterli kelime \u00f6be\u011finden olu\u015fan \u015fifrelerle giri\u015f yap\u0131l\u0131r. Bu \u015fifrenin unutulmas\u0131 durumunda yeni \u015fifre al\u0131nmas\u0131 s\u00f6z konusu de\u011fildir. Bu y\u00fczden \u015fifrenin g\u00fcvenli bir \u015fekilde saklanmas\u0131 gerekir.\r\n\r\n\u015eifreyi direkt olarak saklamak yerine, onu \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131ran bir ifade olu\u015fturulabilir. \u015eifreyi hat\u0131rlatacak ipu\u00e7lar\u0131ndan olu\u015fan kelimelerin yer ald\u0131\u011f\u0131 bir c\u00fcmle yaz\u0131labilir. Bu ipu\u00e7lar\u0131 sadece \u015fifre sahibi taraf\u0131ndan bilinen ve ba\u015fkas\u0131 taraf\u0131ndan \u00e7\u00f6z\u00fclemeyecek \u015fekilde olmal\u0131d\u0131r. Aksi takdirde, c\u00fczdandaki kripto paralar \u00e7al\u0131nabilir.\r\n\r\n\u015eifreyi unutma d\u0131\u015f\u0131nda c\u00fczdan\u0131n sakland\u0131\u011f\u0131 bilgisayar bozulabilir, \u00e7al\u0131nabilir ya da kaybolabilir. Bu durumda yine c\u00fczdan\u0131 kurtarmak i\u00e7in an\u0131msat\u0131c\u0131 ifadeye ihtiya\u00e7 duyulur. Olu\u015fturulan an\u0131msat\u0131c\u0131 c\u00fcmleler sayesinde c\u00fczdan kurtar\u0131labilir.\r\n\r\nEthereum ekosisteminde mnemonic phrase, genellikle BIP 32 spesifikasyonuna uygun \u015fekilde yarat\u0131l\u0131r. Yani; an\u0131msat\u0131c\u0131 ifade, BIP 32 \u0130ngilizce kelime listesinden rastgele se\u00e7ilen 24 kelime ile olu\u015fturulur. Bazen daha kolay hat\u0131rlanmas\u0131 i\u00e7in bu kelime say\u0131s\u0131 12 ile s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131labilir.\r\n
Mnemonic phrase ne i\u015fe yarar?<\/strong><\/h2>\r\nMnemonic phrase, bir c\u00fczdan\u0131n \u00f6zel anahtarlar\u0131n\u0131 yeniden t\u00fcretmenizi sa\u011flayan ana yedektir. Cihaz\u0131n\u0131z\u0131 kaybetti\u011finizde veya de\u011fi\u015ftirdi\u011finizde bu kelimeleri uyumlu bir c\u00fczdana girerek t\u00fcm hesaplar\u0131n\u0131za yeniden eri\u015febilirsiniz. Kelimelerin kendisi kripto varl\u0131\u011f\u0131 saklamaz, yaln\u0131zca varl\u0131klara eri\u015fim yetkisi veren anahtarlar\u0131n \u00fcretilmesini sa\u011flar.<\/span>\r\n\r\nBitcoin, Ethereum veya Solana gibi a\u011flarda varl\u0131klar blokzincir \u00fczerinde tutulur. C\u00fczdan uygulamas\u0131 ise yaln\u0131zca bu varl\u0131klara eri\u015fim sa\u011flayan \u00f6zel anahtarlar\u0131 saklar. Mnemonic phrase, bu \u00f6zel anahtarlar\u0131n tamam\u0131n\u0131 tek bir noktadan yeniden \u00fcretebilen bir ana anahtar (master key) gibi \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Telefonunuz k\u0131r\u0131lsa veya bilgisayar\u0131n\u0131z ar\u0131zalansa dahi ayn\u0131 ifadeyi yeni bir cihaza girdi\u011finizde c\u00fczdan\u0131n\u0131z eksiksiz bi\u00e7imde geri gelir.<\/span>\r\n\r\nBu noktada \u00f6nemli bir ayr\u0131m vard\u0131r. Mnemonic phrase bir c\u00fczdan \u015fifresi veya PIN de\u011fildir. \u015eifre genellikle yaln\u0131zca cihaz\u0131n kilidini a\u00e7ar. Mnemonic phrase ise c\u00fczdan\u0131n tamam\u0131n\u0131 farkl\u0131 bir cihazda yeniden kurabilecek tek yedektir.<\/span>\r\n
Mnemonic phrase olu\u015fturma s\u00fcreci: BIP-39 standard\u0131<\/strong><\/h2>\r\nMnemonic phrase rastgele \u00fcretilmi\u015f bir kelime dizisi de\u011fildir. Belirli bir matematiksel s\u00fcrecin \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131d\u0131r ve bu s\u00fcre\u00e7 2013 y\u0131l\u0131nda yay\u0131mlanan BIP-39 standard\u0131yla tan\u0131mlan\u0131r. C\u00fczdan yaz\u0131l\u0131m\u0131 \u00f6nce g\u00fc\u00e7l\u00fc bir rastgelelik kayna\u011f\u0131ndan entropi \u00fcretir.\u00a0<\/span>\r\n\r\nEntropiye bir checksum eklenir ve ortaya \u00e7\u0131kan bit dizisi 11 bitlik par\u00e7alara b\u00f6l\u00fcn\u00fcr. Her par\u00e7a 2048 kelimelik standart bir listeden bir kelimeye kar\u015f\u0131l\u0131k gelir. 128 bit entropi 12 kelimelik, 256 bit entropi ise 24 kelimelik bir mnemonic phrase olu\u015fturur. Standart ayr\u0131ca 15, 18 ve 21 kelimelik se\u00e7enekleri de tan\u0131mlar.<\/span>\r\n\r\nKelimeler daha sonra PBKDF2 adl\u0131 bir fonksiyonla 512 bitlik bir seed'e d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Bu seed, BIP-32 gibi hiyerar\u015fik deterministik c\u00fczdan standartlar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla farkl\u0131 hesaplar, adresler ve \u00f6zel anahtarlar \u00fcretmek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Bu hiyerar\u015fik yap\u0131, tek bir seed'den s\u0131n\u0131rs\u0131z say\u0131da anahtar t\u00fcretilmesine imk\u00e2n tan\u0131r.<\/span>\r\n\r\n2048 kelimelik liste rastgele derlenmi\u015f de\u011fildir. Yaz\u0131m hatalar\u0131n\u0131 en aza indirmek i\u00e7in her kelimenin ilk d\u00f6rt harfi listedeki di\u011fer kelimelerden ay\u0131rt edilebilir olacak \u015fekilde se\u00e7ilir. \u201cBuild\u201d ve \u201cbuilt\u201d veya \u201cwoman\u201d ve \u201cwomen\u201d gibi birbirine \u00e7ok yak\u0131n kelime \u00e7iftleri listeye al\u0131nmaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu t\u00fcr \u00e7iftler hem hat\u0131rlamay\u0131 zorla\u015ft\u0131r\u0131r hem de elle yazarken hata riskini art\u0131r\u0131r. Liste ayr\u0131ca alfabetik s\u0131ralan\u0131r. B\u00f6ylece bir c\u00fczdan yaz\u0131l\u0131m\u0131 girilen kelimeyi h\u0131zl\u0131ca do\u011frulayabilir.<\/span>\r\n
Mnemonic phrase ile private key aras\u0131ndaki fark<\/strong><\/h2>\r\nPrivate key<\/a>, tek bir kripto adresini veya hesab\u0131n\u0131 kontrol eden tekil bir anahtard\u0131r. Mnemonic phrase ise bu anahtarlar\u0131n tamam\u0131n\u0131 tek bir yerden t\u00fcretebilen ana yedektir. Bir mnemonic phrase kaybedilirse t\u00fcm hesaplara eri\u015fim gider. Tek bir private key kaybedilirse yaln\u0131zca o adrese ba\u011fl\u0131 varl\u0131klar etkilenir. Aradaki fark\u0131 \u015f\u00f6yle \u00f6zetlenebilir:<\/span>\r\n
\r\n \t
Mnemonic phrase ve seed phrase aras\u0131ndaki terminolojik fark<\/strong><\/h2>\r\nG\u00fcnl\u00fck kullan\u0131mda mnemonic phrase ve seed phrase terimleri genellikle birbirinin yerine kullan\u0131l\u0131r. T\u00fcrk\u00e7e kaynaklarda her ikisi de kurtarma ifadesi veya tohum ifadesi olarak ge\u00e7ebilir. Teknik terminolojide ise ince bir ayr\u0131m bulunur.<\/span>\r\n\r\nMnemonic phrase, BIP-39 kelime listesinden se\u00e7ilen kelime dizisinin kendisidir. Seed ise bu kelime dizisinin PBKDF2 fonksiyonuyla d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f 512 bitlik h\u00e2lidir. Yani mnemonic phrase, seed'in insan taraf\u0131ndan okunabilir kayna\u011f\u0131d\u0131r. Seed ise c\u00fczdan\u0131n anahtarlar\u0131 t\u00fcretmek i\u00e7in ger\u00e7ekte kulland\u0131\u011f\u0131 ikili veridir.\u00a0<\/span>\r\n
12 ve 24 kelimelik mnemonic phrase kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131<\/strong><\/h2>\r\n12 kelimelik bir mnemonic phrase 128 bit entropiye, 24 kelimelik bir mnemonic phrase ise 256 bit entropiye dayan\u0131r. Bit say\u0131s\u0131 artt\u0131k\u00e7a olas\u0131 kombinasyon say\u0131s\u0131 katlanarak b\u00fcy\u00fcr. Bu nedenle 24 kelimelik bir ifadenin teorik g\u00fcvenlik seviyesi 12 kelimeliye g\u00f6re \u00e7ok daha y\u00fcksektir.<\/span>\r\n\r\nAncak 24 kelime her durumda iki kat g\u00fcvenli olmayabilir. Pratikte g\u00fcvenli\u011fi belirleyen as\u0131l unsur kelime say\u0131s\u0131ndan \u00e7ok ifadenin nas\u0131l sakland\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc al\u0131nm\u0131\u015f 24 kelimelik bir ifade, ka\u011f\u0131da yaz\u0131l\u0131p kasada saklanan 12 kelimelik bir ifadeden \u00e7ok daha risklidir.<\/span>\r\n\r\nBaz\u0131 c\u00fczdanlar 15, 18 veya 21 kelimelik se\u00e7enekleri de destekler. Hangi uzunlu\u011fun kullan\u0131laca\u011f\u0131 genellikle c\u00fczdan yaz\u0131l\u0131m\u0131 taraf\u0131ndan belirlenir ve kullan\u0131c\u0131 bu se\u00e7imi \u00e7o\u011funlukla de\u011fi\u015ftiremez.<\/span>\r\n\r\nBIP-39 standard\u0131, kelimelerin \u00fczerine iste\u011fe ba\u011fl\u0131 bir passphrase (bazen 25. kelime olarak an\u0131l\u0131r) eklenmesine de izin verir. Bu ek katman, mnemonic phrase'i ele ge\u00e7iren bir ki\u015finin bile passphrase'i bilmeden c\u00fczdana eri\u015fememesini sa\u011flar. Ancak passphrase unutulursa do\u011fru 12 veya 24 kelimeye sahip olmak tek ba\u015f\u0131na yetmez. Bu nedenle passphrase kullan\u0131m\u0131 yaln\u0131zca ileri d\u00fczey kullan\u0131c\u0131lara \u00f6nerilir.<\/span>","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary\/4017","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/glossary"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary\/4017\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26538,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary\/4017\/revisions\/26538"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/24410"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4017"}],"wp:term":[{"taxonomy":"glossary-categories","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary-categories?post=4017"},{"taxonomy":"glossary-tags","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary-tags?post=4017"},{"taxonomy":"glossary-languages","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary-languages?post=4017"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}