{"id":2452,"date":"2020-09-09T12:14:54","date_gmt":"2020-09-09T09:14:54","guid":{"rendered":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/?post_type=glossary&#038;p=2452"},"modified":"2026-07-10T17:02:16","modified_gmt":"2026-07-10T14:02:16","slug":"private-key-nedir","status":"publish","type":"glossary","link":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/sozluk\/private-key-nedir\/","title":{"rendered":"Private key nedir?"},"content":{"rendered":"<p><span class=\"\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: Kripto para nedir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">Kripto para<\/span> ticaretinde, bir kullan&#305;c&#305;ya kripto para g&ouml;ndermek ve almak i&ccedil;in genel bir adres yarat&#305;l&#305;r ve &ouml;zel bir anahtar verilir. Genel adres, kripto paralar&#305;n yat&#305;r&#305;ld&#305;&#287;&#305; ve al&#305;nd&#305;&#287;&#305; yerdir. Ancak, bir kullan&#305;c&#305; adresinde <span class=\"\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: Token nedir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">token<\/span>&rsquo;ler bulunsa da benzersiz <span class=\"\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: Public key nedir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">&ouml;zel anahtar<\/span> olmadan onlar&#305; &ccedil;ekemez. Ortak anahtar, karma&#351;&#305;k bir matematiksel algoritma arac&#305;l&#305;&#287;&#305;yla &ouml;zel anahtardan olu&#351;turulur. Ancak, ortak bir anahtardan &ouml;zel bir anahtar olu&#351;turarak i&#351;lemi tersine &ccedil;evirmek neredeyse imkans&#305;zd&#305;r.<\/p>\n<p><iframe title=\"YouTube video player\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/7FEvKVJyBFA\" width=\"560\" height=\"315\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><\/p>\n<p>&Ouml;zel anahtar, genellikle bir dizi alfan&uuml;merik karakter olarak tasvir edilen birka&ccedil; farkl&#305; form alabilir ve bu da bir bilgisayar korsanlar&#305;n&#305;n i&#351;ini zorla&#351;t&#305;r&#305;r.<\/p>\n<p>Genel adresi bir posta kutusu, &ouml;zel anahtar&#305; da kutunun anahtar&#305; olarak d&uuml;&#351;&uuml;nebilirsiniz. Postac&#305; ve herhangi birisi, posta kutusunun a&ccedil;&#305;k a&#287;z&#305;na mektup atabilir. Ancak, posta kutusunun i&ccedil;indekileri alabilen tek ki&#351;i sadece benzersiz-&ouml;zel anahtar&#305; olan ki&#351;idir. Bu nedenle, anahtar&#305; g&uuml;vende tutmak son derece &ouml;nemlidir, aksi takdirde &ccedil;al&#305;nabilir ve posta kutusu tehlikeye girebilir.<\/p>\n<p>Dijital c&uuml;zdan, kullan&#305;c&#305;n&#305;n &ouml;zel anahtar&#305;n&#305; saklayabilir. Bir <span class=\"\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: &#304;&#351;lem (transaction) nedir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">i&#351;lem<\/span> ba&#351;lat&#305;ld&#305;&#287;&#305;nda, c&uuml;zdan yaz&#305;l&#305;m&#305; i&#351;lemi &ouml;zel anahtarla i&#351;leyerek dijital bir imza olu&#351;turur. Herhangi bir i&#351;lem i&ccedil;in ge&ccedil;erli bir imza olu&#351;turman&#305;n tek yolu &ouml;zel anahtar&#305; kullanmak oldu&#287;undan, bu olduk&ccedil;a g&uuml;venli bir y&ouml;ntemdir.<\/p>\n<p>Bir kullan&#305;c&#305; &ouml;zel anahtar&#305;n&#305; kaybederse, kripto paralar&#305;n&#305; harcamak, &ccedil;ekmek veya aktarmak i&ccedil;in art&#305;k c&uuml;zdan&#305;na eri&#351;emez. Bu nedenle, &ouml;zel anahtar&#305; g&uuml;venli bir yere kaydetmek zorunludur. &Ouml;zel anahtar i&ccedil;eren bir dijital c&uuml;zdan&#305;n saklanmas&#305;n&#305;n birka&ccedil; farkl&#305; yolu vard&#305;r. &Ouml;zel anahtarlar, &ouml;zel anahtar ve QR kodu ile yazd&#305;r&#305;lm&#305;&#351; belgeler olan k&acirc;&#287;&#305;t c&uuml;zdanlarda saklanabilir; b&ouml;ylece bir i&#351;lemin imzalanmas&#305; gerekti&#287;inde kolayca taranabilir.<\/p>\n<p>&Ouml;zel anahtarlar, &ccedil;evrimd&#305;&#351;&#305; &ouml;zel anahtarlar olu&#351;turmak ve g&uuml;venli&#287;ini sa&#287;lamak i&ccedil;in ak&#305;ll&#305; kartlar veya USB ayg&#305;tlar&#305; kullanan bir donan&#305;m c&uuml;zdan&#305; kullan&#305;larak da saklanabilir.<\/p>\n<p>&Ouml;zel anahtarlar&#305; saklamak i&ccedil;in &ccedil;evrimd&#305;&#351;&#305; bir yaz&#305;l&#305;m c&uuml;zdan&#305; da kullan&#305;labilir. Bu c&uuml;zdan, &ouml;zel anahtarlar i&ccedil;in &ccedil;evrimd&#305;&#351;&#305; bir b&ouml;l&uuml;me ve genel anahtarlar&#305;n depoland&#305;&#287;&#305; &ccedil;evrimi&ccedil;i bir b&ouml;l&uuml;me sahiptir. &Ccedil;evrimd&#305;&#351;&#305; bir yaz&#305;l&#305;m c&uuml;zdan&#305;yla, yeni bir i&#351;lem dijital olarak imzalanmak &uuml;zere &ccedil;evrimd&#305;&#351;&#305; olarak ta&#351;&#305;n&#305;r ve daha sonra kripto para a&#287;&#305;nda yay&#305;mlanmak &uuml;zere tekrar &ccedil;evrimi&ccedil;i olarak ta&#351;&#305;n&#305;r.<\/p>\n<h2><strong>Private key ile public key aras&#305;ndaki fark nedir?<\/strong><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Private key gizli tutulan, a&ccedil;&#305;k anahtar (public key) ise payla&#351;&#305;labilen anahtard&#305;r. A&ccedil;&#305;k anahtar, &ouml;zel anahtardan matematiksel olarak t&uuml;retilir. Bu i&#351;lem tek y&ouml;nl&uuml; &ccedil;al&#305;&#351;&#305;r; a&ccedil;&#305;k anahtardan &ouml;zel anahtara geri d&ouml;n&uuml;lemez. &Ouml;zel anahtar varl&#305;klar&#305; harcar, adres ve a&ccedil;&#305;k anahtar ise varl&#305;k almay&#305; sa&#287;lar.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">&#304;kisi aras&#305;ndaki ili&#351;ki bir zincire benzer. Bu zincirin her halkas&#305; yaln&#305;zca ileri y&ouml;nde i&#351;ler:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>&Ouml;zel anahtar:<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> Rastgele &uuml;retilen gizli say&#305;d&#305;r ve zincirin ba&#351;lang&#305;&ccedil; noktas&#305;d&#305;r.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>A&ccedil;&#305;k anahtar:<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> &Ouml;zel anahtardan t&uuml;retilir ve imzalar&#305;n do&#287;rulanmas&#305;n&#305; sa&#287;lar.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>C&uuml;zdan adresi:<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> A&ccedil;&#305;k anahtar&#305;n k&#305;salt&#305;lm&#305;&#351; ve payla&#351;&#305;labilir h&acirc;lidir.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Adres ve a&ccedil;&#305;k anahtar herkese a&ccedil;&#305;kt&#305;r. Bir adrese varl&#305;k g&ouml;nderilirken yaln&#305;zca o adresin bilinmesi yeterlidir. &Ouml;zel anahtar ise hi&ccedil;bir ko&#351;ulda payla&#351;&#305;lmaz. Bu ayr&#305;m sayesinde adres g&uuml;venle da&#287;&#305;t&#305;l&#305;rken anahtar gizli kal&#305;r. Bu t&uuml;retme s&uuml;recini <\/span><a href=\"https:\/\/developer.bitcoin.org\/devguide\/transactions.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\"><span class=\" cmtt_Kripto Para\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: Bitcoin (BTC) nedir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">Bitcoin<\/span> geli&#351;tirici belgeleri<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> ayr&#305;nt&#305;l&#305; bi&ccedil;imde a&ccedil;&#305;klar.<\/span><\/p>\n<h2><strong>&Ouml;zel anahtar ile seed ifadesi ayn&#305; &#351;ey midir?<\/strong><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Hay&#305;r, &ouml;zel anahtar ile seed ifadesi ayn&#305; &#351;ey de&#287;ildir. Seed ifadesi, genellikle 12 veya 24 kelimeden olu&#351;an ve bir c&uuml;zdandaki t&uuml;m &ouml;zel anahtarlar&#305; yeniden &uuml;retebilen ana yedektir. &Ouml;zel anahtar ise yaln&#305;zca tek bir adresi y&ouml;netir. K&#305;sacas&#305; seed ifadesi bir&ccedil;ok anahtar&#305;, &ouml;zel anahtar tek bir hesab&#305; kontrol eder.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Modern c&uuml;zdanlar&#305;n &ccedil;o&#287;u hiyerar&#351;ik deterministik yap&#305;da &ccedil;al&#305;&#351;&#305;r. Bu yap&#305;da tek bir seed ifadesinden &ccedil;ok say&#305;da &ouml;zel anahtar t&uuml;retilir. Kelime listesinin dayand&#305;&#287;&#305; standart yayg&#305;n olarak BIP-39 ad&#305;yla bilinir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Seed ifadesi, kurtarma ifadesi olarak da ge&ccedil;er. C&uuml;zdan kayboldu&#287;unda veya cihaz bozuldu&#287;unda varl&#305;klara bu kelimelerle yeniden eri&#351;ilir. Bu nedenle seed ifadesi, tek bir &ouml;zel anahtardan &ccedil;ok daha geni&#351; bir yetki ta&#351;&#305;r. G&uuml;venlik a&ccedil;&#305;s&#305;ndan da en hassas bilgi budur.<\/span><\/p>\n<h2><strong>Saklama y&ouml;ntemleri ve c&uuml;zdan t&uuml;rleri<\/strong><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">&Ouml;zel anahtar&#305;n nerede ve nas&#305;l tutuldu&#287;u, g&uuml;venli&#287;in b&uuml;y&uuml;k b&ouml;l&uuml;m&uuml;n&uuml; belirler. Burada iki temel ayr&#305;m &ouml;ne &ccedil;&#305;kar.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">&#304;lk ayr&#305;m, anahtar&#305; kimin tuttu&#287;uyla ilgilidir:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>G&ouml;zetimli (custodial) &ccedil;&ouml;z&uuml;mler:<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> Anahtar&#305; bir kripto borsas&#305; gibi &uuml;&ccedil;&uuml;nc&uuml; bir taraf saklar. Kullan&#305;c&#305; bir hesap &uuml;zerinden eri&#351;ir ama anahtar&#305; do&#287;rudan elinde tutmaz.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>G&ouml;zetimsiz (<span class=\"\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: Non-custodial nedir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">non-custodial<\/span>) c&uuml;zdanlar:<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> Anahtar tamamen kullan&#305;c&#305;n&#305;n denetimindedir. Bu y&ouml;ntem tam kontrol sunar ama t&uuml;m sorumlulu&#287;u da kullan&#305;c&#305;ya b&#305;rak&#305;r.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">&#304;kinci ayr&#305;m, anahtar&#305;n internete ba&#287;l&#305; olup olmad&#305;&#287;&#305;yla ilgilidir:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>S&#305;cak c&uuml;zdan (<span class=\" cmtt_Kripto Para\"  title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: Holo (HOT) nedir?\"  data-mobile-support=\"0\"  data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex='0' role='link'>hot<\/span> <span class=\"\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: Kripto para c&uuml;zdan&#305; (wallet) nedir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">wallet<\/span>):<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> Anahtar internete ba&#287;l&#305; bir cihazda durur. Eri&#351;im kolayd&#305;r ancak sald&#305;r&#305; y&uuml;zeyi geni&#351;tir.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>So&#287;uk c&uuml;zdan (<span class=\"\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: So&#287;uk c&uuml;zdan nedir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">cold<\/span> wallet):<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> Anahtar internetten yal&#305;t&#305;lm&#305;&#351; bi&ccedil;imde saklan&#305;r. Donan&#305;m c&uuml;zdanlar&#305; i&#351;lemleri cihaz&#305;n i&ccedil;inde imzalar ve anahtar cihazdan hi&ccedil; &ccedil;&#305;kmaz.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Do&#287;ru y&ouml;ntem, saklanan varl&#305;&#287;&#305;n miktar&#305;na ve kullan&#305;m s&#305;kl&#305;&#287;&#305;na g&ouml;re de&#287;i&#351;ir. B&uuml;y&uuml;k miktarlar genellikle so&#287;uk c&uuml;zdanlarda, g&uuml;nl&uuml;k kullan&#305;m ise s&#305;cak c&uuml;zdanlarda tutulur.<\/span><\/p>\n<h2><strong>Private key kaybolursa veya &ccedil;al&#305;n&#305;rsa ne olur?<\/strong><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">G&ouml;zetimsiz bir c&uuml;zdanda &ouml;zel anahtar veya seed ifadesi kaybolursa, varl&#305;klara eri&#351;im &ccedil;o&#287;u durumda kal&#305;c&#305; olarak yiter. &#350;ifre s&#305;f&#305;rlama ya da m&uuml;&#351;teri hizmetleri gibi bir kurtarma yolu yoktur. Anahtar &ccedil;al&#305;n&#305;rsa, &ccedil;alan taraf varl&#305;klar&#305; ba&#351;ka bir adrese aktarabilir ve bu i&#351;lem geri al&#305;namaz.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Anahtar kay&#305;plar&#305; genellikle birka&ccedil; yoldan ger&ccedil;ekle&#351;ir. En s&#305;k kar&#351;&#305;la&#351;&#305;lan tehditler &#351;unlard&#305;r:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Kimlik av&#305; (<span class=\"\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: Phishing nedir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">phishing<\/span>):<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> Sahte siteler, kullan&#305;c&#305;y&#305; seed ifadesini veya &ouml;zel anahtar&#305;n&#305; girmeye y&ouml;nlendirir.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Zararl&#305; yaz&#305;l&#305;m:<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> Cihaza bula&#351;an programlar, panodaki veya ekrandaki anahtar&#305; ele ge&ccedil;irebilir.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Yedeksiz kay&#305;p:<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> Seed ifadesinin unutulmas&#305; veya yok olmas&#305;, geri d&ouml;n&uuml;&#351; &#351;ans&#305; b&#305;rakmaz.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Bu risklere kar&#351;&#305; temel ilkeler bellidir. &Ouml;zel anahtar veya seed ifadesi hi&ccedil; kimseyle payla&#351;&#305;lmaz; hi&ccedil;bir kurum bu bilgileri talep etmez. Anahtarlar tercihen internete ba&#287;l&#305; olmayan ortamlarda saklan&#305;r. NIST anahtar y&ouml;netimi rehberi, anahtarlar&#305;n &uuml;retiminden saklanmas&#305;na kadar t&uuml;m a&#351;amalar i&ccedil;in g&uuml;venlik &ouml;nerileri sunar.<\/span><\/p>\n<h2><strong>S&#305;k&ccedil;a Sorulan Sorular<\/strong><\/h2>\n<h3><b>Private key nedir, k&#305;saca ne anlama gelir?<\/b><\/h3>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Private key, bir kripto varl&#305;k adresindeki varl&#305;klar&#305; harcama yetkisi veren gizli say&#305;d&#305;r. T&uuml;rk&ccedil;ede &ouml;zel anahtar denir. Bu anahtar&#305; bilen taraf, adresteki varl&#305;klar&#305;n tek kontrol sahibidir.<\/span><\/p>\n<h3><b>Private key c&uuml;zdanda nerede g&ouml;r&uuml;l&uuml;r?<\/b><\/h3>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">&Ccedil;o&#287;u g&ouml;zetimsiz c&uuml;zdan, &ouml;zel anahtar&#305; veya seed ifadesini ayarlar b&ouml;l&uuml;m&uuml;nden g&ouml;sterir. Bu bilgi yaln&#305;zca yedek almak i&ccedil;in, g&uuml;venli ve &ccedil;evrim d&#305;&#351;&#305; bir ortamda g&ouml;r&uuml;nt&uuml;lenir. G&ouml;zetimli hesaplarda ise anahtar kullan&#305;c&#305;ya g&ouml;sterilmez.<\/span><\/p>\n<h3><b>Private key payla&#351;&#305;l&#305;rsa ne olur?<\/b><\/h3>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Private key&rsquo;i &ouml;&#287;renen herkes, adresteki varl&#305;klar&#305; diledi&#287;i gibi harcayabilir. Bu nedenle anahtar hi&ccedil;bir ki&#351;iyle veya kurumla payla&#351;&#305;lmaz. Payla&#351;&#305;m sonras&#305; varl&#305;klar&#305;n g&uuml;venli&#287;i tamamen ortadan kalkar.<\/span><\/p>\n<h3><b>Borsada tutulan kripto varl&#305;klar&#305;n &ouml;zel anahtar&#305; kimdedir?<\/b><\/h3>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">G&ouml;zetimli bir kripto borsas&#305;nda anahtarlar&#305; platform saklar. Kullan&#305;c&#305; varl&#305;klara hesab&#305; &uuml;zerinden eri&#351;ir ama &ouml;zel anahtar&#305; do&#287;rudan elinde tutmaz. Tam kontrol i&ccedil;in varl&#305;klar g&ouml;zetimsiz bir c&uuml;zdana aktar&#305;l&#305;r.<\/span><\/p>\n<h3><b>Private key ile c&uuml;zdan adresi ayn&#305; &#351;ey midir?<\/b><\/h3>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Hay&#305;r. C&uuml;zdan adresi herkesle payla&#351;&#305;labilen ve varl&#305;k almaya yarayan a&ccedil;&#305;k bilgidir. &Ouml;zel anahtar ise gizli kalmas&#305; gereken ve varl&#305;k harcamay&#305; sa&#287;layan bilgidir. Adres &ouml;zel anahtardan t&uuml;retilir, tersi m&uuml;mk&uuml;n de&#287;ildir.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kripto para ticaretinde, bir kullan&#305;c&#305;ya kripto para g&ouml;ndermek ve almak i&ccedil;in genel bir adres yarat&#305;l&#305;r ve &ouml;zel bir anahtar verilir. Genel adres, kripto paralar&#305;n yat&#305;r&#305;ld&#305;&#287;&#305; ve al&#305;nd&#305;&#287;&#305; yerdir.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":24318,"menu_order":0,"template":"","meta":{"footnotes":""},"glossary-categories":[],"glossary-tags":[],"glossary-languages":[],"class_list":["post-2452","glossary","type-glossary","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"post_title":"Private key nedir?","post_content":"Kripto para ticaretinde, bir kullan\u0131c\u0131ya kripto para g\u00f6ndermek ve almak i\u00e7in genel bir adres yarat\u0131l\u0131r ve \u00f6zel bir anahtar verilir. Genel adres, kripto paralar\u0131n yat\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 yerdir. Ancak, bir kullan\u0131c\u0131 adresinde token\u2019ler bulunsa da benzersiz \u00f6zel anahtar olmadan onlar\u0131 \u00e7ekemez. Ortak anahtar, karma\u015f\u0131k bir matematiksel algoritma arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla \u00f6zel anahtardan olu\u015fturulur. Ancak, ortak bir anahtardan \u00f6zel bir anahtar olu\u015fturarak i\u015flemi tersine \u00e7evirmek neredeyse imkans\u0131zd\u0131r.\r\n\r\n<iframe title=\"YouTube video player\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/7FEvKVJyBFA\" width=\"560\" height=\"315\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe>\r\n\r\n\u00d6zel anahtar, genellikle bir dizi alfan\u00fcmerik karakter olarak tasvir edilen birka\u00e7 farkl\u0131 form alabilir ve bu da bir bilgisayar korsanlar\u0131n\u0131n i\u015fini zorla\u015ft\u0131r\u0131r.\r\n\r\nGenel adresi bir posta kutusu, \u00f6zel anahtar\u0131 da kutunun anahtar\u0131 olarak d\u00fc\u015f\u00fcnebilirsiniz. Postac\u0131 ve herhangi birisi, posta kutusunun a\u00e7\u0131k a\u011fz\u0131na mektup atabilir. Ancak, posta kutusunun i\u00e7indekileri alabilen tek ki\u015fi sadece benzersiz-\u00f6zel anahtar\u0131 olan ki\u015fidir. Bu nedenle, anahtar\u0131 g\u00fcvende tutmak son derece \u00f6nemlidir, aksi takdirde \u00e7al\u0131nabilir ve posta kutusu tehlikeye girebilir.\r\n\r\nDijital c\u00fczdan, kullan\u0131c\u0131n\u0131n \u00f6zel anahtar\u0131n\u0131 saklayabilir. Bir i\u015flem ba\u015flat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, c\u00fczdan yaz\u0131l\u0131m\u0131 i\u015flemi \u00f6zel anahtarla i\u015fleyerek dijital bir imza olu\u015fturur. Herhangi bir i\u015flem i\u00e7in ge\u00e7erli bir imza olu\u015fturman\u0131n tek yolu \u00f6zel anahtar\u0131 kullanmak oldu\u011fundan, bu olduk\u00e7a g\u00fcvenli bir y\u00f6ntemdir.\r\n\r\nBir kullan\u0131c\u0131 \u00f6zel anahtar\u0131n\u0131 kaybederse, kripto paralar\u0131n\u0131 harcamak, \u00e7ekmek veya aktarmak i\u00e7in art\u0131k c\u00fczdan\u0131na eri\u015femez. Bu nedenle, \u00f6zel anahtar\u0131 g\u00fcvenli bir yere kaydetmek zorunludur. \u00d6zel anahtar i\u00e7eren bir dijital c\u00fczdan\u0131n saklanmas\u0131n\u0131n birka\u00e7 farkl\u0131 yolu vard\u0131r. \u00d6zel anahtarlar, \u00f6zel anahtar ve QR kodu ile yazd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f belgeler olan k\u00e2\u011f\u0131t c\u00fczdanlarda saklanabilir; b\u00f6ylece bir i\u015flemin imzalanmas\u0131 gerekti\u011finde kolayca taranabilir.\r\n\r\n\u00d6zel anahtarlar, \u00e7evrimd\u0131\u015f\u0131 \u00f6zel anahtarlar olu\u015fturmak ve g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamak i\u00e7in ak\u0131ll\u0131 kartlar veya USB ayg\u0131tlar\u0131 kullanan bir donan\u0131m c\u00fczdan\u0131 kullan\u0131larak da saklanabilir.\r\n\r\n\u00d6zel anahtarlar\u0131 saklamak i\u00e7in \u00e7evrimd\u0131\u015f\u0131 bir yaz\u0131l\u0131m c\u00fczdan\u0131 da kullan\u0131labilir. Bu c\u00fczdan, \u00f6zel anahtarlar i\u00e7in \u00e7evrimd\u0131\u015f\u0131 bir b\u00f6l\u00fcme ve genel anahtarlar\u0131n depoland\u0131\u011f\u0131 \u00e7evrimi\u00e7i bir b\u00f6l\u00fcme sahiptir. \u00c7evrimd\u0131\u015f\u0131 bir yaz\u0131l\u0131m c\u00fczdan\u0131yla, yeni bir i\u015flem dijital olarak imzalanmak \u00fczere \u00e7evrimd\u0131\u015f\u0131 olarak ta\u015f\u0131n\u0131r ve daha sonra kripto para a\u011f\u0131nda yay\u0131mlanmak \u00fczere tekrar \u00e7evrimi\u00e7i olarak ta\u015f\u0131n\u0131r.\r\n<h2><strong>Private key ile public key aras\u0131ndaki fark nedir?<\/strong><\/h2>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Private key gizli tutulan, a\u00e7\u0131k anahtar (public key) ise payla\u015f\u0131labilen anahtard\u0131r. A\u00e7\u0131k anahtar, \u00f6zel anahtardan matematiksel olarak t\u00fcretilir. Bu i\u015flem tek y\u00f6nl\u00fc \u00e7al\u0131\u015f\u0131r; a\u00e7\u0131k anahtardan \u00f6zel anahtara geri d\u00f6n\u00fclemez. \u00d6zel anahtar varl\u0131klar\u0131 harcar, adres ve a\u00e7\u0131k anahtar ise varl\u0131k almay\u0131 sa\u011flar.<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">\u0130kisi aras\u0131ndaki ili\u015fki bir zincire benzer. Bu zincirin her halkas\u0131 yaln\u0131zca ileri y\u00f6nde i\u015fler:<\/span>\r\n<ul>\r\n \t<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>\u00d6zel anahtar:<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> Rastgele \u00fcretilen gizli say\u0131d\u0131r ve zincirin ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131d\u0131r.<\/span><\/li>\r\n \t<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>A\u00e7\u0131k anahtar:<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u00d6zel anahtardan t\u00fcretilir ve imzalar\u0131n do\u011frulanmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/span><\/li>\r\n \t<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>C\u00fczdan adresi:<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> A\u00e7\u0131k anahtar\u0131n k\u0131salt\u0131lm\u0131\u015f ve payla\u015f\u0131labilir h\u00e2lidir.<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Adres ve a\u00e7\u0131k anahtar herkese a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bir adrese varl\u0131k g\u00f6nderilirken yaln\u0131zca o adresin bilinmesi yeterlidir. \u00d6zel anahtar ise hi\u00e7bir ko\u015fulda payla\u015f\u0131lmaz. Bu ayr\u0131m sayesinde adres g\u00fcvenle da\u011f\u0131t\u0131l\u0131rken anahtar gizli kal\u0131r. Bu t\u00fcretme s\u00fcrecini <\/span><a href=\"https:\/\/developer.bitcoin.org\/devguide\/transactions.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">Bitcoin geli\u015ftirici belgeleri<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bi\u00e7imde a\u00e7\u0131klar.<\/span>\r\n<h2><strong>\u00d6zel anahtar ile seed ifadesi ayn\u0131 \u015fey midir?<\/strong><\/h2>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Hay\u0131r, \u00f6zel anahtar ile seed ifadesi ayn\u0131 \u015fey de\u011fildir. Seed ifadesi, genellikle 12 veya 24 kelimeden olu\u015fan ve bir c\u00fczdandaki t\u00fcm \u00f6zel anahtarlar\u0131 yeniden \u00fcretebilen ana yedektir. \u00d6zel anahtar ise yaln\u0131zca tek bir adresi y\u00f6netir. K\u0131sacas\u0131 seed ifadesi bir\u00e7ok anahtar\u0131, \u00f6zel anahtar tek bir hesab\u0131 kontrol eder.<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Modern c\u00fczdanlar\u0131n \u00e7o\u011fu hiyerar\u015fik deterministik yap\u0131da \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bu yap\u0131da tek bir seed ifadesinden \u00e7ok say\u0131da \u00f6zel anahtar t\u00fcretilir. Kelime listesinin dayand\u0131\u011f\u0131 standart yayg\u0131n olarak BIP-39 ad\u0131yla bilinir.<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Seed ifadesi, kurtarma ifadesi olarak da ge\u00e7er. C\u00fczdan kayboldu\u011funda veya cihaz bozuldu\u011funda varl\u0131klara bu kelimelerle yeniden eri\u015filir. Bu nedenle seed ifadesi, tek bir \u00f6zel anahtardan \u00e7ok daha geni\u015f bir yetki ta\u015f\u0131r. G\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan da en hassas bilgi budur.<\/span>\r\n<h2><strong>Saklama y\u00f6ntemleri ve c\u00fczdan t\u00fcrleri<\/strong><\/h2>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">\u00d6zel anahtar\u0131n nerede ve nas\u0131l tutuldu\u011fu, g\u00fcvenli\u011fin b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc belirler. Burada iki temel ayr\u0131m \u00f6ne \u00e7\u0131kar.<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">\u0130lk ayr\u0131m, anahtar\u0131 kimin tuttu\u011fuyla ilgilidir:<\/span>\r\n<ul>\r\n \t<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>G\u00f6zetimli (custodial) \u00e7\u00f6z\u00fcmler:<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> Anahtar\u0131 bir kripto borsas\u0131 gibi \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir taraf saklar. Kullan\u0131c\u0131 bir hesap \u00fczerinden eri\u015fir ama anahtar\u0131 do\u011frudan elinde tutmaz.<\/span><\/li>\r\n \t<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>G\u00f6zetimsiz (non-custodial) c\u00fczdanlar:<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> Anahtar tamamen kullan\u0131c\u0131n\u0131n denetimindedir. Bu y\u00f6ntem tam kontrol sunar ama t\u00fcm sorumlulu\u011fu da kullan\u0131c\u0131ya b\u0131rak\u0131r.<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">\u0130kinci ayr\u0131m, anahtar\u0131n internete ba\u011fl\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131yla ilgilidir:<\/span>\r\n<ul>\r\n \t<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>S\u0131cak c\u00fczdan (hot wallet):<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> Anahtar internete ba\u011fl\u0131 bir cihazda durur. Eri\u015fim kolayd\u0131r ancak sald\u0131r\u0131 y\u00fczeyi geni\u015ftir.<\/span><\/li>\r\n \t<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>So\u011fuk c\u00fczdan (cold wallet):<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> Anahtar internetten yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f bi\u00e7imde saklan\u0131r. Donan\u0131m c\u00fczdanlar\u0131 i\u015flemleri cihaz\u0131n i\u00e7inde imzalar ve anahtar cihazdan hi\u00e7 \u00e7\u0131kmaz.<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Do\u011fru y\u00f6ntem, saklanan varl\u0131\u011f\u0131n miktar\u0131na ve kullan\u0131m s\u0131kl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re de\u011fi\u015fir. B\u00fcy\u00fck miktarlar genellikle so\u011fuk c\u00fczdanlarda, g\u00fcnl\u00fck kullan\u0131m ise s\u0131cak c\u00fczdanlarda tutulur.<\/span>\r\n<h2><strong>Private key kaybolursa veya \u00e7al\u0131n\u0131rsa ne olur?<\/strong><\/h2>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">G\u00f6zetimsiz bir c\u00fczdanda \u00f6zel anahtar veya seed ifadesi kaybolursa, varl\u0131klara eri\u015fim \u00e7o\u011fu durumda kal\u0131c\u0131 olarak yiter. \u015eifre s\u0131f\u0131rlama ya da m\u00fc\u015fteri hizmetleri gibi bir kurtarma yolu yoktur. Anahtar \u00e7al\u0131n\u0131rsa, \u00e7alan taraf varl\u0131klar\u0131 ba\u015fka bir adrese aktarabilir ve bu i\u015flem geri al\u0131namaz.<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Anahtar kay\u0131plar\u0131 genellikle birka\u00e7 yoldan ger\u00e7ekle\u015fir. En s\u0131k kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan tehditler \u015funlard\u0131r:<\/span>\r\n<ul>\r\n \t<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Kimlik av\u0131 (phishing):<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> Sahte siteler, kullan\u0131c\u0131y\u0131 seed ifadesini veya \u00f6zel anahtar\u0131n\u0131 girmeye y\u00f6nlendirir.<\/span><\/li>\r\n \t<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Zararl\u0131 yaz\u0131l\u0131m:<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> Cihaza bula\u015fan programlar, panodaki veya ekrandaki anahtar\u0131 ele ge\u00e7irebilir.<\/span><\/li>\r\n \t<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Yedeksiz kay\u0131p:<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> Seed ifadesinin unutulmas\u0131 veya yok olmas\u0131, geri d\u00f6n\u00fc\u015f \u015fans\u0131 b\u0131rakmaz.<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Bu risklere kar\u015f\u0131 temel ilkeler bellidir. \u00d6zel anahtar veya seed ifadesi hi\u00e7 kimseyle payla\u015f\u0131lmaz; hi\u00e7bir kurum bu bilgileri talep etmez. Anahtarlar tercihen internete ba\u011fl\u0131 olmayan ortamlarda saklan\u0131r. NIST anahtar y\u00f6netimi rehberi, anahtarlar\u0131n \u00fcretiminden saklanmas\u0131na kadar t\u00fcm a\u015famalar i\u00e7in g\u00fcvenlik \u00f6nerileri sunar.<\/span>\r\n<h2><strong>S\u0131k\u00e7a Sorulan Sorular<\/strong><\/h2>\r\n<h3><b>Private key nedir, k\u0131saca ne anlama gelir?<\/b><\/h3>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Private key, bir kripto varl\u0131k adresindeki varl\u0131klar\u0131 harcama yetkisi veren gizli say\u0131d\u0131r. T\u00fcrk\u00e7ede \u00f6zel anahtar denir. Bu anahtar\u0131 bilen taraf, adresteki varl\u0131klar\u0131n tek kontrol sahibidir.<\/span>\r\n<h3><b>Private key c\u00fczdanda nerede g\u00f6r\u00fcl\u00fcr?<\/b><\/h3>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">\u00c7o\u011fu g\u00f6zetimsiz c\u00fczdan, \u00f6zel anahtar\u0131 veya seed ifadesini ayarlar b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden g\u00f6sterir. Bu bilgi yaln\u0131zca yedek almak i\u00e7in, g\u00fcvenli ve \u00e7evrim d\u0131\u015f\u0131 bir ortamda g\u00f6r\u00fcnt\u00fclenir. G\u00f6zetimli hesaplarda ise anahtar kullan\u0131c\u0131ya g\u00f6sterilmez.<\/span>\r\n<h3><b>Private key payla\u015f\u0131l\u0131rsa ne olur?<\/b><\/h3>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Private key\u2019i \u00f6\u011frenen herkes, adresteki varl\u0131klar\u0131 diledi\u011fi gibi harcayabilir. Bu nedenle anahtar hi\u00e7bir ki\u015fiyle veya kurumla payla\u015f\u0131lmaz. Payla\u015f\u0131m sonras\u0131 varl\u0131klar\u0131n g\u00fcvenli\u011fi tamamen ortadan kalkar.<\/span>\r\n<h3><b>Borsada tutulan kripto varl\u0131klar\u0131n \u00f6zel anahtar\u0131 kimdedir?<\/b><\/h3>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">G\u00f6zetimli bir kripto borsas\u0131nda anahtarlar\u0131 platform saklar. Kullan\u0131c\u0131 varl\u0131klara hesab\u0131 \u00fczerinden eri\u015fir ama \u00f6zel anahtar\u0131 do\u011frudan elinde tutmaz. Tam kontrol i\u00e7in varl\u0131klar g\u00f6zetimsiz bir c\u00fczdana aktar\u0131l\u0131r.<\/span>\r\n<h3><b>Private key ile c\u00fczdan adresi ayn\u0131 \u015fey midir?<\/b><\/h3>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Hay\u0131r. C\u00fczdan adresi herkesle payla\u015f\u0131labilen ve varl\u0131k almaya yarayan a\u00e7\u0131k bilgidir. \u00d6zel anahtar ise gizli kalmas\u0131 gereken ve varl\u0131k harcamay\u0131 sa\u011flayan bilgidir. Adres \u00f6zel anahtardan t\u00fcretilir, tersi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/span>","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary\/2452","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/glossary"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary\/2452\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26163,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary\/2452\/revisions\/26163"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/24318"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2452"}],"wp:term":[{"taxonomy":"glossary-categories","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary-categories?post=2452"},{"taxonomy":"glossary-tags","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary-tags?post=2452"},{"taxonomy":"glossary-languages","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary-languages?post=2452"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}