{"id":26176,"date":"2026-07-16T14:45:56","date_gmt":"2026-07-16T11:45:56","guid":{"rendered":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/?post_type=glossary&#038;p=26176"},"modified":"2026-07-16T14:45:56","modified_gmt":"2026-07-16T11:45:56","slug":"eip-nedir","status":"publish","type":"glossary","link":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/sozluk\/eip-nedir\/","title":{"rendered":"EIP (Ethereum improvement proposal) nedir?"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-weight: 400;\">EIP (<span class=\" cmtt_Kripto Para\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: Ethereum (ETH) nedir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">Ethereum<\/span> improvement proposal), Ethereum a&#287;&#305;nda yeni &ouml;zellik, standart ya da kural de&#287;i&#351;ikli&#287;i &ouml;nermek i&ccedil;in kullan&#305;lan resmi tasar&#305;m dok&uuml;man&#305;d&#305;r. T&uuml;rk&ccedil;esi Ethereum geli&#351;tirme &ouml;nerisi olarak bilinir. Ethereum&rsquo;un her b&uuml;y&uuml;k g&uuml;ncellemesi bir EIP olarak ba&#351;lar.&nbsp;<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Fikir, <span class=\" cmtt_Kripto Para\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: Bitcoin (BTC) nedir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">Bitcoin<\/span>&rsquo;in geli&#351;tirme &ouml;nerilerinden esinlenilerek 2015&rsquo;te ortaya &ccedil;&#305;km&#305;&#351;t&#305;r. Her EIP belirli bir yap&#305;ya sahiptir. &#304;&ccedil;inde &ouml;zet, motivasyon, teknik &#351;artname, gerek&ccedil;e ve g&uuml;venlik de&#287;erlendirmeleri bulunur. Bu format zorunludur &ccedil;&uuml;nk&uuml; belgeyi farkl&#305; istemci yaz&#305;l&#305;mlar&#305;n&#305; geli&#351;tiren ekipler okur ve uygular.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Sistemin temelini ilk belge olan EIP-1 atar. Ethereum&rsquo;un resmi sitesi EIP&rsquo;leri topluluk i&ccedil;in &ldquo;do&#287;ruluk kayna&#287;&#305;&rdquo; olarak tan&#305;mlar. S&uuml;re&ccedil;, Python&rsquo;&#305;n geli&#351;tirme &ouml;nerilerine ve Bitcoin&rsquo;in modeline dayan&#305;r.<\/span><\/p>\n<h2><strong>EIP neden &ouml;nemli?<\/strong><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">EIP&rsquo;ler, Ethereum&rsquo;un geli&#351;mesini sa&#287;layan mekanizmad&#305;r. A&#287;da kimin ne de&#287;i&#351;iklik yapaca&#287;&#305;na topluluk tart&#305;&#351;arak karar verir. Bu yap&#305; hem &#351;effafl&#305;&#287;&#305; hem de a&ccedil;&#305;k kat&#305;l&#305;m&#305; m&uuml;mk&uuml;n k&#305;lar.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Burada herkes bir &ouml;neri sunabilir. Farkl&#305; payda&#351;lar, hangi &ouml;nerinin standart olaca&#287;&#305;n&#305; a&ccedil;&#305;k tart&#305;&#351;mayla belirler. Her &ouml;neri herkese a&ccedil;&#305;k bir depoda saklan&#305;r. B&ouml;ylece Ethereum&rsquo;da nelerin ne zaman de&#287;i&#351;ti&#287;i kronolojik olarak takip edilebilir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">De&#287;i&#351;iklikler tutarl&#305; ve test edilmi&#351; bir bi&ccedil;imde uygulan&#305;r. Bu, a&#287;&#305; &ccedil;al&#305;&#351;t&#305;ran onlarca farkl&#305; yaz&#305;l&#305;m&#305;n uyum i&ccedil;inde kalmas&#305;n&#305; sa&#287;lar. Kararlar&#305;n &ccedil;o&#287;u ise zincir d&#305;&#351;&#305;nda al&#305;n&#305;r. Uygulamada &ouml;nerileri esas olarak edit&ouml;rler, &ccedil;ekirdek geli&#351;tiriciler ve toplulu&#287;un en aktif &uuml;yeleri de&#287;erlendirir.<\/span><\/p>\n<h2><strong>EIP t&uuml;rleri ve kategorileri<\/strong><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">EIP&rsquo;ler etkilerine g&ouml;re farkl&#305; kategorilere ayr&#305;l&#305;r. Bu ayr&#305;m, her &ouml;nerinin do&#287;ru d&uuml;zeyde ele al&#305;nmas&#305;n&#305; sa&#287;lar. Kategorilerin tan&#305;mland&#305;&#287;&#305; yer yine ilk belge olan EIP-1&rsquo;dir.<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Core EIP&rsquo;ler: <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">Konsens&uuml;s kurallar&#305;n&#305;, blok yap&#305;s&#305;n&#305; veya temel protokol&uuml; de&#287;i&#351;tiren &ouml;nerilerdir. Genellikle hard <span class=\"\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: &Ccedil;atallanma (fork) nedir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">fork<\/span> gerektirir ve t&uuml;m d&uuml;&#287;&uuml;mlerin g&uuml;ncellenmesi gerekir.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Networking EIP&rsquo;leri:<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> D&uuml;&#287;&uuml;mlerin birbiriyle nas&#305;l ileti&#351;im kurdu&#287;unu d&uuml;zenler. A&#287;&#305;n e&#351;ler aras&#305; katman&#305;n&#305; hedefler.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Interface EIP&rsquo;leri:<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> Uygulamalar&#305;n ve c&uuml;zdanlar&#305;n a&#287;la nas&#305;l etkile&#351;ti&#287;ini standartla&#351;t&#305;r&#305;r. &#304;stemci API ve RPC spesifikasyonlar&#305;n&#305; kapsar.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>ERC EIP&rsquo;leri:<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> Uygulama d&uuml;zeyindeki standartlar&#305; tan&#305;mlar. <span class=\"\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: Token nedir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">Token<\/span> ve <span class=\"\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: Ak&#305;ll&#305; s&ouml;zle&#351;me (smart contract) nedir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">ak&#305;ll&#305; s&ouml;zle&#351;me<\/span> kurallar&#305; bu kategoridedir.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Meta EIP&rsquo;leri:<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> S&uuml;recin kendisiyle ilgili &ouml;nerilerdir. &Ouml;rne&#287;in EIP-1 bir Meta EIP&rsquo;sidir.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Informational EIP&rsquo;ler: <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">Yeni bir &ouml;zellik &ouml;nermez. Toplulukla bilgi veya rehber payla&#351;&#305;r.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<h2><strong>EIP ve ERC aras&#305;ndaki fark nedir?<\/strong><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Her ERC bir EIP&rsquo;dir ama her EIP bir ERC de&#287;ildir. ERC (Ethereum Request for Comments), EIP&rsquo;lerin uygulama d&uuml;zeyi standartlar&#305;n&#305; kapsayan alt kategorisidir. EIP genel &ccedil;er&ccedil;eveyi, ERC ise token ve ak&#305;ll&#305; s&ouml;zle&#351;me gibi uygulama kurallar&#305;n&#305; tan&#305;mlar.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">&Ouml;rne&#287;in EIP-20 ile <\/span><a href=\"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/sozluk\/erc-20-nedir\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\"><span class=\"\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: ERC-20 nedir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">ERC-20<\/span><\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> ayn&#305; belgeye i&#351;aret eder. Ayn&#305; &#351;ekilde EIP-721 ile ERC-721 de ayn&#305;d&#305;r. Kullan&#305;lan &ouml;n ek, belgeye hangi a&ccedil;&#305;dan bak&#305;ld&#305;&#287;&#305;na g&ouml;re de&#287;i&#351;ir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">EIP&rsquo;ler; a&#287;&#305;n &ccedil;al&#305;&#351;ma &#351;eklini, &uuml;cret sistemini veya temel kurallar&#305;n&#305; de&#287;i&#351;tiren geni&#351; kapsaml&#305; &ouml;nerilerdir. EIP-1559 ve EIP-4844 &ouml;rnek olarak verilebilir. ERC&rsquo;ler ise a&#287; &uuml;zerinde &ccedil;al&#305;&#351;an uygulamalar&#305;n uymas&#305; gereken standartlard&#305;r. &Ouml;rnek olarak ERC-20 token&rsquo;lar&rsquo;&#305; veya ERC-721 <span class=\"\"  title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: NFT (Non-Fungible Token) nedir?\"  data-mobile-support=\"0\"  data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex='0' role='link'>NFT<\/span>&rsquo;leri verilebilir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Bug&uuml;n ERC&rsquo;ler ayr&#305; bir depoda y&ouml;netilse de kavramsal olarak EIP ekosisteminin bir par&ccedil;as&#305; olarak kabul edilir.<\/span><\/p>\n<h2><strong>Bir EIP&rsquo;nin ya&#351;am d&ouml;ng&uuml;s&uuml;<\/strong><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Bir &ouml;neri, fikir a&#351;amas&#305;ndan resmi standarda kadar belirli ad&#305;mlardan ge&ccedil;er. Bu ad&#305;mlar, teknik bir tasla&#287;&#305;n a&#287;&#305;n par&ccedil;as&#305; h&acirc;line gelmeden &ouml;nce &ccedil;ok y&ouml;nl&uuml; incelenmesini sa&#287;lar. S&uuml;re&ccedil; genellikle bir forumda ba&#351;lar, GitHub&rsquo;da devam eder.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">&Ouml;nce fikir a&#351;amas&#305; ba&#351;lar. Hen&uuml;z resmiyet kazanmam&#305;&#351; a&#351;ama olarak bilinir. Geli&#351;tirici, fikri genellikle Ethereum Magicians gibi forumlarda tart&#305;&#351;maya a&ccedil;ar.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Fikir a&#351;amas&#305;ndan sonra ilk resmi kay&#305;t olan taslak haz&#305;rlan&#305;r. &Ouml;neri &#351;ablona uygun yaz&#305;l&#305;r ve depoya eklenir. Yazar bu &ouml;neriyi di&#287;er &uuml;yelerin denetimine sunar. Topluluktan geri bildirim toplan&#305;r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Son &ccedil;a&#287;r&#305; d&ouml;nemi genelde 14 g&uuml;nl&uuml;k son inceleme zaman&#305; olarak bilinir. Sorun &ccedil;&#305;karsa tasla&#287;a geri d&ouml;n&uuml;l&uuml;r. Finalde ise kabul edilen &ouml;neriler onaylan&#305;r. B&ouml;ylece &ouml;neri art&#305;k resmi bir standartt&#305;r ve uygulanmaya haz&#305;rd&#305;r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Her &ouml;neri bu yolu tamamlayamaz. Uzun s&uuml;re hareketsiz kalan &ouml;neriler &ldquo;Stagnant&rdquo; durumuna ge&ccedil;er. Yazar&#305;n geri &ccedil;ekti&#287;i &ouml;neriler ise &ldquo;Withdrawn&rdquo; olarak i&#351;aretlenir. Core kategorisindeki &ouml;neriler ise ancak &ccedil;ekirdek geli&#351;tiricilerin istemci yaz&#305;l&#305;m&#305;na eklemesiyle bir hard fork&rsquo;ta aktif olur.<\/span><\/p>\n<h2><strong>Pop&uuml;ler EIP &ouml;rnekleri<\/strong><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Baz&#305; EIP&rsquo;ler, &ccedil;o&#287;u kullan&#305;c&#305;n&#305;n bildi&#287;i kavramlar&#305;n temelini atm&#305;&#351;t&#305;r. NFT&rsquo;ler ve d&uuml;&#351;&uuml;k Katman-2 &uuml;cretleri hep birer &ouml;neri olarak ba&#351;lam&#305;&#351;t&#305;r. &Ouml;rne&#287;in EIP-20 (ERC-20), Ethereum &uuml;zerinde ak&#305;ll&#305; s&ouml;zle&#351;melerle token &uuml;retiminin standard&#305;d&#305;r. 2015&rsquo;te tan&#305;mlanm&#305;&#351; ve y&uuml;z binlerce fungible token&rsquo;&#305;n temelini atm&#305;&#351;t&#305;r. &Ouml;te yandan EIP-721 (ERC-721), NFT &ccedil;&#305;lg&#305;nl&#305;&#287;&#305;n&#305; ba&#351;latan benzersiz dijital varl&#305;k standard&#305;d&#305;r. ERC-721 belgesi, her varl&#305;&#287;&#305;n ayr&#305; olmas&#305; nedeniyle ERC-20&rsquo;nin NFT i&ccedil;in yetersiz kald&#305;&#287;&#305;n&#305; belirtir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">EIP-1559, A&#287;ustos 2021&rsquo;deki London g&uuml;ncellemesiyle gelmi&#351;tir. &#304;&#351;lem &uuml;cretinin bir k&#305;sm&#305;n&#305; yakarak ETH&rsquo;yi zaman zaman deflasyonist h&acirc;le getirir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Son olarak EIP-4844 (Proto-Danksharding) ise Mart 2024&rsquo;teki Dencun g&uuml;ncellemesinin par&ccedil;as&#305;d&#305;r. Katman-2 a&#287;lar&#305;n&#305;n veri maliyetini b&uuml;y&uuml;k &ouml;l&ccedil;&uuml;de d&uuml;&#351;&uuml;rm&uuml;&#351;t&uuml;r.<\/span><\/p>\n<h2><strong>S&#305;k&ccedil;a Sorulan Sorular<\/strong><\/h2>\n<h3><strong>EIP bir coin midir?<\/strong><\/h3>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Hay&#305;r. EIP bir kripto varl&#305;k de&#287;ildir. Ethereum a&#287;&#305;nda de&#287;i&#351;iklik &ouml;nermek i&ccedil;in kullan&#305;lan resmi bir teknik dok&uuml;mand&#305;r. Coin ile kar&#305;&#351;t&#305;r&#305;lmas&#305;n&#305;n nedeni, EIP-20 gibi baz&#305; &ouml;nerilerin token standartlar&#305;n&#305; tan&#305;mlamas&#305;d&#305;r.<\/span><\/p>\n<h3><strong>Bir EIP&rsquo;yi kim yazabilir?<\/strong><\/h3>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Protokol&uuml;n i&#351;leyi&#351;ini yeterince bilen herkes bir EIP yazabilir. &Ouml;neri, GitHub&rsquo;daki resmi depoya g&ouml;nderilir ve &ouml;nce bir edit&ouml;r taraf&#305;ndan bi&ccedil;im y&ouml;n&uuml;nden incelenir. Yazma yetkisi yaln&#305;zca &ccedil;ekirdek geli&#351;tiricilere ait de&#287;ildir.<\/span><\/p>\n<h3><strong>Her EIP uygulan&#305;r m&#305;?<\/strong><\/h3>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Hay&#305;r. &Ouml;nerilerin &ccedil;o&#287;u taslak a&#351;amas&#305;nda kal&#305;r veya reddedilir. Yaln&#305;zca topluluk denetiminden ge&ccedil;en ve yeterli mutabakat&#305; sa&#287;layan &ouml;neriler bir a&#287; g&uuml;ncellemesine dahil edilir. Y&uuml;zlerce EIP aras&#305;ndan yaln&#305;zca bir k&#305;sm&#305; standart h&acirc;line gelir.<\/span><\/p>\n<h3><strong>EIP numaras&#305; neyi ifade eder?<\/strong><\/h3>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Numara, &ouml;nerinin depoya eklendi&#287;i s&#305;rada bir edit&ouml;r taraf&#305;ndan atan&#305;r. Kronolojik bir s&#305;ra veya &ouml;ncelik anlam&#305; ta&#351;&#305;maz. EIP-20 ile ERC-20 gibi durumlarda ayn&#305; numara, belgeye hangi a&ccedil;&#305;dan bak&#305;ld&#305;&#287;&#305;na g&ouml;re iki farkl&#305; &ouml;n ekle an&#305;labilir.<\/span><\/p>\n<h3><strong>EIP ile hard fork ayn&#305; &#351;ey mi?<\/strong><\/h3>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Hay&#305;r. EIP bir &ouml;neri belgesidir. Hard fork ise onaylanan Core EIP&rsquo;lerinin a&#287;a uyguland&#305;&#287;&#305; koordineli bir g&uuml;ncellemedir. Yani bir hard fork, genellikle birden fazla EIP&rsquo;nin hayata ge&ccedil;irilmesiyle ger&ccedil;ekle&#351;ir.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>EIP (Ethereum improvement proposal), Ethereum a&#287;&#305;nda yeni &ouml;zellik, standart ya da kural de&#287;i&#351;ikli&#287;i &ouml;nermek i&ccedil;in kullan&#305;lan resmi tasar&#305;m dok&uuml;man&#305;d&#305;r. T&uuml;rk&ccedil;esi Ethereum geli&#351;tirme &ouml;nerisi olarak bilinir. Ethereum&rsquo;un her b&uuml;y&uuml;k g&uuml;ncellemesi bir EIP olarak ba&#351;lar.&nbsp; Fikir, Bitcoin&rsquo;in geli&#351;tirme &ouml;nerilerinden esinlenilerek 2015&rsquo;te ortaya &ccedil;&#305;km&#305;&#351;t&#305;r. Her EIP belirli bir yap&#305;ya sahiptir. &#304;&ccedil;inde &ouml;zet, motivasyon, teknik &#351;artname, gerek&ccedil;e ve g&uuml;venlik [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":26178,"menu_order":0,"template":"","meta":{"footnotes":""},"glossary-categories":[],"glossary-tags":[],"glossary-languages":[],"class_list":["post-26176","glossary","type-glossary","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"post_title":"EIP (Ethereum improvement proposal) nedir?","post_content":"<span style=\"font-weight: 400;\">EIP (Ethereum improvement proposal), Ethereum a\u011f\u0131nda yeni \u00f6zellik, standart ya da kural de\u011fi\u015fikli\u011fi \u00f6nermek i\u00e7in kullan\u0131lan resmi tasar\u0131m dok\u00fcman\u0131d\u0131r. T\u00fcrk\u00e7esi Ethereum geli\u015ftirme \u00f6nerisi olarak bilinir. Ethereum'un her b\u00fcy\u00fck g\u00fcncellemesi bir EIP olarak ba\u015flar.\u00a0<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Fikir, Bitcoin'in geli\u015ftirme \u00f6nerilerinden esinlenilerek 2015'te ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Her EIP belirli bir yap\u0131ya sahiptir. \u0130\u00e7inde \u00f6zet, motivasyon, teknik \u015fartname, gerek\u00e7e ve g\u00fcvenlik de\u011ferlendirmeleri bulunur. Bu format zorunludur \u00e7\u00fcnk\u00fc belgeyi farkl\u0131 istemci yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n\u0131 geli\u015ftiren ekipler okur ve uygular.<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Sistemin temelini ilk belge olan EIP-1 atar. Ethereum'un resmi sitesi EIP'leri topluluk i\u00e7in \"do\u011fruluk kayna\u011f\u0131\" olarak tan\u0131mlar. S\u00fcre\u00e7, Python'\u0131n geli\u015ftirme \u00f6nerilerine ve Bitcoin'in modeline dayan\u0131r.<\/span>\r\n<h2><strong>EIP neden \u00f6nemli?<\/strong><\/h2>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">EIP'ler, Ethereum'un geli\u015fmesini sa\u011flayan mekanizmad\u0131r. A\u011fda kimin ne de\u011fi\u015fiklik yapaca\u011f\u0131na topluluk tart\u0131\u015farak karar verir. Bu yap\u0131 hem \u015feffafl\u0131\u011f\u0131 hem de a\u00e7\u0131k kat\u0131l\u0131m\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lar.<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Burada herkes bir \u00f6neri sunabilir. Farkl\u0131 payda\u015flar, hangi \u00f6nerinin standart olaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k tart\u0131\u015fmayla belirler. Her \u00f6neri herkese a\u00e7\u0131k bir depoda saklan\u0131r. B\u00f6ylece Ethereum'da nelerin ne zaman de\u011fi\u015fti\u011fi kronolojik olarak takip edilebilir.<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">De\u011fi\u015fiklikler tutarl\u0131 ve test edilmi\u015f bir bi\u00e7imde uygulan\u0131r. Bu, a\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ran onlarca farkl\u0131 yaz\u0131l\u0131m\u0131n uyum i\u00e7inde kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Kararlar\u0131n \u00e7o\u011fu ise zincir d\u0131\u015f\u0131nda al\u0131n\u0131r. Uygulamada \u00f6nerileri esas olarak edit\u00f6rler, \u00e7ekirdek geli\u015ftiriciler ve toplulu\u011fun en aktif \u00fcyeleri de\u011ferlendirir.<\/span>\r\n<h2><strong>EIP t\u00fcrleri ve kategorileri<\/strong><\/h2>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">EIP'ler etkilerine g\u00f6re farkl\u0131 kategorilere ayr\u0131l\u0131r. Bu ayr\u0131m, her \u00f6nerinin do\u011fru d\u00fczeyde ele al\u0131nmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Kategorilerin tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131 yer yine ilk belge olan EIP-1'dir.<\/span>\r\n<ul>\r\n \t<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Core EIP'ler: <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">Konsens\u00fcs kurallar\u0131n\u0131, blok yap\u0131s\u0131n\u0131 veya temel protokol\u00fc de\u011fi\u015ftiren \u00f6nerilerdir. Genellikle hard fork gerektirir ve t\u00fcm d\u00fc\u011f\u00fcmlerin g\u00fcncellenmesi gerekir.<\/span><\/li>\r\n \t<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Networking EIP'leri:<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> D\u00fc\u011f\u00fcmlerin birbiriyle nas\u0131l ileti\u015fim kurdu\u011funu d\u00fczenler. A\u011f\u0131n e\u015fler aras\u0131 katman\u0131n\u0131 hedefler.<\/span><\/li>\r\n \t<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Interface EIP'leri:<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> Uygulamalar\u0131n ve c\u00fczdanlar\u0131n a\u011fla nas\u0131l etkile\u015fti\u011fini standartla\u015ft\u0131r\u0131r. \u0130stemci API ve RPC spesifikasyonlar\u0131n\u0131 kapsar.<\/span><\/li>\r\n \t<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>ERC EIP'leri:<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> Uygulama d\u00fczeyindeki standartlar\u0131 tan\u0131mlar. Token ve ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fme kurallar\u0131 bu kategoridedir.<\/span><\/li>\r\n \t<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Meta EIP'leri:<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> S\u00fcrecin kendisiyle ilgili \u00f6nerilerdir. \u00d6rne\u011fin EIP-1 bir Meta EIP'sidir.<\/span><\/li>\r\n \t<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Informational EIP'ler: <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">Yeni bir \u00f6zellik \u00f6nermez. Toplulukla bilgi veya rehber payla\u015f\u0131r.<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h2><strong>EIP ve ERC aras\u0131ndaki fark nedir?<\/strong><\/h2>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Her ERC bir EIP'dir ama her EIP bir ERC de\u011fildir. ERC (Ethereum Request for Comments), EIP'lerin uygulama d\u00fczeyi standartlar\u0131n\u0131 kapsayan alt kategorisidir. EIP genel \u00e7er\u00e7eveyi, ERC ise token ve ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fme gibi uygulama kurallar\u0131n\u0131 tan\u0131mlar.<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">\u00d6rne\u011fin EIP-20 ile <\/span><a href=\"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/sozluk\/erc-20-nedir\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">ERC-20<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> ayn\u0131 belgeye i\u015faret eder. Ayn\u0131 \u015fekilde EIP-721 ile ERC-721 de ayn\u0131d\u0131r. Kullan\u0131lan \u00f6n ek, belgeye hangi a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re de\u011fi\u015fir.<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">EIP\u2019ler; a\u011f\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma \u015feklini, \u00fccret sistemini veya temel kurallar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftiren geni\u015f kapsaml\u0131 \u00f6nerilerdir. EIP-1559 ve EIP-4844 \u00f6rnek olarak verilebilir. ERC\u2019ler ise a\u011f \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fan uygulamalar\u0131n uymas\u0131 gereken standartlard\u0131r. \u00d6rnek olarak ERC-20 token'lar\u2019\u0131 veya ERC-721 NFT'leri verilebilir.<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Bug\u00fcn ERC'ler ayr\u0131 bir depoda y\u00f6netilse de kavramsal olarak EIP ekosisteminin bir par\u00e7as\u0131 olarak kabul edilir.<\/span>\r\n<h2><strong>Bir EIP'nin ya\u015fam d\u00f6ng\u00fcs\u00fc<\/strong><\/h2>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Bir \u00f6neri, fikir a\u015famas\u0131ndan resmi standarda kadar belirli ad\u0131mlardan ge\u00e7er. Bu ad\u0131mlar, teknik bir tasla\u011f\u0131n a\u011f\u0131n par\u00e7as\u0131 h\u00e2line gelmeden \u00f6nce \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc incelenmesini sa\u011flar. S\u00fcre\u00e7 genellikle bir forumda ba\u015flar, GitHub'da devam eder.<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">\u00d6nce fikir a\u015famas\u0131 ba\u015flar. Hen\u00fcz resmiyet kazanmam\u0131\u015f a\u015fama olarak bilinir. Geli\u015ftirici, fikri genellikle Ethereum Magicians gibi forumlarda tart\u0131\u015fmaya a\u00e7ar.<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Fikir a\u015famas\u0131ndan sonra ilk resmi kay\u0131t olan taslak haz\u0131rlan\u0131r. \u00d6neri \u015fablona uygun yaz\u0131l\u0131r ve depoya eklenir. Yazar bu \u00f6neriyi di\u011fer \u00fcyelerin denetimine sunar. Topluluktan geri bildirim toplan\u0131r.<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Son \u00e7a\u011fr\u0131 d\u00f6nemi genelde 14 g\u00fcnl\u00fck son inceleme zaman\u0131 olarak bilinir. Sorun \u00e7\u0131karsa tasla\u011fa geri d\u00f6n\u00fcl\u00fcr. Finalde ise kabul edilen \u00f6neriler onaylan\u0131r. B\u00f6ylece \u00f6neri art\u0131k resmi bir standartt\u0131r ve uygulanmaya haz\u0131rd\u0131r.<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Her \u00f6neri bu yolu tamamlayamaz. Uzun s\u00fcre hareketsiz kalan \u00f6neriler \"Stagnant\" durumuna ge\u00e7er. Yazar\u0131n geri \u00e7ekti\u011fi \u00f6neriler ise \"Withdrawn\" olarak i\u015faretlenir. Core kategorisindeki \u00f6neriler ise ancak \u00e7ekirdek geli\u015ftiricilerin istemci yaz\u0131l\u0131m\u0131na eklemesiyle bir hard fork'ta aktif olur.<\/span>\r\n<h2><strong>Pop\u00fcler EIP \u00f6rnekleri<\/strong><\/h2>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Baz\u0131 EIP'ler, \u00e7o\u011fu kullan\u0131c\u0131n\u0131n bildi\u011fi kavramlar\u0131n temelini atm\u0131\u015ft\u0131r. NFT'ler ve d\u00fc\u015f\u00fck Katman-2 \u00fccretleri hep birer \u00f6neri olarak ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6rne\u011fin EIP-20 (ERC-20), Ethereum \u00fczerinde ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fmelerle token \u00fcretiminin standard\u0131d\u0131r. 2015'te tan\u0131mlanm\u0131\u015f ve y\u00fcz binlerce fungible token'\u0131n temelini atm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6te yandan EIP-721 (ERC-721), NFT \u00e7\u0131lg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ba\u015flatan benzersiz dijital varl\u0131k standard\u0131d\u0131r. ERC-721 belgesi, her varl\u0131\u011f\u0131n ayr\u0131 olmas\u0131 nedeniyle ERC-20'nin NFT i\u00e7in yetersiz kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtir.<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">EIP-1559, A\u011fustos 2021'deki London g\u00fcncellemesiyle gelmi\u015ftir. \u0130\u015flem \u00fccretinin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 yakarak ETH'yi zaman zaman deflasyonist h\u00e2le getirir.<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Son olarak EIP-4844 (Proto-Danksharding) ise Mart 2024'teki Dencun g\u00fcncellemesinin par\u00e7as\u0131d\u0131r. Katman-2 a\u011flar\u0131n\u0131n veri maliyetini b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde d\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/span>\r\n<h2><strong>S\u0131k\u00e7a Sorulan Sorular<\/strong><\/h2>\r\n<h3><strong>EIP bir coin midir?<\/strong><\/h3>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Hay\u0131r. EIP bir kripto varl\u0131k de\u011fildir. Ethereum a\u011f\u0131nda de\u011fi\u015fiklik \u00f6nermek i\u00e7in kullan\u0131lan resmi bir teknik dok\u00fcmand\u0131r. Coin ile kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n nedeni, EIP-20 gibi baz\u0131 \u00f6nerilerin token standartlar\u0131n\u0131 tan\u0131mlamas\u0131d\u0131r.<\/span>\r\n<h3><strong>Bir EIP'yi kim yazabilir?<\/strong><\/h3>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Protokol\u00fcn i\u015fleyi\u015fini yeterince bilen herkes bir EIP yazabilir. \u00d6neri, GitHub'daki resmi depoya g\u00f6nderilir ve \u00f6nce bir edit\u00f6r taraf\u0131ndan bi\u00e7im y\u00f6n\u00fcnden incelenir. Yazma yetkisi yaln\u0131zca \u00e7ekirdek geli\u015ftiricilere ait de\u011fildir.<\/span>\r\n<h3><strong>Her EIP uygulan\u0131r m\u0131?<\/strong><\/h3>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Hay\u0131r. \u00d6nerilerin \u00e7o\u011fu taslak a\u015famas\u0131nda kal\u0131r veya reddedilir. Yaln\u0131zca topluluk denetiminden ge\u00e7en ve yeterli mutabakat\u0131 sa\u011flayan \u00f6neriler bir a\u011f g\u00fcncellemesine dahil edilir. Y\u00fczlerce EIP aras\u0131ndan yaln\u0131zca bir k\u0131sm\u0131 standart h\u00e2line gelir.<\/span>\r\n<h3><strong>EIP numaras\u0131 neyi ifade eder?<\/strong><\/h3>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Numara, \u00f6nerinin depoya eklendi\u011fi s\u0131rada bir edit\u00f6r taraf\u0131ndan atan\u0131r. Kronolojik bir s\u0131ra veya \u00f6ncelik anlam\u0131 ta\u015f\u0131maz. EIP-20 ile ERC-20 gibi durumlarda ayn\u0131 numara, belgeye hangi a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re iki farkl\u0131 \u00f6n ekle an\u0131labilir.<\/span>\r\n<h3><strong>EIP ile hard fork ayn\u0131 \u015fey mi?<\/strong><\/h3>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Hay\u0131r. EIP bir \u00f6neri belgesidir. Hard fork ise onaylanan Core EIP'lerinin a\u011fa uyguland\u0131\u011f\u0131 koordineli bir g\u00fcncellemedir. Yani bir hard fork, genellikle birden fazla EIP'nin hayata ge\u00e7irilmesiyle ger\u00e7ekle\u015fir.<\/span>","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary\/26176","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/glossary"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary\/26176\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26180,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary\/26176\/revisions\/26180"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/26178"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=26176"}],"wp:term":[{"taxonomy":"glossary-categories","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary-categories?post=26176"},{"taxonomy":"glossary-tags","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary-tags?post=26176"},{"taxonomy":"glossary-languages","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary-languages?post=26176"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}