{"id":2476,"date":"2020-09-09T12:10:50","date_gmt":"2020-09-09T09:10:50","guid":{"rendered":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/?post_type=glossary&#038;p=2476"},"modified":"2026-04-10T16:40:33","modified_gmt":"2026-04-10T13:40:33","slug":"akilli-sozlesme-smart-contract-nedir","status":"publish","type":"glossary","link":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/sozluk\/akilli-sozlesme-smart-contract-nedir\/","title":{"rendered":"Ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fme (smart contract) nedir?"},"content":{"rendered":"<p>Ak&#305;ll&#305; s&ouml;zle&#351;me ya da <em>smart contract<\/em>, al&#305;c&#305; ve sat&#305;c&#305; aras&#305;ndaki s&ouml;zle&#351;menin do&#287;rudan kod sat&#305;rlar&#305;na yaz&#305;lmas&#305;yla i&#351;leyen bir t&uuml;r s&ouml;zle&#351;medir. Buradaki kod ve s&ouml;zle&#351;meler da&#287;&#305;t&#305;lm&#305;&#351;; merkezi olmayan bir <span class=\"\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: Blokzincir (blockchain) nedir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">blokzincir<\/span> a&#287;&#305; &uuml;zerinde bulunmaktad&#305;r. Kod, y&uuml;r&uuml;tmeyi denetler; i&#351;lemler izlenebilir ve geri d&ouml;nd&uuml;r&uuml;lemez.<\/p>\n<p><iframe title=\"YouTube video player\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/YgZFGkZnZww\" width=\"560\" height=\"315\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ak&#305;ll&#305; s&ouml;zle&#351;meler, merkezi otoriteye, yasal sisteme veya harici icra mekanizmas&#305;na ihtiya&ccedil; duymadan; ayr&#305;, anonim taraflar aras&#305;nda g&uuml;venilir i&#351;lemlerin ve anla&#351;malar&#305;n yap&#305;lmas&#305;na izin verir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Blokzincir teknolojisi &ouml;ncelikle <\/span><a href=\"https:\/\/www.paribu.com\/markets\/btc_tl\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\"><span class=\" cmtt_Kripto Para\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: Bitcoin (BTC) nedir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">Bitcoin<\/span>&rsquo;in<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> temeli olarak d&uuml;&#351;&uuml;n&uuml;lse de, <span class=\"\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: Sanal para nedir ve sanal para birimleri nelerdir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">sanal para<\/span> birimini desteklemenin &ccedil;ok &ouml;tesine ge&ccedil;mi&#351;tir.<\/span><\/p>\n<h2><strong>Ak&#305;ll&#305; s&ouml;zle&#351;melerin ortaya &ccedil;&#305;k&#305;&#351;&#305;<\/strong><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ak&#305;ll&#305; s&ouml;zle&#351;meler ilk olarak 1994 y&#305;l&#305;nda, Bitcoin&rsquo;&#305;n icad&#305;ndan tam 10 y&#305;l &ouml;nce 1998&rsquo;de, &ldquo;Bit Gold&rdquo; adl&#305; bir sanal para icat eden Amerikal&#305; bilgisayar bilimcisi Nick Szabo taraf&#305;ndan &ouml;nerildi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Szabo&rsquo;nun asl&#305;nda Bitcoin&rsquo;in anonim mucidi olan ger&ccedil;ek <span class=\"\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: Satoshi Nakamoto kimdir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">Satoshi Nakamoto<\/span> oldu&#287;u konusunda da s&ouml;ylentiler vard&#305;r. Ancak bu konuda da kesin bilgilere sahip de&#287;iliz.<\/span><\/p>\n<h2><strong>Nick Szabo&rsquo;nun ak&#305;ll&#305; s&ouml;zle&#351;me yakla&#351;&#305;m&#305;<\/strong><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Szabo, ak&#305;ll&#305; s&ouml;zle&#351;meleri, s&ouml;zle&#351;menin &#351;artlar&#305;n&#305; y&uuml;r&uuml;ten yaz&#305;l&#305;ml&#305; <span class=\"\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: &#304;&#351;lem (transaction) nedir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">i&#351;lem<\/span> protokolleri olarak tan&#305;mlad&#305;. POS (sat&#305;&#351; noktas&#305;) gibi elektronik i&#351;lem y&ouml;ntemlerinin i&#351;levselli&#287;ini dijital alana geni&#351;letmek istedi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Szabo makalesinde ayr&#305;ca t&uuml;revler ve tahviller gibi sentetik varl&#305;klar i&ccedil;in bir s&ouml;zle&#351;me yap&#305;lmas&#305;n&#305; &ouml;nerdi.<\/span><\/p>\n<h2><strong>Ak&#305;ll&#305; s&ouml;zle&#351;meler ger&ccedil;ekten &ldquo;ak&#305;ll&#305;&rdquo; m&#305;?<\/strong><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">&ldquo;Ak&#305;ll&#305; s&ouml;zle&#351;me&rdquo; terimi biraz talihsizdir; zira ak&#305;ll&#305; s&ouml;zle&#351;meler ne ak&#305;ll&#305;d&#305;r; ne de yasal bir s&ouml;zle&#351;meyle kar&#305;&#351;t&#305;r&#305;lmal&#305;d&#305;r: Ak&#305;ll&#305; bir s&ouml;zle&#351;me, yaln&#305;zca onu kodlayan insanlar kadar ak&#305;ll&#305; olabilir. Kodlama s&#305;ras&#305;nda mevcut olan t&uuml;m bilgiler; ak&#305;ll&#305; s&ouml;zle&#351;meler, belirli ko&#351;ullar yerine getirilirse yasal s&ouml;zle&#351;meleri uygulama potansiyeline sahip olsa da, disiplinler aras&#305; s&ouml;ylem gerektiren &ccedil;ok say&#305;da teknolojik-yasal sorunu &ccedil;&ouml;zmemiz gerekir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Muhtemelen, teknoloji daha olgunla&#351;t&#305;k&ccedil;a, yayg&#305;nla&#351;t&#305;k&ccedil;a ve yasal standartlar kabul edildik&ccedil;e, yasal s&ouml;zle&#351;melerin ve ak&#305;ll&#305; s&ouml;zle&#351;melerin birle&#351;ti&#287;ini g&ouml;rece&#287;iz.<\/span><\/p>\n<h2><strong>Ak&#305;ll&#305; s&ouml;zle&#351;meler nas&#305;l &ccedil;al&#305;&#351;&#305;r?<\/strong><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ak&#305;ll&#305; s&ouml;zle&#351;meler, &ouml;nceden belirlenmi&#351; kurallar&#305;n kod haline getirilmesiyle &ccedil;al&#305;&#351;&#305;r. Bu kodlar blokzincir &uuml;zerine yerle&#351;tirilir ve belirli ko&#351;ullar ger&ccedil;ekle&#351;ti&#287;inde otomatik olarak y&uuml;r&uuml;t&uuml;l&uuml;r. &Ouml;rne&#287;in bir &ouml;deme i&#351;lemi, yaln&#305;zca belirlenen &#351;artlar sa&#287;land&#305;&#287;&#305;nda ger&ccedil;ekle&#351;ecek &#351;ekilde programlanabilir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Bu sistemde herhangi bir arac&#305;ya ihtiya&ccedil; duyulmaz. &#304;&#351;lemler blokzincir a&#287;&#305; taraf&#305;ndan do&#287;rulan&#305;r ve kay&#305;t alt&#305;na al&#305;n&#305;r. B&ouml;ylece hem &#351;effaf hem de g&uuml;venli bir i&#351;lem s&uuml;reci sa&#287;lan&#305;r. Ayr&#305;ca i&#351;lemler geri d&ouml;nd&uuml;r&uuml;lemez oldu&#287;u i&ccedil;in taraflar aras&#305;nda g&uuml;ven sorunu en aza indirilir.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ak&#305;ll&#305; s&ouml;zle&#351;me ya da smart contract, al&#305;c&#305; ve sat&#305;c&#305; aras&#305;ndaki s&ouml;zle&#351;menin do&#287;rudan kod sat&#305;rlar&#305;na yaz&#305;lmas&#305;yla i&#351;leyen bir t&uuml;r s&ouml;zle&#351;medir. <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":24198,"menu_order":0,"template":"","meta":{"footnotes":""},"glossary-categories":[],"glossary-tags":[],"glossary-languages":[],"class_list":["post-2476","glossary","type-glossary","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"post_title":"Ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fme (smart contract) nedir?","post_content":"Ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fme ya da <em>smart contract<\/em>, al\u0131c\u0131 ve sat\u0131c\u0131 aras\u0131ndaki s\u00f6zle\u015fmenin do\u011frudan kod sat\u0131rlar\u0131na yaz\u0131lmas\u0131yla i\u015fleyen bir t\u00fcr s\u00f6zle\u015fmedir. Buradaki kod ve s\u00f6zle\u015fmeler da\u011f\u0131t\u0131lm\u0131\u015f; merkezi olmayan bir blokzincir a\u011f\u0131 \u00fczerinde bulunmaktad\u0131r. Kod, y\u00fcr\u00fctmeyi denetler; i\u015flemler izlenebilir ve geri d\u00f6nd\u00fcr\u00fclemez.\r\n\r\n<iframe title=\"YouTube video player\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/YgZFGkZnZww\" width=\"560\" height=\"315\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fmeler, merkezi otoriteye, yasal sisteme veya harici icra mekanizmas\u0131na ihtiya\u00e7 duymadan; ayr\u0131, anonim taraflar aras\u0131nda g\u00fcvenilir i\u015flemlerin ve anla\u015fmalar\u0131n yap\u0131lmas\u0131na izin verir.<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Blokzincir teknolojisi \u00f6ncelikle <\/span><a href=\"https:\/\/www.paribu.com\/markets\/btc_tl\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">Bitcoin\u2019in<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> temeli olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclse de, sanal para birimini desteklemenin \u00e7ok \u00f6tesine ge\u00e7mi\u015ftir.<\/span>\r\n<h2><strong>Ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fmelerin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131<\/strong><\/h2>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fmeler ilk olarak 1994 y\u0131l\u0131nda, Bitcoin\u2019\u0131n icad\u0131ndan tam 10 y\u0131l \u00f6nce 1998\u2019de, \u201cBit Gold\u201d adl\u0131 bir sanal para icat eden Amerikal\u0131 bilgisayar bilimcisi Nick Szabo taraf\u0131ndan \u00f6nerildi.<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Szabo\u2019nun asl\u0131nda Bitcoin\u2019in anonim mucidi olan ger\u00e7ek Satoshi Nakamoto oldu\u011fu konusunda da s\u00f6ylentiler vard\u0131r. Ancak bu konuda da kesin bilgilere sahip de\u011filiz.<\/span>\r\n<h2><strong>Nick Szabo\u2019nun ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fme yakla\u015f\u0131m\u0131<\/strong><\/h2>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Szabo, ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fmeleri, s\u00f6zle\u015fmenin \u015fartlar\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fcten yaz\u0131l\u0131ml\u0131 i\u015flem protokolleri olarak tan\u0131mlad\u0131. POS (sat\u0131\u015f noktas\u0131) gibi elektronik i\u015flem y\u00f6ntemlerinin i\u015flevselli\u011fini dijital alana geni\u015fletmek istedi.<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Szabo makalesinde ayr\u0131ca t\u00fcrevler ve tahviller gibi sentetik varl\u0131klar i\u00e7in bir s\u00f6zle\u015fme yap\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nerdi.<\/span>\r\n<h2><strong>Ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fmeler ger\u00e7ekten \u201cak\u0131ll\u0131\u201d m\u0131?<\/strong><\/h2>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">\u201cAk\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fme\u201d terimi biraz talihsizdir; zira ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fmeler ne ak\u0131ll\u0131d\u0131r; ne de yasal bir s\u00f6zle\u015fmeyle kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r: Ak\u0131ll\u0131 bir s\u00f6zle\u015fme, yaln\u0131zca onu kodlayan insanlar kadar ak\u0131ll\u0131 olabilir. Kodlama s\u0131ras\u0131nda mevcut olan t\u00fcm bilgiler; ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fmeler, belirli ko\u015fullar yerine getirilirse yasal s\u00f6zle\u015fmeleri uygulama potansiyeline sahip olsa da, disiplinler aras\u0131 s\u00f6ylem gerektiren \u00e7ok say\u0131da teknolojik-yasal sorunu \u00e7\u00f6zmemiz gerekir.<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Muhtemelen, teknoloji daha olgunla\u015ft\u0131k\u00e7a, yayg\u0131nla\u015ft\u0131k\u00e7a ve yasal standartlar kabul edildik\u00e7e, yasal s\u00f6zle\u015fmelerin ve ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fmelerin birle\u015fti\u011fini g\u00f6rece\u011fiz.<\/span>\r\n<h2><strong>Ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fmeler nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015f\u0131r?<\/strong><\/h2>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fmeler, \u00f6nceden belirlenmi\u015f kurallar\u0131n kod haline getirilmesiyle \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bu kodlar blokzincir \u00fczerine yerle\u015ftirilir ve belirli ko\u015fullar ger\u00e7ekle\u015fti\u011finde otomatik olarak y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr. \u00d6rne\u011fin bir \u00f6deme i\u015flemi, yaln\u0131zca belirlenen \u015fartlar sa\u011fland\u0131\u011f\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fecek \u015fekilde programlanabilir.<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Bu sistemde herhangi bir arac\u0131ya ihtiya\u00e7 duyulmaz. \u0130\u015flemler blokzincir a\u011f\u0131 taraf\u0131ndan do\u011frulan\u0131r ve kay\u0131t alt\u0131na al\u0131n\u0131r. B\u00f6ylece hem \u015feffaf hem de g\u00fcvenli bir i\u015flem s\u00fcreci sa\u011flan\u0131r. Ayr\u0131ca i\u015flemler geri d\u00f6nd\u00fcr\u00fclemez oldu\u011fu i\u00e7in taraflar aras\u0131nda g\u00fcven sorunu en aza indirilir.<\/span>","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary\/2476","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/glossary"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary\/2476\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25344,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary\/2476\/revisions\/25344"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/24198"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2476"}],"wp:term":[{"taxonomy":"glossary-categories","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary-categories?post=2476"},{"taxonomy":"glossary-tags","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary-tags?post=2476"},{"taxonomy":"glossary-languages","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary-languages?post=2476"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}