{"id":25855,"date":"2026-06-23T15:35:48","date_gmt":"2026-06-23T12:35:48","guid":{"rendered":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/?post_type=glossary&p=25855"},"modified":"2026-06-23T15:35:48","modified_gmt":"2026-06-23T12:35:48","slug":"dai-nedir","status":"publish","type":"glossary","link":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/sozluk\/dai-nedir\/","title":{"rendered":"Dai (DAI) nedir?"},"content":{"rendered":"

Dai (DAI), Maker<\/span> Protokolü’nün ürettiği, ABD dolarına sabitlenmiş merkeziyetsiz bir kripto varlıktır. Ethereum<\/span> üzerinde çalışır. Teminatı banka rezervi değil, akıllı sözleşmelerde kilitlenen kripto paralardır. 2024 yılında MakerDAO, Sky markası altında yeniden yapılanmış ve USDS tanıtılmıştır. DAI hâlâ çalışır durumda olsa da ekosistem giderek USDS’ye geçmeye başlamıştır. <\/span><\/p>\n

Diğer bir deyişle Maker, kullanıcıların kripto varlıklarını teminat olarak kilitleyip karşılığında dolar değerinde DAI ürettiği bir akıllı sözleşme<\/span> sistemi kullanır. Kullanıcı kasaya teminat yatırınca yeni DAI üretilir, borcunu kapatınca DAI yakılır.<\/span><\/p>\n

Dai ne zaman ve kim tarafından kuruldu?<\/strong><\/h2>\n

MakerDAO 2014 yılında Danimarkalı girişimci Rune Christensen tarafından kurulmuştur. İlk DAI sürümü Aralık 2017’de Ethereum ana ağında yayına alınmıştır. 2024 yılında proje Sky markası altında yeniden yapılanmış ve USDS tanıtılmıştır.<\/span><\/p>\n

Dai projesinin amacı<\/strong><\/h2>\n

Projenin temel amacı, kripto varlıklarla aşırı teminatlandırılmış bir kredi sistemi geliştirmektir. Dai’nin kurguladığı bu sistemde kullanıcı, ETH veya WBTC gibi varlıklarını kasaya kilitler ve karşılığında DAI çekebilir.<\/span><\/p>\n

DAI nasıl çalışır?<\/strong><\/h2>\n

DAI, kullanıcıların Maker kasalarına aşırı teminat yatırıp karşılığında dolar değerinde token<\/span> çektiği bir akıllı sözleşme sistemiyle üretilir. Borç kapatıldığında veya teminat değer kaybedince kasa otomatik tasfiyeye girer ve DAI yakılır. Dolar sabiti, istikrar ücreti ve tasarruf oranı gibi yönetişim araçlarıyla korunur.<\/span><\/p>\n

İstikrar ücreti, DAI üreten kullanıcıların ödediği faizdir. Yönetişim token’ı sahipleri arzı daraltmak için bu ücreti yükseltebilir. Tasarruf oranı ise kullanıcıların token’ı kilitleyerek kazandığı orandır. Eski adıyla DAI Tasarruf Oranı (DSR) olarak bilinen bu mekanizmanin yerini Sky döneminde Sky Tasarruf Oranı (SSR) almıştır.<\/span><\/p>\n

Çalışma prensibinde kullanıcı kasaya ETH veya başka bir kabul edilen kripto varlığı kilitler. Akıllı sözleşme de teminat oranı kuralına göre yeni DAI bastırır. Minimum teminat oranı varlığa göre değişebilir.<\/span><\/p>\n

Teminat değeri düşerse kasanın oranı eşik altına iner ve sistem teminatı tasfiye eder. Tasfiye sırasında teminat açık piyasada satılır ve elde edilen DAI yakılır. Bu mekanizma, DAI’nin her zaman yeterli kripto varlıkla desteklenmesini amaçlar.<\/span><\/p>\n

Dai altyapısı ve teknik özellikleri<\/strong><\/h2>\n

DAI bir Ethereum ERC-20<\/span> token’ıdır. Protokolün tüm mantığı Ethereum ana ağındaki akıllı sözleşmelerde yaşar. Token köprüler aracılığıyla Polygon<\/span>, Arbitrum<\/span>, Optimism ve diğer Katman-2 (Layer-2) ağlarda da dolaşımdadır. <\/span><\/p>\n

Sistemin kalbinde Maker Vault adı verilen kasalar bulunur. Her kasa bir Collateralized Debt Position (CDP) yapısıdır ve teminat türüne göre farklı risk parametreleriyle çalışır. Yüksek volatil varlıklar daha yüksek teminat oranı talep eder.<\/span><\/p>\n

Protokol bir yönetişim token’ının oylarıyla yönetilir. Yeni teminat türleri eklemek, istikrar ücretini değiştirmek veya tasfiye eşiğini ayarlamak için token sahipleri öneri ve oylama süreçlerine katılır. Maker Foundation 2021’de görevini topluluğa devretmiştir. <\/span><\/p>\n

Ağustos 2024’teki Sky yeniden yapılanmasıyla yönetişim token’ı MKR<\/span>, 1:24.000 oranında <\/span>SKY<\/span><\/a> token’ına dönüştürülebilir hâle gelmiştir. Yönetişim artık Sky çatısı altında sürmeye başlamıştır. <\/span><\/p>\n

DAI ayrıca Peg Stability Module (PSM) adlı bir doğrudan değişim modülüne sahiptir. Kullanıcı USDC<\/span> gibi varlıkları PSM üzerinden 1:1 oranında DAI ile değiştirebilir. Bu modül, fiyatın sabitliği hedef değerden saptığında otomatik bir denge mekanizması olarak çalışır.<\/span><\/p>\n

DAI token nerede kullanılır?<\/strong><\/h2>\n

DAI token; DeFi ağlarında borç alma, likidite<\/span> sağlama ve dolar olarak değer saklama amacıyla kullanılır. Spot trading’de stabil bir parite işlevi de görür. <\/span><\/p>\n

Sıkça Sorulan Sorular<\/strong><\/h2>\n

DAI gerçekten dolara mı sabitli?<\/strong><\/h3>\n

DAI, ABD dolarına sabitli bir kripto varlıktır. Sabitlik banka rezerviyle değil, kripto teminat ve yönetişim araçlarıyla sağlanır.<\/span><\/p>\n

DAI nasıl üretilir?<\/strong><\/h3>\n

DAI, Maker kasasına ETH veya kabul edilen başka bir kripto varlık kilitlenerek üretilir. Sistem, teminat değerinin altında daha düşük miktarda DAI çekmenize izin verir. Borç kapatıldığında DAI yakılır ve teminat geri alınır.<\/span><\/p>\n

MKR token ile DAI arasındaki ilişki nedir?<\/strong><\/h3>\n

MKR, Maker Protokolü’nün yönetişim token’ıdır ve sahipleri parametre değişikliklerini oylar. DAI ise protokolün ürettiği stablecoin<\/span>’dir. Ağustos 2024’teki Sky dönüşümüyle MKR, 1:24.000 oranında SKY token’ına yükseltilebilir hâle gelmiştir. <\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dai (DAI), Maker Protokolü’nün ürettiği, ABD dolarına sabitlenmiş merkeziyetsiz bir kripto varlıktır. Ethereum üzerinde çalışır. Teminatı banka rezervi değil, akıllı sözleşmelerde kilitlenen kripto paralardır. 2024 yılında MakerDAO, Sky markası altında yeniden yapılanmış ve USDS tanıtılmıştır. DAI hâlâ çalışır durumda olsa da ekosistem giderek USDS’ye geçmeye başlamıştır.  Diğer bir deyişle Maker, kullanıcıların kripto varlıklarını teminat olarak […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":25857,"menu_order":0,"template":"","meta":{"footnotes":""},"glossary-categories":[],"glossary-tags":[],"glossary-languages":[],"class_list":["post-25855","glossary","type-glossary","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"post_title":"Dai (DAI) nedir?","post_content":"Dai (DAI), Maker Protokol\u00fc'n\u00fcn \u00fcretti\u011fi, ABD dolar\u0131na sabitlenmi\u015f merkeziyetsiz bir kripto varl\u0131kt\u0131r. Ethereum \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Teminat\u0131 banka rezervi de\u011fil, ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fmelerde kilitlenen kripto paralard\u0131r. 2024 y\u0131l\u0131nda MakerDAO, Sky markas\u0131 alt\u0131nda yeniden yap\u0131lanm\u0131\u015f ve USDS tan\u0131t\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. DAI h\u00e2l\u00e2 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r durumda olsa da ekosistem giderek USDS'ye ge\u00e7meye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0<\/span>\r\n\r\nDi\u011fer bir deyi\u015fle Maker, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n kripto varl\u0131klar\u0131n\u0131 teminat olarak kilitleyip kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda dolar de\u011ferinde DAI \u00fcretti\u011fi bir ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fme sistemi kullan\u0131r. Kullan\u0131c\u0131 kasaya teminat yat\u0131r\u0131nca yeni DAI \u00fcretilir, borcunu kapat\u0131nca DAI yak\u0131l\u0131r.<\/span>\r\n

Dai ne zaman ve kim taraf\u0131ndan kuruldu?<\/strong><\/h2>\r\nMakerDAO 2014 y\u0131l\u0131nda Danimarkal\u0131 giri\u015fimci Rune Christensen taraf\u0131ndan kurulmu\u015ftur. \u0130lk DAI s\u00fcr\u00fcm\u00fc Aral\u0131k 2017'de Ethereum ana a\u011f\u0131nda yay\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. 2024 y\u0131l\u0131nda proje Sky markas\u0131 alt\u0131nda yeniden yap\u0131lanm\u0131\u015f ve USDS tan\u0131t\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span>\r\n

Dai projesinin amac\u0131<\/strong><\/h2>\r\nProjenin temel amac\u0131, kripto varl\u0131klarla a\u015f\u0131r\u0131 teminatland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir kredi sistemi geli\u015ftirmektir. Dai\u2019nin kurgulad\u0131\u011f\u0131 bu sistemde kullan\u0131c\u0131, ETH veya WBTC gibi varl\u0131klar\u0131n\u0131 kasaya kilitler ve kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda DAI \u00e7ekebilir.<\/span>\r\n

DAI nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015f\u0131r?<\/strong><\/h2>\r\nDAI, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n Maker kasalar\u0131na a\u015f\u0131r\u0131 teminat yat\u0131r\u0131p kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda dolar de\u011ferinde token \u00e7ekti\u011fi bir ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fme sistemiyle \u00fcretilir. Bor\u00e7 kapat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda veya teminat de\u011fer kaybedince kasa otomatik tasfiyeye girer ve DAI yak\u0131l\u0131r. Dolar sabiti, istikrar \u00fccreti ve tasarruf oran\u0131 gibi y\u00f6neti\u015fim ara\u00e7lar\u0131yla korunur.<\/span>\r\n\r\n\u0130stikrar \u00fccreti, DAI \u00fcreten kullan\u0131c\u0131lar\u0131n \u00f6dedi\u011fi faizdir. Y\u00f6neti\u015fim token\u2019\u0131 sahipleri arz\u0131 daraltmak i\u00e7in bu \u00fccreti y\u00fckseltebilir. Tasarruf oran\u0131 ise kullan\u0131c\u0131lar\u0131n token\u2019\u0131 kilitleyerek kazand\u0131\u011f\u0131 orand\u0131r. Eski ad\u0131yla DAI Tasarruf Oran\u0131 (DSR) olarak bilinen bu mekanizmanin yerini Sky d\u00f6neminde Sky Tasarruf Oran\u0131 (SSR) alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span>\r\n\r\n\u00c7al\u0131\u015fma prensibinde kullan\u0131c\u0131 kasaya ETH veya ba\u015fka bir kabul edilen kripto varl\u0131\u011f\u0131 kilitler. Ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fme de teminat oran\u0131 kural\u0131na g\u00f6re yeni DAI bast\u0131r\u0131r. Minimum teminat oran\u0131 varl\u0131\u011fa g\u00f6re de\u011fi\u015febilir.<\/span>\r\n\r\nTeminat de\u011feri d\u00fc\u015ferse kasan\u0131n oran\u0131 e\u015fik alt\u0131na iner ve sistem teminat\u0131 tasfiye eder. Tasfiye s\u0131ras\u0131nda teminat a\u00e7\u0131k piyasada sat\u0131l\u0131r ve elde edilen DAI yak\u0131l\u0131r. Bu mekanizma, DAI'nin her zaman yeterli kripto varl\u0131kla desteklenmesini ama\u00e7lar.<\/span>\r\n

Dai altyap\u0131s\u0131 ve teknik \u00f6zellikleri<\/strong><\/h2>\r\nDAI bir Ethereum ERC-20 token'\u0131d\u0131r. Protokol\u00fcn t\u00fcm mant\u0131\u011f\u0131 Ethereum ana a\u011f\u0131ndaki ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fmelerde ya\u015far. Token k\u00f6pr\u00fcler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla Polygon, Arbitrum, Optimism ve di\u011fer Katman-2 (Layer-2) a\u011flarda da dola\u015f\u0131mdad\u0131r.\u00a0<\/span>\r\n\r\nSistemin kalbinde Maker Vault ad\u0131 verilen kasalar bulunur. Her kasa bir Collateralized Debt Position (CDP) yap\u0131s\u0131d\u0131r ve teminat t\u00fcr\u00fcne g\u00f6re farkl\u0131 risk parametreleriyle \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Y\u00fcksek volatil varl\u0131klar daha y\u00fcksek teminat oran\u0131 talep eder.<\/span>\r\n\r\nProtokol bir y\u00f6neti\u015fim token'\u0131n\u0131n oylar\u0131yla y\u00f6netilir. Yeni teminat t\u00fcrleri eklemek, istikrar \u00fccretini de\u011fi\u015ftirmek veya tasfiye e\u015fi\u011fini ayarlamak i\u00e7in token sahipleri \u00f6neri ve oylama s\u00fcre\u00e7lerine kat\u0131l\u0131r. Maker Foundation 2021'de g\u00f6revini toplulu\u011fa devretmi\u015ftir.\u00a0<\/span>\r\n\r\nA\u011fustos 2024'teki Sky yeniden yap\u0131lanmas\u0131yla y\u00f6neti\u015fim token'\u0131 MKR, 1:24.000 oran\u0131nda <\/span>SKY<\/span><\/a> token'\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclebilir h\u00e2le gelmi\u015ftir. Y\u00f6neti\u015fim art\u0131k Sky \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131nda s\u00fcrmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0<\/span>\r\n\r\nDAI ayr\u0131ca Peg Stability Module (PSM) adl\u0131 bir do\u011frudan de\u011fi\u015fim mod\u00fcl\u00fcne sahiptir. Kullan\u0131c\u0131 USDC gibi varl\u0131klar\u0131 PSM \u00fczerinden 1:1 oran\u0131nda DAI ile de\u011fi\u015ftirebilir. Bu mod\u00fcl, fiyat\u0131n sabitli\u011fi hedef de\u011ferden sapt\u0131\u011f\u0131nda otomatik bir denge mekanizmas\u0131 olarak \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/span>\r\n

DAI token nerede kullan\u0131l\u0131r?<\/strong><\/h2>\r\nDAI token; DeFi a\u011flar\u0131nda bor\u00e7 alma, likidite sa\u011flama ve dolar olarak de\u011fer saklama amac\u0131yla kullan\u0131l\u0131r. Spot trading\u2019de stabil bir parite i\u015flevi de g\u00f6r\u00fcr.\u00a0<\/span>\r\n

S\u0131k\u00e7a Sorulan Sorular<\/strong><\/h2>\r\n

DAI ger\u00e7ekten dolara m\u0131 sabitli?<\/strong><\/h3>\r\nDAI, ABD dolar\u0131na sabitli bir kripto varl\u0131kt\u0131r. Sabitlik banka rezerviyle de\u011fil, kripto teminat ve y\u00f6neti\u015fim ara\u00e7lar\u0131yla sa\u011flan\u0131r.<\/span>\r\n

DAI nas\u0131l \u00fcretilir?<\/strong><\/h3>\r\nDAI, Maker kasas\u0131na ETH veya kabul edilen ba\u015fka bir kripto varl\u0131k kilitlenerek \u00fcretilir. Sistem, teminat de\u011ferinin alt\u0131nda daha d\u00fc\u015f\u00fck miktarda DAI \u00e7ekmenize izin verir. Bor\u00e7 kapat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda DAI yak\u0131l\u0131r ve teminat geri al\u0131n\u0131r.<\/span>\r\n

MKR token ile DAI aras\u0131ndaki ili\u015fki nedir?<\/strong><\/h3>\r\nMKR, Maker Protokol\u00fc'n\u00fcn y\u00f6neti\u015fim token'\u0131d\u0131r ve sahipleri parametre de\u011fi\u015fikliklerini oylar. DAI ise protokol\u00fcn \u00fcretti\u011fi stablecoin\u2019dir. A\u011fustos 2024'teki Sky d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcyle MKR, 1:24.000 oran\u0131nda SKY token'\u0131na y\u00fckseltilebilir h\u00e2le gelmi\u015ftir.\u00a0<\/span>","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary\/25855","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/glossary"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary\/25855\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25859,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary\/25855\/revisions\/25859"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/25857"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=25855"}],"wp:term":[{"taxonomy":"glossary-categories","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary-categories?post=25855"},{"taxonomy":"glossary-tags","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary-tags?post=25855"},{"taxonomy":"glossary-languages","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary-languages?post=25855"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}