{"id":3881,"date":"2021-04-15T21:34:16","date_gmt":"2021-04-15T18:34:16","guid":{"rendered":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/?post_type=glossary&#038;p=3881"},"modified":"2026-08-26T16:12:00","modified_gmt":"2026-08-26T13:12:00","slug":"stale-block-nedir","status":"publish","type":"glossary","link":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/sozluk\/stale-block-nedir\/","title":{"rendered":"Stale block nedir?"},"content":{"rendered":"<p>Stale block, ayn&#305; blo&#287;un iki kez &ccedil;&#305;kar&#305;lmas&#305; durumunda kullan&#305;lan bir tabirdir.<\/p>\n<p>Detayland&#305;rmak gerekirse; <span class=\"\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: Blokzincir (blockchain) nedir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">blokzincir<\/span> a&#287;&#305; &uuml;zerinde &ccedil;&ouml;z&uuml;mlenmi&#351; olan bir blok, daha sonra ba&#351;ka bir madenci taraf&#305;ndan yeniden &ccedil;&#305;kar&#305;labilir. Bu durumda ikinci kez &ccedil;&#305;kar&#305;lan blok; h&uuml;k&uuml;ms&uuml;z, ge&ccedil;ersiz ya da eski olarak tan&#305;mlan&#305;r.<\/p>\n<p>Herhangi bir de&#287;eri yoktur ve &ouml;nceki blo&#287;un &ouml;n&uuml;ne ge&ccedil;emedi&#287;i i&ccedil;in kullan&#305;lamaz niteliktedir. S&ouml;z konusu blok de&#287;er ta&#351;&#305;mad&#305;&#287;&#305; i&ccedil;in onu &ccedil;&#305;karan madenci de herhangi bir &ouml;d&uuml;l alamaz.<\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Stale block&rsquo;un &uuml;st blo&#287;u (parent block) bellidir. Blokzincire matematiksel olarak do&#287;ru &#351;ekilde ba&#287;lan&#305;r. Sorun ge&ccedil;erlilikte de&#287;il, hangi dal&#305;n ana zincir olarak kabul edilece&#287;indedir.<\/span><\/p>\n<h2><strong>Stale block ne zaman ya&#351;an&#305;r?<\/strong><\/h2>\n<p>Proof of work y&ouml;nteminin uygulanmas&#305; s&#305;ras&#305;nda baz&#305; gecikmeler ya&#351;anabilir. Bu gecikmelerin sonucu olarak da ayn&#305; y&uuml;kseklikte birden fazla blok &ccedil;&#305;kar&#305;labilir. Ortaya &ccedil;&#305;kan bloklar aras&#305;nda en uzun zincire sahip olan ilk &ouml;nce &ccedil;&#305;kar&#305;l&#305;r ve ger&ccedil;ek blok olarak kabul edilir.<\/p>\n<p>Geride kalan di&#287;er k&#305;sa bloklar da ba&#351;ka bir zaman diliminde ke&#351;fedilip, &ccedil;&#305;kar&#305;labilir. &Ccedil;&#305;kar&#305;ld&#305;&#287;&#305;nda, &ouml;ncekiyle ayn&#305; oldu&#287;u anla&#351;&#305;ld&#305;&#287;&#305; i&ccedil;in stale block olarak kabul edilir. Asl&#305;nda bunlar ge&ccedil;erli ve do&#287;rulanm&#305;&#351; bloklar olsalar da ilk olamad&#305;klar&#305; i&ccedil;in <a href=\"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/sozluk\/blokzincir-nedir\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">blokzincir<\/a> a&#287;&#305; taraf&#305;ndan reddedilmi&#351; olarak tan&#305;mlan&#305;rlar.<\/p>\n<h2><strong>Stale block nas&#305;l olu&#351;ur?<\/strong><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Stale block, iki madencinin birbirine &ccedil;ok yak&#305;n zamanda ayn&#305; blok y&uuml;ksekli&#287;i i&ccedil;in ge&ccedil;erli blok bulmas&#305; ve a&#287;&#305;n bu iki blo&#287;u farkl&#305; s&#305;rayla &ouml;&#287;renmesi sonucunda ortaya &ccedil;&#305;kar. S&uuml;re&ccedil; &#351;u ad&#305;mlarla ilerler:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>E&#351;zamanl&#305; blok bulma:<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> &#304;ki farkl&#305; madenci veya havuz, birbirinden habersiz &#351;ekilde ayn&#305; y&uuml;kseklik i&ccedil;in ge&ccedil;erli bir blok &uuml;retir.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>A&#287; gecikmesi (network latency): <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">Bloklar a&#287;a yay&#305;ld&#305;&#287;&#305;nda farkl&#305; d&uuml;&#287;&uuml;mler (node&rsquo;lar) bu iki bloktan hangisini &ouml;nce alaca&#287;&#305;na g&ouml;re farkl&#305; taraflar tutar.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Ge&ccedil;ici <span class=\"\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: &Ccedil;atallanma (fork) nedir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">&ccedil;atallanma<\/span> (fork):<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> A&#287;da k&#305;sa s&uuml;reli&#287;ine iki rakip dal olu&#351;ur ve madencilerin bir k&#305;sm&#305; birinci, bir k&#305;sm&#305; ikinci blok &uuml;zerine &ccedil;al&#305;&#351;maya devam eder.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Chainwork kar&#351;&#305;la&#351;t&#305;rmas&#305;:<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> Dallardan biri bir sonraki blokla &ouml;nce geni&#351;ler ve daha fazla toplam i&#351; biriktirir. A&#287; bu dal&#305; ana zincir kabul eder.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Burada kritik nokta, en uzun zincir ifadesinin yan&#305;lt&#305;c&#305; olabilmesidir. <span class=\" cmtt_Kripto Para\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: Bitcoin (BTC) nedir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">Bitcoin<\/span> protokol&uuml; asl&#305;nda en &ccedil;ok blok say&#305;s&#305;na de&#287;il, en fazla birikmi&#351; i&#351;e (chainwork) sahip zinciri esas al&#305;r.<\/span><\/p>\n<h2><strong>Stale block ile orphan block aras&#305;ndaki fark nedir?<\/strong><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Stale block&rsquo;un &uuml;st blo&#287;u bellidir ve blok ge&ccedil;erlidir. Yaln&#305;zca ana zincir yar&#305;&#351;&#305;n&#305; kaybetmi&#351;tir. Orphan block ise &uuml;st blo&#287;u hen&uuml;z bilinmeyen, bu y&uuml;zden zincire nereden ba&#287;lanaca&#287;&#305; belirsiz olan bloktur. Modern Bitcoin yaz&#305;l&#305;m&#305;nda orphan block pratikte art&#305;k neredeyse hi&ccedil; g&ouml;r&uuml;lmez.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Stale block ile orphan block d&ouml;rt temel noktada birbirinden ayr&#305;l&#305;r. Stale block&rsquo;un &uuml;st blo&#287;u bellidir ve blok protokol kurallar&#305;na tamamen uygundur ancak ana zincirde kal&#305;c&#305; olarak d&#305;&#351;ar&#305;da kal&#305;r. Orphan block ise &uuml;st blo&#287;u bilinmeyen, do&#287;rulama bekleyen ge&ccedil;ici bir bloktur ve &uuml;st blok a&#287;a ula&#351;t&#305;&#287;&#305;nda ya &ccedil;&ouml;z&uuml;l&uuml;r ya da reddedilir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">G&uuml;n&uuml;m&uuml;zdeki s&#305;kl&#305;k a&ccedil;&#305;s&#305;ndan da fark belirgindir. Stale block d&uuml;&#351;&uuml;k bir oranda olsa da h&acirc;l&acirc; g&ouml;r&uuml;lmeye devam eder. Orphan block ise Bitcoin Core&rsquo;un headers-first senkronizasyon g&uuml;ncellemesinden sonra pratikte yok denecek kadar azalm&#305;&#351;t&#305;r.&nbsp;<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Bitcoin Wiki, madencili&#287;in erken d&ouml;nemlerinde orphan block&rsquo;lar&#305;n ger&ccedil;ekten var oldu&#287;unu ancak Bitcoin Core yaz&#305;l&#305;m&#305;n&#305;n 0.10 s&uuml;r&uuml;m&uuml;yle gelen headers-first senkronizasyon de&#287;i&#351;ikli&#287;inin bu t&uuml;r bloklar&#305; b&uuml;y&uuml;k &ouml;l&ccedil;&uuml;de ortadan kald&#305;rd&#305;&#287;&#305;n&#305; aktar&#305;r. Bu g&uuml;ncellemeden sonra d&uuml;&#287;&uuml;mler &ouml;nce blok ba&#351;l&#305;&#287;&#305;n&#305; inceler ve &uuml;st blo&#287;u bilinmeyen bloklar&#305; hi&ccedil; indirmez.<\/span><\/p>\n<h2><strong>Madenci &ouml;d&uuml;l&uuml; ve i&#351;lemlere ne olur?<\/strong><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Bir blok stale h&acirc;line geldi&#287;inde, o blo&#287;u bulan madenci elektrik ve <span class=\"\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: &#304;&#351;lem (transaction) nedir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">i&#351;lem<\/span> g&uuml;c&uuml;n&uuml; (hash g&uuml;c&uuml;) harcam&#305;&#351; olur ancak kar&#351;&#305;l&#305;&#287;&#305;nda hi&ccedil;bir kazan&ccedil; elde edemez. <span class=\"\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: Blok &ouml;d&uuml;l&uuml; nedir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">Blok &ouml;d&uuml;l&uuml;<\/span> ve i&#351;lem &uuml;cretleri yaln&#305;zca ana zincirde yer alan bloklarda harcanabilir h&acirc;le gelir. Stale bloktaki coinbase &ouml;d&uuml;l&uuml; ana zincirin par&ccedil;as&#305; olmad&#305;&#287;&#305; i&ccedil;in kullan&#305;lamaz.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Bu durum bireysel madenciler i&ccedil;in haks&#305;z bir kay&#305;p gibi g&ouml;r&uuml;nse de a&#287;&#305;n da&#287;&#305;t&#305;k yap&#305;s&#305;n&#305;n do&#287;al bir sonucudur. B&uuml;y&uuml;k ve iyi ba&#287;lant&#305;l&#305; <span class=\"\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: Madencilik (mining) nedir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">madencilik<\/span> havuzlar&#305;, bloklar&#305;n&#305; a&#287;a daha h&#305;zl&#305; yayd&#305;klar&#305; i&ccedil;in bu riski daha d&uuml;&#351;&uuml;k oranda ya&#351;ar.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">&#304;&#351;lemler a&ccedil;&#305;s&#305;ndan durum farkl&#305;d&#305;r. Stale bloktaki i&#351;lemler ana zincirde hen&uuml;z onaylanmad&#305;ysa kaybolmaz, mempool ad&#305; verilen bekleme havuzuna geri d&ouml;ner ve genellikle bir sonraki blokta yeniden i&#351;lenir. Bu nedenle bir i&#351;lemin stale bir dalda g&ouml;r&uuml;nmesi, o i&#351;lemin kal&#305;c&#305; olarak onayland&#305;&#287;&#305; anlam&#305;na gelmez.<\/span><\/p>\n<h2><strong>Stale block a&#287; g&uuml;venli&#287;ini tehdit eder mi?<\/strong><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Tek ba&#351;&#305;na d&uuml;&#351;&uuml;k oranl&#305; stale block olaylar&#305; Bitcoin&rsquo;in g&uuml;venli&#287;ini tehdit etmez ve merkeziyetsiz, da&#287;&#305;t&#305;k bir a&#287;&#305;n do&#287;al sonucudur. Stale block oran&#305;n&#305;n ani ve s&uuml;rekli y&uuml;kselmesi ise a&#287; gecikmesinde bir sorunu veya blok &uuml;retim h&#305;z&#305;n&#305;n yay&#305;l&#305;m kapasitesini a&#351;t&#305;&#287;&#305;n&#305; i&#351;aret edebilir. Bu y&uuml;zden stale oran&#305;, madencilik altyap&#305;s&#305;n&#305; izleyen ekipler i&ccedil;in &ouml;nemli bir g&ouml;sterge kabul edilir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">&Ouml;zetle, tekil stale block olaylar&#305; normal i&#351;leyi&#351;in par&ccedil;as&#305;d&#305;r. Stale oran&#305;ndaki kal&#305;c&#305; art&#305;&#351; ise a&#287; altyap&#305;s&#305; a&ccedil;&#305;s&#305;ndan daha yak&#305;ndan incelenmesi gereken bir sinyaldir.<\/span><\/p>\n<h2><strong><span class=\" cmtt_Kripto Para\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: Ethereum (ETH) nedir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">Ethereum<\/span>&rsquo;da uncle (ommer) blok neydi?<\/strong><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ethereum, Proof-of-Work (PoW) d&ouml;neminde stale block&rsquo;a benzer bir sorunu farkl&#305; bi&ccedil;imde &ccedil;&ouml;zm&uuml;&#351;t&uuml;. &#304;ki madenci e&#351;zamanl&#305; ge&ccedil;erli blok &uuml;retti&#287;inde, kaybeden blok tamamen de&#287;ersiz say&#305;lmak yerine uncle block (ommer block) ad&#305;yla ana zincire referans olarak dahil edilebiliyordu. Bu bloklar&#305; &uuml;reten madenciler k&#305;smi bir &ouml;d&uuml;l al&#305;yordu.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ethereum madencilik belgelerine g&ouml;re bu mekanizma a&#287;&#305;n daha fazla merkeziyetsizli&#287;e sahip olmas&#305;n&#305; sa&#287;l&#305;yor, a&#287; gecikmesi daha y&uuml;ksek k&uuml;&ccedil;&uuml;k madencilerin de blok &ouml;d&uuml;l&uuml; &uuml;zerinden getiri elde etmesine imk&acirc;n tan&#305;yordu.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Eyl&uuml;l 2022&rsquo;deki Merge g&uuml;ncellemesiyle Ethereum, Proof-of-Stake (PoS) mekanizmas&#305;na ge&ccedil;ti. Her slotta yaln&#305;zca tek bir <span class=\"\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: Validator (Do&#287;rulay&#305;c&#305;) nedir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">do&#287;rulay&#305;c&#305;<\/span> blok &ouml;nerdi&#287;i i&ccedil;in e&#351;zamanl&#305; blok &uuml;retimi ve dolay&#305;s&#305;yla uncle block olas&#305;l&#305;&#287;&#305; ortadan kalkt&#305;.&nbsp;<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Merge teknik de&#287;i&#351;iklikleri a&ccedil;&#305;klamas&#305;na g&ouml;re bu ge&ccedil;i&#351;le birlikte her blokta yer alan ommer listesi art&#305;k her zaman bo&#351; kal&#305;r. Bug&uuml;n bu kavram yaln&#305;zca Ethereum&rsquo;un PoW d&ouml;nemine ait tarihsel bir referans olarak anlam ta&#351;&#305;r.<\/span><\/p>\n<h2><strong>Stale block oran&#305; zaman i&ccedil;inde nas&#305;l de&#287;i&#351;ti?<\/strong><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Bitcoin a&#287;&#305;n&#305;n erken d&ouml;nemlerinde orphan ve stale block olaylar&#305; g&uuml;n&uuml;m&uuml;ze g&ouml;re daha s&#305;k g&ouml;r&uuml;l&uuml;yordu. Zamanla hem yaz&#305;l&#305;m g&uuml;ncellemeleri hem de altyap&#305; iyile&#351;tirmeleri bu oran&#305; belirgin bi&ccedil;imde d&uuml;&#351;&uuml;rd&uuml;. Orphan block s&#305;kl&#305;&#287;&#305; verilerine g&ouml;re Bitcoin a&#287;&#305;nda ilk orphan block 18 Mart 2015&rsquo;te g&ouml;r&uuml;lm&uuml;&#351;, 2016 y&#305;l&#305;nda bu e&#287;ilim azalm&#305;&#351; ve 2017 y&#305;l&#305;n&#305;n haziran ay&#305;ndan itibaren listeye hi&ccedil; yeni orphan block eklenmemi&#351;tir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Bu iyile&#351;menin arkas&#305;nda birka&ccedil; teknik geli&#351;me yer al&#305;r. Compact Blocks gibi protokol g&uuml;ncellemeleri, tam blok yerine yaln&#305;zca farklar&#305; ileterek yay&#305;l&#305;m s&uuml;resini k&#305;saltm&#305;&#351;t&#305;r. Madencilik havuzlar&#305;n&#305;n d&uuml;&#351;&uuml;k gecikmeli &ouml;zel a&#287;lar kurmas&#305; ve birbirleriyle do&#287;rudan ba&#287;lant&#305; kurmas&#305; da stale oran&#305;n&#305; azaltan bir di&#287;er etkendir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ancak bu iyile&#351;menin s&#305;n&#305;rlar&#305; vard&#305;r. Blok boyutu yay&#305;l&#305;m analizi, ba&#351;l&#305;k tabanl&#305; blok yay&#305;l&#305;m&#305;nda stale oran&#305;n&#305;n 1-2 megabaytl&#305;k bloklarda d&uuml;&#351;&uuml;k kald&#305;&#287;&#305;n&#305; fakat blok boyutu 4 megabayt&#305; a&#351;t&#305;&#287;&#305;nda bu oran&#305;n yeniden y&uuml;kseldi&#287;ini g&ouml;sterir. Bu da blok boyutu art&#305;&#351;&#305; ile stale oran aras&#305;ndaki dengenin h&acirc;l&acirc; ge&ccedil;erli bir teknik k&#305;s&#305;t oldu&#287;unu ortaya koyar.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Stale block, ayn&#305; blo&#287;un iki kez &ccedil;&#305;kar&#305;lmas&#305; durumunda kullan&#305;lan bir tabirdir.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":24425,"menu_order":0,"template":"","meta":{"footnotes":""},"glossary-categories":[],"glossary-tags":[],"glossary-languages":[],"class_list":["post-3881","glossary","type-glossary","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"post_title":"Stale block nedir?","post_content":"Stale block, ayn\u0131 blo\u011fun iki kez \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 durumunda kullan\u0131lan bir tabirdir.\r\n\r\nDetayland\u0131rmak gerekirse; blokzincir a\u011f\u0131 \u00fczerinde \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmi\u015f olan bir blok, daha sonra ba\u015fka bir madenci taraf\u0131ndan yeniden \u00e7\u0131kar\u0131labilir. Bu durumda ikinci kez \u00e7\u0131kar\u0131lan blok; h\u00fck\u00fcms\u00fcz, ge\u00e7ersiz ya da eski olarak tan\u0131mlan\u0131r.\r\n\r\nHerhangi bir de\u011feri yoktur ve \u00f6nceki blo\u011fun \u00f6n\u00fcne ge\u00e7emedi\u011fi i\u00e7in kullan\u0131lamaz niteliktedir. S\u00f6z konusu blok de\u011fer ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in onu \u00e7\u0131karan madenci de herhangi bir \u00f6d\u00fcl alamaz.\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Stale block'un \u00fcst blo\u011fu (parent block) bellidir. Blokzincire matematiksel olarak do\u011fru \u015fekilde ba\u011flan\u0131r. Sorun ge\u00e7erlilikte de\u011fil, hangi dal\u0131n ana zincir olarak kabul edilece\u011findedir.<\/span>\r\n<h2><strong>Stale block ne zaman ya\u015fan\u0131r?<\/strong><\/h2>\r\nProof of work y\u00f6nteminin uygulanmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda baz\u0131 gecikmeler ya\u015fanabilir. Bu gecikmelerin sonucu olarak da ayn\u0131 y\u00fckseklikte birden fazla blok \u00e7\u0131kar\u0131labilir. Ortaya \u00e7\u0131kan bloklar aras\u0131nda en uzun zincire sahip olan ilk \u00f6nce \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r ve ger\u00e7ek blok olarak kabul edilir.\r\n\r\nGeride kalan di\u011fer k\u0131sa bloklar da ba\u015fka bir zaman diliminde ke\u015ffedilip, \u00e7\u0131kar\u0131labilir. \u00c7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, \u00f6ncekiyle ayn\u0131 oldu\u011fu anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in stale block olarak kabul edilir. Asl\u0131nda bunlar ge\u00e7erli ve do\u011frulanm\u0131\u015f bloklar olsalar da ilk olamad\u0131klar\u0131 i\u00e7in <a href=\"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/sozluk\/blokzincir-nedir\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">blokzincir<\/a> a\u011f\u0131 taraf\u0131ndan reddedilmi\u015f olarak tan\u0131mlan\u0131rlar.\r\n<h2><strong>Stale block nas\u0131l olu\u015fur?<\/strong><\/h2>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Stale block, iki madencinin birbirine \u00e7ok yak\u0131n zamanda ayn\u0131 blok y\u00fcksekli\u011fi i\u00e7in ge\u00e7erli blok bulmas\u0131 ve a\u011f\u0131n bu iki blo\u011fu farkl\u0131 s\u0131rayla \u00f6\u011frenmesi sonucunda ortaya \u00e7\u0131kar. S\u00fcre\u00e7 \u015fu ad\u0131mlarla ilerler:<\/span>\r\n<ul>\r\n \t<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>E\u015fzamanl\u0131 blok bulma:<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u0130ki farkl\u0131 madenci veya havuz, birbirinden habersiz \u015fekilde ayn\u0131 y\u00fckseklik i\u00e7in ge\u00e7erli bir blok \u00fcretir.<\/span><\/li>\r\n \t<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>A\u011f gecikmesi (network latency): <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">Bloklar a\u011fa yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda farkl\u0131 d\u00fc\u011f\u00fcmler (node\u2019lar) bu iki bloktan hangisini \u00f6nce alaca\u011f\u0131na g\u00f6re farkl\u0131 taraflar tutar.<\/span><\/li>\r\n \t<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Ge\u00e7ici \u00e7atallanma (fork):<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> A\u011fda k\u0131sa s\u00fcreli\u011fine iki rakip dal olu\u015fur ve madencilerin bir k\u0131sm\u0131 birinci, bir k\u0131sm\u0131 ikinci blok \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fmaya devam eder.<\/span><\/li>\r\n \t<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Chainwork kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131:<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> Dallardan biri bir sonraki blokla \u00f6nce geni\u015fler ve daha fazla toplam i\u015f biriktirir. A\u011f bu dal\u0131 ana zincir kabul eder.<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Burada kritik nokta, en uzun zincir ifadesinin yan\u0131lt\u0131c\u0131 olabilmesidir. Bitcoin protokol\u00fc asl\u0131nda en \u00e7ok blok say\u0131s\u0131na de\u011fil, en fazla birikmi\u015f i\u015fe (chainwork) sahip zinciri esas al\u0131r.<\/span>\r\n<h2><strong>Stale block ile orphan block aras\u0131ndaki fark nedir?<\/strong><\/h2>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Stale block'un \u00fcst blo\u011fu bellidir ve blok ge\u00e7erlidir. Yaln\u0131zca ana zincir yar\u0131\u015f\u0131n\u0131 kaybetmi\u015ftir. Orphan block ise \u00fcst blo\u011fu hen\u00fcz bilinmeyen, bu y\u00fczden zincire nereden ba\u011flanaca\u011f\u0131 belirsiz olan bloktur. Modern Bitcoin yaz\u0131l\u0131m\u0131nda orphan block pratikte art\u0131k neredeyse hi\u00e7 g\u00f6r\u00fclmez.<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Stale block ile orphan block d\u00f6rt temel noktada birbirinden ayr\u0131l\u0131r. Stale block'un \u00fcst blo\u011fu bellidir ve blok protokol kurallar\u0131na tamamen uygundur ancak ana zincirde kal\u0131c\u0131 olarak d\u0131\u015far\u0131da kal\u0131r. Orphan block ise \u00fcst blo\u011fu bilinmeyen, do\u011frulama bekleyen ge\u00e7ici bir bloktur ve \u00fcst blok a\u011fa ula\u015ft\u0131\u011f\u0131nda ya \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcr ya da reddedilir.<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">G\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki s\u0131kl\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan da fark belirgindir. Stale block d\u00fc\u015f\u00fck bir oranda olsa da h\u00e2l\u00e2 g\u00f6r\u00fclmeye devam eder. Orphan block ise Bitcoin Core'un headers-first senkronizasyon g\u00fcncellemesinden sonra pratikte yok denecek kadar azalm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Bitcoin Wiki, madencili\u011fin erken d\u00f6nemlerinde orphan block'lar\u0131n ger\u00e7ekten var oldu\u011funu ancak Bitcoin Core yaz\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n 0.10 s\u00fcr\u00fcm\u00fcyle gelen headers-first senkronizasyon de\u011fi\u015fikli\u011finin bu t\u00fcr bloklar\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde ortadan kald\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 aktar\u0131r. Bu g\u00fcncellemeden sonra d\u00fc\u011f\u00fcmler \u00f6nce blok ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 inceler ve \u00fcst blo\u011fu bilinmeyen bloklar\u0131 hi\u00e7 indirmez.<\/span>\r\n<h2><strong>Madenci \u00f6d\u00fcl\u00fc ve i\u015flemlere ne olur?<\/strong><\/h2>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Bir blok stale h\u00e2line geldi\u011finde, o blo\u011fu bulan madenci elektrik ve i\u015flem g\u00fcc\u00fcn\u00fc (hash g\u00fcc\u00fc) harcam\u0131\u015f olur ancak kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda hi\u00e7bir kazan\u00e7 elde edemez. Blok \u00f6d\u00fcl\u00fc ve i\u015flem \u00fccretleri yaln\u0131zca ana zincirde yer alan bloklarda harcanabilir h\u00e2le gelir. Stale bloktaki coinbase \u00f6d\u00fcl\u00fc ana zincirin par\u00e7as\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in kullan\u0131lamaz.<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Bu durum bireysel madenciler i\u00e7in haks\u0131z bir kay\u0131p gibi g\u00f6r\u00fcnse de a\u011f\u0131n da\u011f\u0131t\u0131k yap\u0131s\u0131n\u0131n do\u011fal bir sonucudur. B\u00fcy\u00fck ve iyi ba\u011flant\u0131l\u0131 madencilik havuzlar\u0131, bloklar\u0131n\u0131 a\u011fa daha h\u0131zl\u0131 yayd\u0131klar\u0131 i\u00e7in bu riski daha d\u00fc\u015f\u00fck oranda ya\u015far.<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">\u0130\u015flemler a\u00e7\u0131s\u0131ndan durum farkl\u0131d\u0131r. Stale bloktaki i\u015flemler ana zincirde hen\u00fcz onaylanmad\u0131ysa kaybolmaz, mempool ad\u0131 verilen bekleme havuzuna geri d\u00f6ner ve genellikle bir sonraki blokta yeniden i\u015flenir. Bu nedenle bir i\u015flemin stale bir dalda g\u00f6r\u00fcnmesi, o i\u015flemin kal\u0131c\u0131 olarak onayland\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez.<\/span>\r\n<h2><strong>Stale block a\u011f g\u00fcvenli\u011fini tehdit eder mi?<\/strong><\/h2>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Tek ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015f\u00fck oranl\u0131 stale block olaylar\u0131 Bitcoin'in g\u00fcvenli\u011fini tehdit etmez ve merkeziyetsiz, da\u011f\u0131t\u0131k bir a\u011f\u0131n do\u011fal sonucudur. Stale block oran\u0131n\u0131n ani ve s\u00fcrekli y\u00fckselmesi ise a\u011f gecikmesinde bir sorunu veya blok \u00fcretim h\u0131z\u0131n\u0131n yay\u0131l\u0131m kapasitesini a\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 i\u015faret edebilir. Bu y\u00fczden stale oran\u0131, madencilik altyap\u0131s\u0131n\u0131 izleyen ekipler i\u00e7in \u00f6nemli bir g\u00f6sterge kabul edilir.<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">\u00d6zetle, tekil stale block olaylar\u0131 normal i\u015fleyi\u015fin par\u00e7as\u0131d\u0131r. Stale oran\u0131ndaki kal\u0131c\u0131 art\u0131\u015f ise a\u011f altyap\u0131s\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha yak\u0131ndan incelenmesi gereken bir sinyaldir.<\/span>\r\n<h2><strong>Ethereum'da uncle (ommer) blok neydi?<\/strong><\/h2>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Ethereum, Proof-of-Work (PoW) d\u00f6neminde stale block'a benzer bir sorunu farkl\u0131 bi\u00e7imde \u00e7\u00f6zm\u00fc\u015ft\u00fc. \u0130ki madenci e\u015fzamanl\u0131 ge\u00e7erli blok \u00fcretti\u011finde, kaybeden blok tamamen de\u011fersiz say\u0131lmak yerine uncle block (ommer block) ad\u0131yla ana zincire referans olarak dahil edilebiliyordu. Bu bloklar\u0131 \u00fcreten madenciler k\u0131smi bir \u00f6d\u00fcl al\u0131yordu.<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Ethereum madencilik belgelerine g\u00f6re bu mekanizma a\u011f\u0131n daha fazla merkeziyetsizli\u011fe sahip olmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yor, a\u011f gecikmesi daha y\u00fcksek k\u00fc\u00e7\u00fck madencilerin de blok \u00f6d\u00fcl\u00fc \u00fczerinden getiri elde etmesine imk\u00e2n tan\u0131yordu.<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Eyl\u00fcl 2022'deki Merge g\u00fcncellemesiyle Ethereum, Proof-of-Stake (PoS) mekanizmas\u0131na ge\u00e7ti. Her slotta yaln\u0131zca tek bir do\u011frulay\u0131c\u0131 blok \u00f6nerdi\u011fi i\u00e7in e\u015fzamanl\u0131 blok \u00fcretimi ve dolay\u0131s\u0131yla uncle block olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 ortadan kalkt\u0131.\u00a0<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Merge teknik de\u011fi\u015fiklikleri a\u00e7\u0131klamas\u0131na g\u00f6re bu ge\u00e7i\u015fle birlikte her blokta yer alan ommer listesi art\u0131k her zaman bo\u015f kal\u0131r. Bug\u00fcn bu kavram yaln\u0131zca Ethereum'un PoW d\u00f6nemine ait tarihsel bir referans olarak anlam ta\u015f\u0131r.<\/span>\r\n<h2><strong>Stale block oran\u0131 zaman i\u00e7inde nas\u0131l de\u011fi\u015fti?<\/strong><\/h2>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Bitcoin a\u011f\u0131n\u0131n erken d\u00f6nemlerinde orphan ve stale block olaylar\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcze g\u00f6re daha s\u0131k g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu. Zamanla hem yaz\u0131l\u0131m g\u00fcncellemeleri hem de altyap\u0131 iyile\u015ftirmeleri bu oran\u0131 belirgin bi\u00e7imde d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc. Orphan block s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 verilerine g\u00f6re Bitcoin a\u011f\u0131nda ilk orphan block 18 Mart 2015'te g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f, 2016 y\u0131l\u0131nda bu e\u011filim azalm\u0131\u015f ve 2017 y\u0131l\u0131n\u0131n haziran ay\u0131ndan itibaren listeye hi\u00e7 yeni orphan block eklenmemi\u015ftir.<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Bu iyile\u015fmenin arkas\u0131nda birka\u00e7 teknik geli\u015fme yer al\u0131r. Compact Blocks gibi protokol g\u00fcncellemeleri, tam blok yerine yaln\u0131zca farklar\u0131 ileterek yay\u0131l\u0131m s\u00fcresini k\u0131saltm\u0131\u015ft\u0131r. Madencilik havuzlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck gecikmeli \u00f6zel a\u011flar kurmas\u0131 ve birbirleriyle do\u011frudan ba\u011flant\u0131 kurmas\u0131 da stale oran\u0131n\u0131 azaltan bir di\u011fer etkendir.<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Ancak bu iyile\u015fmenin s\u0131n\u0131rlar\u0131 vard\u0131r. Blok boyutu yay\u0131l\u0131m analizi, ba\u015fl\u0131k tabanl\u0131 blok yay\u0131l\u0131m\u0131nda stale oran\u0131n\u0131n 1-2 megabaytl\u0131k bloklarda d\u00fc\u015f\u00fck kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 fakat blok boyutu 4 megabayt\u0131 a\u015ft\u0131\u011f\u0131nda bu oran\u0131n yeniden y\u00fckseldi\u011fini g\u00f6sterir. Bu da blok boyutu art\u0131\u015f\u0131 ile stale oran aras\u0131ndaki dengenin h\u00e2l\u00e2 ge\u00e7erli bir teknik k\u0131s\u0131t oldu\u011funu ortaya koyar.<\/span>","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary\/3881","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/glossary"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary\/3881\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26532,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary\/3881\/revisions\/26532"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/24425"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3881"}],"wp:term":[{"taxonomy":"glossary-categories","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary-categories?post=3881"},{"taxonomy":"glossary-tags","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary-tags?post=3881"},{"taxonomy":"glossary-languages","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary-languages?post=3881"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}