{"id":26564,"date":"2026-09-02T12:07:11","date_gmt":"2026-09-02T09:07:11","guid":{"rendered":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/?post_type=glossary&#038;p=26564"},"modified":"2026-09-02T12:07:11","modified_gmt":"2026-09-02T09:07:11","slug":"layer-2-nedir","status":"publish","type":"glossary","link":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/sozluk\/layer-2-nedir\/","title":{"rendered":"Layer-2 (Katman 2) nedir?"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-weight: 400;\">Layer-2 (Katman 2), <span class=\" cmtt_Kripto Para\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: Ethereum (ETH) nedir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">Ethereum<\/span> veya <span class=\" cmtt_Kripto Para\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: Bitcoin (BTC) nedir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">Bitcoin<\/span> gibi bir ana blokzincirin &uuml;zerine kurulan ve <span class=\"\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: &#304;&#351;lem (transaction) nedir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">i&#351;lem<\/span> y&uuml;k&uuml;n&uuml;n b&uuml;y&uuml;k b&ouml;l&uuml;m&uuml;n&uuml; zincir d&#305;&#351;&#305;na ta&#351;&#305;yan &ouml;l&ccedil;eklendirme &ccedil;&ouml;z&uuml;m&uuml;d&uuml;r. Rollup ve state channel gibi farkl&#305; y&ouml;ntemlerle &ccedil;al&#305;&#351;&#305;r. Tasar&#305;ma ba&#287;l&#305; olarak ana zincirin g&uuml;venli&#287;inden yararlanabilir. Sonu&ccedil; olarak i&#351;lem &uuml;cretleri d&uuml;&#351;mesi ve kapasitenin artmas&#305; hedeflenir. Sidechain gibi ayr&#305; g&uuml;venlik modeline sahip yap&#305;larla kar&#305;&#351;t&#305;r&#305;lmamal&#305;d&#305;r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ana zincirin saniyede i&#351;leyebildi&#287;i i&#351;lem say&#305;s&#305; s&#305;n&#305;rl&#305;d&#305;r. Talep artt&#305;&#287;&#305;nda a&#287; s&#305;k&#305;&#351;&#305;r ve &uuml;cretler y&uuml;kselir. Layer-2 a&#287;lar&#305; i&#351;lemlerin b&uuml;y&uuml;k b&ouml;l&uuml;m&uuml;n&uuml; kendi ortam&#305;nda y&uuml;r&uuml;t&uuml;r ve yaln&#305;zca &ouml;zet veya kan&#305;t bilgiyi ana zincire g&ouml;nderir. Bu sayede kullan&#305;c&#305;lar ana a&#287;&#305;n g&uuml;venli&#287;inden &ouml;d&uuml;n vermeden daha h&#305;zl&#305; ve daha ucuz i&#351;lem yapabilir.<\/span><\/p>\n<h2><strong>Layer-2 nas&#305;l &ccedil;al&#305;&#351;&#305;r ve neden gereklidir?<\/strong><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Layer-2&rsquo;nin ortaya &ccedil;&#305;k&#305;&#351; nedeni, blokzincirlerin kar&#351;&#305;la&#351;t&#305;&#287;&#305; &ouml;l&ccedil;eklenebilirlik sorunudur. Bir a&#287; ayn&#305; anda tam g&uuml;venlik, tam merkeziyetsizlik ve y&uuml;ksek i&#351;lem kapasitesi sa&#287;lamakta zorlan&#305;r. Bu duruma &ouml;l&ccedil;eklenebilirlik &uuml;&ccedil;lemesi denir. Ethereum ve Bitcoin gibi a&#287;lar g&uuml;venlik ve merkeziyetsizli&#287;i &ouml;nceliklendirdi&#287;i i&ccedil;in i&#351;lem kapasitesi s&#305;n&#305;rl&#305; kal&#305;r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Bitcoin ve Ethereum&rsquo;un tarihsel olarak g&uuml;venlik ve merkeziyetsizli&#287;i &ouml;l&ccedil;eklenebilirlik &ouml;n&uuml;ne koymas&#305;, yo&#287;un d&ouml;nemlerde i&#351;lem &uuml;cretlerinin y&uuml;kselmesine ve onay s&uuml;relerinin uzamas&#305;na yol a&ccedil;ar. Layer-2 a&#287;lar&#305; bu sorunu &ccedil;&ouml;zmek i&ccedil;in devreye girer.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Genel ak&#305;&#351; &#351;&ouml;yle i&#351;ler:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>&#304;&#351;lem y&uuml;r&uuml;tme<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">: Kullan&#305;c&#305; i&#351;lemi ana a&#287;da de&#287;il, Katman 2 a&#287;&#305;nda ger&ccedil;ekle&#351;tirilir.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Toplu i&#351;leme (batch): <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">&Ccedil;ok say&#305;da i&#351;lem tek bir pakette birle&#351;tirilir.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Veri veya kan&#305;t g&ouml;nderimi: <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">&#304;&#351;lem verisi ya da ge&ccedil;erlilik kan&#305;t&#305; ana zincire aktar&#305;l&#305;r.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Uzla&#351;ma (settlement): <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">Ana zincir bu bilgiyi do&#287;rular ve nihai sonucu kaydeder.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Baz&#305; Layer-2 a&#287;lar&#305;nda i&#351;lemleri s&#305;raya koyan bir bile&#351;en bulunur ve buna sequencer denir. Sequencer&rsquo;&#305;n az say&#305;da operat&ouml;rde toplanmas&#305; merkezile&#351;me paydas&#305; olu&#351;turabilir.<\/span><\/p>\n<h2><strong>Layer-2 t&uuml;rleri nelerdir?<\/strong><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Layer-2 a&#287;lar&#305; farkl&#305; tekniklerle &ccedil;al&#305;&#351;&#305;r. En yayg&#305;n y&ouml;ntem rollup&rsquo;lard&#305;r. Ancak state channel gibi ba&#351;ka yakla&#351;&#305;mlar da bulunur.<\/span><\/p>\n<h3><strong>Rollup nedir?<\/strong><\/h3>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Rollup, binlerce i&#351;lemi ana zincirin d&#305;&#351;&#305;nda paketleyip tek bir i&#351;lem gibi Katman 1&rsquo;e yazan y&ouml;ntemdir. B&ouml;ylece her i&#351;lemin ayr&#305; ayr&#305; ana a&#287;da y&uuml;r&uuml;t&uuml;lmesi gerekmez. G&uuml;n&uuml;m&uuml;zde Ethereum&rsquo;u &ouml;l&ccedil;eklendirmenin en yayg&#305;n yolu rollup teknolojisidir.<\/span><\/p>\n<h3><strong>Optimistic Rollup nedir?<\/strong><\/h3>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Optimistic Rollup, i&#351;lemleri varsay&#305;lan olarak ge&ccedil;erli kabul eden bir y&ouml;ntemdir. Bir itiraz s&uuml;resi (challenge period) bulunur. Bu s&uuml;rede herhangi biri hatal&#305; bir i&#351;leme fraud proof ile itiraz edebilir. Optimistic Rollup sayfas&#305;na g&ouml;re bu y&ouml;ntem, hesaplamay&#305; ve durum depolamay&#305; ana zincirin d&#305;&#351;&#305;na ta&#351;&#305;yarak 10 ile 100 kat aras&#305;nda &ouml;l&ccedil;eklenebilirlik art&#305;&#351;&#305; sa&#287;layabilir. <span class=\" cmtt_Kripto Para\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: Arbitrum (ARB) nedir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">Arbitrum<\/span>, Optimism ve Base bu yakla&#351;&#305;m&#305; kullanan ba&#351;l&#305;ca a&#287;lard&#305;r.<\/span><\/p>\n<h3><strong>ZK-Rollup nedir?<\/strong><\/h3>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">ZK-Rollup (Zero-knowledge rollup), i&#351;lemlerin do&#287;rulu&#287;unu kriptografik bir kan&#305;tla g&ouml;steren y&ouml;ntemdir. Buna ge&ccedil;erlilik kan&#305;t&#305; (validity proof) denir. Zero-knowledge rollup sayfas&#305;na g&ouml;re bu kan&#305;t, i&#351;lemlerin yeniden &ccedil;al&#305;&#351;t&#305;r&#305;lmas&#305;na gerek kalmadan do&#287;rulu&#287;unu Ethereum &uuml;zerinde onaylar. Bu sayede itiraz s&uuml;resi beklemeden h&#305;zl&#305; kesinlik sa&#287;lanabilir. <span class=\" cmtt_Kripto Para\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: Starknet (STRK) nedir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">Starknet<\/span> ve zkSync bu teknolojiyi kullanan ba&#351;l&#305;ca a&#287;lard&#305;r.<\/span><\/p>\n<h3><strong>State Channel nedir?<\/strong><\/h3>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">State channel, taraflar aras&#305;nda &ccedil;ok say&#305;da i&#351;lemin zincir d&#305;&#351;&#305;nda ger&ccedil;ekle&#351;tirildi&#287;i bir y&ouml;ntemdir. Yaln&#305;zca kanal&#305;n a&ccedil;&#305;l&#305;&#351;&#305; ve kapan&#305;&#351;&#305; ana zincire kaydedilir. Bitcoin a&#287;&#305;ndaki <span class=\"\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: Lightning network (LN) nedir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">Lightning Network<\/span>, en bilinen state channel &ouml;rne&#287;idir ve k&uuml;&ccedil;&uuml;k tutarl&#305; transferler i&ccedil;in tasarlanm&#305;&#351;t&#305;r.<\/span><\/p>\n<h2><strong>Layer-1 ve Layer-2 aras&#305;ndaki fark nedir?<\/strong><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\"><a href=\"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/sozluk\/layer-1-nedir\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Layer-1<\/a>, bir blokzincirin temel katman&#305;d&#305;r ve konsens&uuml;s ile temel g&uuml;venli&#287;i sa&#287;lar. Layer-2 ise bu temel katman&#305;n &uuml;zerine kurulan ve i&#351;lem y&uuml;k&uuml;n&uuml; hafifleten &ouml;l&ccedil;eklendirme katman&#305;d&#305;r. Aradaki temel fark, i&#351;lemlerin nerede y&uuml;r&uuml;t&uuml;ld&uuml;&#287;&uuml; ve g&uuml;venli&#287;in nereden geldi&#287;idir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Layer-1 a&#287;lar&#305; g&uuml;venlik ve merkeziyetsizli&#287;i ana oda&#287;a al&#305;rken Layer-2 a&#287;lar&#305; h&#305;z ve d&uuml;&#351;&uuml;k maliyeti &ouml;nceliklendirir. Katman 1&rsquo;de i&#351;lemler do&#287;rudan ana a&#287;da y&uuml;r&uuml;t&uuml;l&uuml;r, Katman 2&rsquo;de ise i&#351;lem y&uuml;k&uuml;n&uuml;n b&uuml;y&uuml;k b&ouml;l&uuml;m&uuml; ikinci katmana ta&#351;&#305;n&#305;r. Bu fark&#305;n do&#287;al sonucu &uuml;cretlerde g&ouml;r&uuml;l&uuml;r. Layer-1 i&#351;lem &uuml;cretleri a&#287; yo&#287;unlu&#287;unda y&uuml;kselebilirken Layer-2 &uuml;cretleri genellikle &ccedil;ok daha d&uuml;&#351;&uuml;k kal&#305;r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">G&uuml;venlik kayna&#287;&#305; da iki katman aras&#305;nda ayr&#305;&#351;&#305;r. Layer-1 g&uuml;venli&#287;ini kendi konsens&uuml;s mekanizmas&#305;ndan al&#305;rken Layer-2, tasar&#305;ma ba&#287;l&#305; olarak bu g&uuml;venli&#287;i Layer-1&rsquo;den miras al&#305;r. Ethereum ve Bitcoin ana a&#287;lar&#305; Layer-1&rsquo;e &ouml;rnek olarak g&ouml;sterilebilir. Arbitrum, Base ve Lightning Network ise Layer-2 taraf&#305;nda &ouml;ne &ccedil;&#305;kan a&#287;lard&#305;r.<\/span><\/p>\n<h2><strong>Layer-2 ve sidechain ayn&#305; &#351;ey mi?<\/strong><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Hay&#305;r. Layer-2 ve sidechain s&#305;k kar&#305;&#351;t&#305;r&#305;lsa da g&uuml;venlik modelleri farkl&#305;d&#305;r. Ethereum&rsquo;un sidechain sayfas&#305;na g&ouml;re sidechain&rsquo;ler Ethereum&rsquo;un g&uuml;venlik &ouml;zelliklerini miras almaz ve durum de&#287;i&#351;ikliklerini ana zincire yazmaz.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Bir sidechain kendi konsens&uuml;s mekanizmas&#305;na ve kendi <span class=\"\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: Validator (Do&#287;rulay&#305;c&#305;) nedir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">do&#287;rulay&#305;c&#305;<\/span> setine sahiptir. Rollup gibi ger&ccedil;ek Layer-2 &ccedil;&ouml;z&uuml;mleri ise g&uuml;venli&#287;ini ana katmandan al&#305;r. Bu nedenle ana zincirin yan&#305;nda &ccedil;al&#305;&#351;an her a&#287;&#305; Layer-2 olarak tan&#305;mlamak teknik olarak do&#287;ru de&#287;ildir. &Ouml;rne&#287;in <span class=\" cmtt_Kripto Para\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: Polygon (POL) nedir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">Polygon<\/span> PoS, kendi do&#287;rulay&#305;c&#305; setiyle &ccedil;al&#305;&#351;t&#305;&#287;&#305; i&ccedil;in klasik anlamda bir sidechain kabul edilir.<\/span><\/p>\n<h2><strong>Pop&uuml;ler Katman 2 a&#287;lar&#305;<\/strong><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ethereum ve Bitcoin ekosisteminde &ouml;ne &ccedil;&#305;kan birka&ccedil; Katman 2 a&#287;&#305; bulunur.&nbsp;<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ethereum Layer-2 a&#287;lar&#305;nda &ouml;rnek olarak &#351;unlar verilebilir:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Arbitrum:<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> DeFi (Merkeziyetsiz finans) likiditesinde &ouml;ne &ccedil;&#305;kan Optimistic Rollup a&#287;&#305;d&#305;r. The Block&rsquo;un 2026 raporuna g&ouml;re L2 DeFi kilitli de&#287;erinin &ouml;nemli b&ouml;l&uuml;m&uuml;n&uuml; Arbitrum ve Base birlikte olu&#351;turur.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Base:<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> T&uuml;ketici odakl&#305; bir Optimistic Rollup a&#287;&#305;d&#305;r.&nbsp;<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Optimism:<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> OP Stack altyap&#305;s&#305;yla &ccedil;al&#305;&#351;an, birden fazla a&#287;&#305; birbirine ba&#287;lamay&#305; hedefleyen bir ekosistemdir.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Starknet ve zkSync: <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">ZK-Rollup teknolojisini kullanan ba&#351;l&#305;ca a&#287;lard&#305;r.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Bitcoin&rsquo;de ise en pop&uuml;ler proje Lightning Network&rsquo;t&uuml;r. K&uuml;&ccedil;&uuml;k tutarl&#305; ve h&#305;zl&#305; transferler i&ccedil;in tasarlanm&#305;&#351; state channel a&#287;&#305;d&#305;r. Bitcoin &uuml;zerinde en yayg&#305;n kullan&#305;lan Katman 2 &ccedil;&ouml;z&uuml;m&uuml;d&uuml;r.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Layer-2 (Katman 2), Ethereum veya Bitcoin gibi bir ana blokzincirin &uuml;zerine kurulan ve i&#351;lem y&uuml;k&uuml;n&uuml;n b&uuml;y&uuml;k b&ouml;l&uuml;m&uuml;n&uuml; zincir d&#305;&#351;&#305;na ta&#351;&#305;yan &ouml;l&ccedil;eklendirme &ccedil;&ouml;z&uuml;m&uuml;d&uuml;r. Rollup ve state channel gibi farkl&#305; y&ouml;ntemlerle &ccedil;al&#305;&#351;&#305;r. Tasar&#305;ma ba&#287;l&#305; olarak ana zincirin g&uuml;venli&#287;inden yararlanabilir. Sonu&ccedil; olarak i&#351;lem &uuml;cretleri d&uuml;&#351;mesi ve kapasitenin artmas&#305; hedeflenir. Sidechain gibi ayr&#305; g&uuml;venlik modeline sahip yap&#305;larla kar&#305;&#351;t&#305;r&#305;lmamal&#305;d&#305;r. Ana [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":26566,"menu_order":0,"template":"","meta":{"footnotes":""},"glossary-categories":[],"glossary-tags":[],"glossary-languages":[],"class_list":["post-26564","glossary","type-glossary","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"post_title":"Layer-2 (Katman 2) nedir?","post_content":"<span style=\"font-weight: 400;\">Layer-2 (Katman 2), Ethereum veya Bitcoin gibi bir ana blokzincirin \u00fczerine kurulan ve i\u015flem y\u00fck\u00fcn\u00fcn b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc zincir d\u0131\u015f\u0131na ta\u015f\u0131yan \u00f6l\u00e7eklendirme \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcd\u00fcr. Rollup ve state channel gibi farkl\u0131 y\u00f6ntemlerle \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Tasar\u0131ma ba\u011fl\u0131 olarak ana zincirin g\u00fcvenli\u011finden yararlanabilir. Sonu\u00e7 olarak i\u015flem \u00fccretleri d\u00fc\u015fmesi ve kapasitenin artmas\u0131 hedeflenir. Sidechain gibi ayr\u0131 g\u00fcvenlik modeline sahip yap\u0131larla kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmamal\u0131d\u0131r.<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Ana zincirin saniyede i\u015fleyebildi\u011fi i\u015flem say\u0131s\u0131 s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Talep artt\u0131\u011f\u0131nda a\u011f s\u0131k\u0131\u015f\u0131r ve \u00fccretler y\u00fckselir. Layer-2 a\u011flar\u0131 i\u015flemlerin b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc kendi ortam\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fcr ve yaln\u0131zca \u00f6zet veya kan\u0131t bilgiyi ana zincire g\u00f6nderir. Bu sayede kullan\u0131c\u0131lar ana a\u011f\u0131n g\u00fcvenli\u011finden \u00f6d\u00fcn vermeden daha h\u0131zl\u0131 ve daha ucuz i\u015flem yapabilir.<\/span>\r\n<h2><strong>Layer-2 nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015f\u0131r ve neden gereklidir?<\/strong><\/h2>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Layer-2'nin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f nedeni, blokzincirlerin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00e7eklenebilirlik sorunudur. Bir a\u011f ayn\u0131 anda tam g\u00fcvenlik, tam merkeziyetsizlik ve y\u00fcksek i\u015flem kapasitesi sa\u011flamakta zorlan\u0131r. Bu duruma \u00f6l\u00e7eklenebilirlik \u00fc\u00e7lemesi denir. Ethereum ve Bitcoin gibi a\u011flar g\u00fcvenlik ve merkeziyetsizli\u011fi \u00f6nceliklendirdi\u011fi i\u00e7in i\u015flem kapasitesi s\u0131n\u0131rl\u0131 kal\u0131r.<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Bitcoin ve Ethereum\u2019un tarihsel olarak g\u00fcvenlik ve merkeziyetsizli\u011fi \u00f6l\u00e7eklenebilirlik \u00f6n\u00fcne koymas\u0131, yo\u011fun d\u00f6nemlerde i\u015flem \u00fccretlerinin y\u00fckselmesine ve onay s\u00fcrelerinin uzamas\u0131na yol a\u00e7ar. Layer-2 a\u011flar\u0131 bu sorunu \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in devreye girer.<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Genel ak\u0131\u015f \u015f\u00f6yle i\u015fler:<\/span>\r\n<ul>\r\n \t<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>\u0130\u015flem y\u00fcr\u00fctme<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">: Kullan\u0131c\u0131 i\u015flemi ana a\u011fda de\u011fil, Katman 2 a\u011f\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilir.<\/span><\/li>\r\n \t<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Toplu i\u015fleme (batch): <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u00c7ok say\u0131da i\u015flem tek bir pakette birle\u015ftirilir.<\/span><\/li>\r\n \t<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Veri veya kan\u0131t g\u00f6nderimi: <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u0130\u015flem verisi ya da ge\u00e7erlilik kan\u0131t\u0131 ana zincire aktar\u0131l\u0131r.<\/span><\/li>\r\n \t<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Uzla\u015fma (settlement): <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">Ana zincir bu bilgiyi do\u011frular ve nihai sonucu kaydeder.<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Baz\u0131 Layer-2 a\u011flar\u0131nda i\u015flemleri s\u0131raya koyan bir bile\u015fen bulunur ve buna sequencer denir. Sequencer'\u0131n az say\u0131da operat\u00f6rde toplanmas\u0131 merkezile\u015fme paydas\u0131 olu\u015fturabilir.<\/span>\r\n<h2><strong>Layer-2 t\u00fcrleri nelerdir?<\/strong><\/h2>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Layer-2 a\u011flar\u0131 farkl\u0131 tekniklerle \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. En yayg\u0131n y\u00f6ntem rollup'lard\u0131r. Ancak state channel gibi ba\u015fka yakla\u015f\u0131mlar da bulunur.<\/span>\r\n<h3><strong>Rollup nedir?<\/strong><\/h3>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Rollup, binlerce i\u015flemi ana zincirin d\u0131\u015f\u0131nda paketleyip tek bir i\u015flem gibi Katman 1'e yazan y\u00f6ntemdir. B\u00f6ylece her i\u015flemin ayr\u0131 ayr\u0131 ana a\u011fda y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi gerekmez. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde Ethereum'u \u00f6l\u00e7eklendirmenin en yayg\u0131n yolu rollup teknolojisidir.<\/span>\r\n<h3><strong>Optimistic Rollup nedir?<\/strong><\/h3>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Optimistic Rollup, i\u015flemleri varsay\u0131lan olarak ge\u00e7erli kabul eden bir y\u00f6ntemdir. Bir itiraz s\u00fcresi (challenge period) bulunur. Bu s\u00fcrede herhangi biri hatal\u0131 bir i\u015fleme fraud proof ile itiraz edebilir. Optimistic Rollup sayfas\u0131na g\u00f6re bu y\u00f6ntem, hesaplamay\u0131 ve durum depolamay\u0131 ana zincirin d\u0131\u015f\u0131na ta\u015f\u0131yarak 10 ile 100 kat aras\u0131nda \u00f6l\u00e7eklenebilirlik art\u0131\u015f\u0131 sa\u011flayabilir. Arbitrum, Optimism ve Base bu yakla\u015f\u0131m\u0131 kullanan ba\u015fl\u0131ca a\u011flard\u0131r.<\/span>\r\n<h3><strong>ZK-Rollup nedir?<\/strong><\/h3>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">ZK-Rollup (Zero-knowledge rollup), i\u015flemlerin do\u011frulu\u011funu kriptografik bir kan\u0131tla g\u00f6steren y\u00f6ntemdir. Buna ge\u00e7erlilik kan\u0131t\u0131 (validity proof) denir. Zero-knowledge rollup sayfas\u0131na g\u00f6re bu kan\u0131t, i\u015flemlerin yeniden \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na gerek kalmadan do\u011frulu\u011funu Ethereum \u00fczerinde onaylar. Bu sayede itiraz s\u00fcresi beklemeden h\u0131zl\u0131 kesinlik sa\u011flanabilir. Starknet ve zkSync bu teknolojiyi kullanan ba\u015fl\u0131ca a\u011flard\u0131r.<\/span>\r\n<h3><strong>State Channel nedir?<\/strong><\/h3>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">State channel, taraflar aras\u0131nda \u00e7ok say\u0131da i\u015flemin zincir d\u0131\u015f\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fi bir y\u00f6ntemdir. Yaln\u0131zca kanal\u0131n a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 ve kapan\u0131\u015f\u0131 ana zincire kaydedilir. Bitcoin a\u011f\u0131ndaki Lightning Network, en bilinen state channel \u00f6rne\u011fidir ve k\u00fc\u00e7\u00fck tutarl\u0131 transferler i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span>\r\n<h2><strong>Layer-1 ve Layer-2 aras\u0131ndaki fark nedir?<\/strong><\/h2>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\"><a href=\"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/sozluk\/layer-1-nedir\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Layer-1<\/a>, bir blokzincirin temel katman\u0131d\u0131r ve konsens\u00fcs ile temel g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flar. Layer-2 ise bu temel katman\u0131n \u00fczerine kurulan ve i\u015flem y\u00fck\u00fcn\u00fc hafifleten \u00f6l\u00e7eklendirme katman\u0131d\u0131r. Aradaki temel fark, i\u015flemlerin nerede y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc ve g\u00fcvenli\u011fin nereden geldi\u011fidir.<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Layer-1 a\u011flar\u0131 g\u00fcvenlik ve merkeziyetsizli\u011fi ana oda\u011fa al\u0131rken Layer-2 a\u011flar\u0131 h\u0131z ve d\u00fc\u015f\u00fck maliyeti \u00f6nceliklendirir. Katman 1'de i\u015flemler do\u011frudan ana a\u011fda y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr, Katman 2'de ise i\u015flem y\u00fck\u00fcn\u00fcn b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc ikinci katmana ta\u015f\u0131n\u0131r. Bu fark\u0131n do\u011fal sonucu \u00fccretlerde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Layer-1 i\u015flem \u00fccretleri a\u011f yo\u011funlu\u011funda y\u00fckselebilirken Layer-2 \u00fccretleri genellikle \u00e7ok daha d\u00fc\u015f\u00fck kal\u0131r.<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">G\u00fcvenlik kayna\u011f\u0131 da iki katman aras\u0131nda ayr\u0131\u015f\u0131r. Layer-1 g\u00fcvenli\u011fini kendi konsens\u00fcs mekanizmas\u0131ndan al\u0131rken Layer-2, tasar\u0131ma ba\u011fl\u0131 olarak bu g\u00fcvenli\u011fi Layer-1'den miras al\u0131r. Ethereum ve Bitcoin ana a\u011flar\u0131 Layer-1'e \u00f6rnek olarak g\u00f6sterilebilir. Arbitrum, Base ve Lightning Network ise Layer-2 taraf\u0131nda \u00f6ne \u00e7\u0131kan a\u011flard\u0131r.<\/span>\r\n<h2><strong>Layer-2 ve sidechain ayn\u0131 \u015fey mi?<\/strong><\/h2>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Hay\u0131r. Layer-2 ve sidechain s\u0131k kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lsa da g\u00fcvenlik modelleri farkl\u0131d\u0131r. Ethereum'un sidechain sayfas\u0131na g\u00f6re sidechain'ler Ethereum'un g\u00fcvenlik \u00f6zelliklerini miras almaz ve durum de\u011fi\u015fikliklerini ana zincire yazmaz.<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Bir sidechain kendi konsens\u00fcs mekanizmas\u0131na ve kendi do\u011frulay\u0131c\u0131 setine sahiptir. Rollup gibi ger\u00e7ek Layer-2 \u00e7\u00f6z\u00fcmleri ise g\u00fcvenli\u011fini ana katmandan al\u0131r. Bu nedenle ana zincirin yan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan her a\u011f\u0131 Layer-2 olarak tan\u0131mlamak teknik olarak do\u011fru de\u011fildir. \u00d6rne\u011fin Polygon PoS, kendi do\u011frulay\u0131c\u0131 setiyle \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in klasik anlamda bir sidechain kabul edilir.<\/span>\r\n<h2><strong>Pop\u00fcler Katman 2 a\u011flar\u0131<\/strong><\/h2>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Ethereum ve Bitcoin ekosisteminde \u00f6ne \u00e7\u0131kan birka\u00e7 Katman 2 a\u011f\u0131 bulunur.\u00a0<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Ethereum Layer-2 a\u011flar\u0131nda \u00f6rnek olarak \u015funlar verilebilir:<\/span>\r\n<ul>\r\n \t<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Arbitrum:<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> DeFi (Merkeziyetsiz finans) likiditesinde \u00f6ne \u00e7\u0131kan Optimistic Rollup a\u011f\u0131d\u0131r. The Block'un 2026 raporuna g\u00f6re L2 DeFi kilitli de\u011ferinin \u00f6nemli b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc Arbitrum ve Base birlikte olu\u015fturur.<\/span><\/li>\r\n \t<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Base:<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> T\u00fcketici odakl\u0131 bir Optimistic Rollup a\u011f\u0131d\u0131r.\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Optimism:<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> OP Stack altyap\u0131s\u0131yla \u00e7al\u0131\u015fan, birden fazla a\u011f\u0131 birbirine ba\u011flamay\u0131 hedefleyen bir ekosistemdir.<\/span><\/li>\r\n \t<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Starknet ve zkSync: <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">ZK-Rollup teknolojisini kullanan ba\u015fl\u0131ca a\u011flard\u0131r.<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Bitcoin\u2019de ise en pop\u00fcler proje Lightning Network\u2019t\u00fcr. K\u00fc\u00e7\u00fck tutarl\u0131 ve h\u0131zl\u0131 transferler i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015f state channel a\u011f\u0131d\u0131r. Bitcoin \u00fczerinde en yayg\u0131n kullan\u0131lan Katman 2 \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcd\u00fcr.<\/span>","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary\/26564","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/glossary"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary\/26564\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26568,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary\/26564\/revisions\/26568"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/26566"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=26564"}],"wp:term":[{"taxonomy":"glossary-categories","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary-categories?post=26564"},{"taxonomy":"glossary-tags","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary-tags?post=26564"},{"taxonomy":"glossary-languages","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary-languages?post=26564"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}