{"id":26628,"date":"2026-09-10T13:34:17","date_gmt":"2026-09-10T10:34:17","guid":{"rendered":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/?post_type=glossary&p=26628"},"modified":"2026-09-10T13:34:17","modified_gmt":"2026-09-10T10:34:17","slug":"anoma-xan-nedir","status":"publish","type":"glossary","link":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/sozluk\/anoma-xan-nedir\/","title":{"rendered":"Anoma (XAN) nedir?"},"content":{"rendered":"

Anoma (XAN), kullanıcıların blokzincir<\/span> işlemlerini adım adım yürütmesi yerine yalnızca ulaşmak istedikleri sonucu bildirdiği, niyet merkezli bir dağıtık işletim sistemidir. Solver adı verilen ağ katılımcıları bu niyetleri eşleştirip en uygun yolu bulur. Anoma Resource Machine ise işlemi sonuçlandırır. XAN, ağ ücretleri, yönetişim ve solver teşviklerinde kullanılan token<\/span>’dır. <\/span><\/p>\n

Anoma, resmi dağıtık işletim sistemi tanımına göre ayrı bir blokzincir değil, farklı ağların üzerine oturan bir koordinasyon katmanı olarak tanımlanır. Farklı blokzincirleri, sanal makineleri ve likidite<\/span> havuzlarını tek bir uygulama geliştirme ortamında birleştirmeyi hedefler.<\/span><\/p>\n

Bu yaklaşım sayesinde bir geliştirici uygulamasını yalnızca bir kez yazıp Anoma’nın desteklediği her ağda çalıştırabilir. Kullanıcı tarafında ise karmaşık cüzdan onayları ve ağ geçişleri yerine tek bir niyet ifadesi yeterli olur.<\/span><\/p>\n

Anoma ne zaman ve kim tarafından kuruldu?<\/strong><\/h2>\n

Anoma projesinin fikri, 2020 yılında Adrian Brink, Awa Sun Yin ve Christopher Goes tarafından ortaya konulmuştur. Süreci yöneten Anoma Foundation, 2021 yılında İsviçre’nin Zug kentinde kurulmuştur. Kurucular, Anoma’dan önce Tendermint ve Web3 Foundation bünyesinde görev almıştır. <\/span><\/p>\n

XAN nasıl çalışır?<\/strong><\/h2>\n

XAN’ın çalıştığı sistemde kullanıcı önce bir niyet oluşturup imzalar. Solver adı verilen ağ katılımcıları, birbiriyle eşleşen niyetleri bulup en uygun işlem<\/span> rotasını oluşturur. Anoma Resource Machine, bu eşleşmeyi kurallara uygunluk açısından doğrulayıp işlemi zincir üzerinde sonuçlandırır.<\/span><\/p>\n

Niyet, kullanıcının ulaşmak istediği son durumu tanımlayan ama işlemin tam yolunu belirtmeyen kısmi bir talimattır. Örneğin bir kullanıcı elindeki bir varlığı belirli bir asgari fiyatla başka bir token’a çevirmek istediğini bildirebilir. Rotayı, karşı tarafı ve zamanlamayı sistem belirler.<\/span><\/p>\n

Solver’lar bu niyetleri tarayan, birbiriyle eşleştiren ve en uygun çözümü üreten ağ katılımcılarıdır. Eşleşme sağlandığında işlem, farklı taraflar arasında atomik biçimde yerine getirilir. Yani işlemin ya tüm tarafları gerçekleşir ya da hiçbiri gerçekleşmez.<\/span><\/p>\n

Anoma Resource Machine (ARM), Ethereum<\/span> Sanal Makinesi’ne (EVM) benzer şekilde çalışan bir yürütme motorudur. Ancak ARM, hesap (account) veya UTXO (harcanmamış işlem çıktısı) modelleri yerine varlıkları “Resource” (kaynak) olarak tanımlayan ve kural doğrulamalarını buna göre yapan bir mimariye dayanır. ARM, Protokol Adaptörü (Protocol Adapter) adlı akıllı kontratlarla bulunan ağlara, özellikle EVM uyumlu zincirlere entegre edilir.<\/span><\/p>\n

Anoma altyapısı ve teknik özellikleri<\/strong><\/h2>\n

Anoma’nın teknik altyapısı dört temel özellik üzerine kuruludur:<\/span><\/p>\n