{"id":1883,"date":"2020-06-05T15:25:53","date_gmt":"2020-06-05T12:25:53","guid":{"rendered":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/?post_type=glossary&#038;p=1883"},"modified":"2026-05-15T10:25:28","modified_gmt":"2026-05-15T07:25:28","slug":"fork-nedir","status":"publish","type":"glossary","link":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/sozluk\/fork-nedir\/","title":{"rendered":"\u00c7atallanma (fork) nedir?"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-weight: 400;\">T&uuml;rk&ccedil;eye &ccedil;atallanma olarak ge&ccedil;mi&#351; olan fork, bir blokzincirin kurallar&#305;nda ya da kodunda meydana gelip a&#287;&#305;n b&ouml;l&uuml;nmesine neden olan de&#287;i&#351;ikli&#287;e verilen isimdir. &Ccedil;atallanma, kullan&#305;c&#305; taban&#305; veya geli&#351;tiriciler bir <span class=\"\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: Kripto para nedir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">kripto para<\/span> birimi hakk&#305;nda temel bir &#351;eyin de&#287;i&#351;mesi gerekti&#287;ine karar verdi&#287;inde ortaya &ccedil;&#305;kar.&nbsp;<\/span><\/p>\n<p><iframe title=\"YouTube video player\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/3WQC7tz8NGs\" width=\"560\" height=\"315\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Fork kavram&#305;, <span class=\"\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: Blokzincir (blockchain) nedir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">blokzincir<\/span> teknolojisinin geli&#351;iminde &ouml;nemli bir rol oynar. A&#287; &uuml;zerinde yap&#305;lan g&uuml;ncellemeler, iyile&#351;tirmeler veya anla&#351;mazl&#305;klar sonucunda fork meydana gelebilir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Hard fork yeni kurallar&#305;n eski kurallardan tamamen farkl&#305; olmas&#305; nedeniyle blokzincirin iki ayr&#305; a&#287;a b&ouml;l&uuml;nmesiyken soft fork&rsquo;ta de&#287;i&#351;iklikler uyumlu kal&#305;r. Her iki t&uuml;rde de a&#287;a ger&ccedil;ekle&#351;tirilen bir sald&#305;r&#305;, geli&#351;tiriciler aras&#305;nda ya&#351;anabilecek anla&#351;mazl&#305;klar ya da topluluk i&ccedil;indeki fikir ayr&#305;l&#305;klar&#305; gibi durumlar etkili olabilir.&nbsp;&nbsp;<\/span><\/p>\n<h2><strong>Fork neden olur?<\/strong><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Blokzincirlerde fork olu&#351;mas&#305;n&#305;n temel nedeni, a&#287;&#305;n geli&#351;tirilmesi veya mevcut kurallar&#305;n de&#287;i&#351;tirilmesi ihtiyac&#305;d&#305;r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Geli&#351;tiriciler, a&#287;&#305;n g&uuml;venli&#287;ini art&#305;rmak, <span class=\"\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: &#304;&#351;lem (transaction) nedir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">i&#351;lem<\/span> kapasitesini iyile&#351;tirmek veya yeni &ouml;zellikler eklemek i&ccedil;in g&uuml;ncellemeler yapabilir. Bunun yan&#305;nda topluluk i&ccedil;inde ya&#351;anan fikir ayr&#305;l&#305;klar&#305; da fork olu&#351;mas&#305;na neden olabilir. &Ouml;zellikle b&uuml;y&uuml;k projelerde bu t&uuml;r ayr&#305;&#351;malar daha belirgin &#351;ekilde ortaya &ccedil;&#305;kar.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Baz&#305; durumlarda ise g&uuml;venlik a&ccedil;&#305;klar&#305; veya sald&#305;r&#305;lar, a&#287;&#305;n yeniden yap&#305;land&#305;r&#305;lmas&#305;n&#305; zorunlu k&#305;lar. Bu da fork s&uuml;recini tetikleyen &ouml;nemli fakt&ouml;rlerden biridir.<\/span><\/p>\n<h2><strong>Hard fork nedir?<\/strong><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Hard fork, geriye d&ouml;n&uuml;k uyumlulu&#287;u bozan herhangi bir de&#287;i&#351;ikliktir. Eski yaz&#305;l&#305;m&#305; &ccedil;al&#305;&#351;t&#305;ran node&rsquo;lar yeni i&#351;lemleri ge&ccedil;ersiz olarak g&ouml;r&uuml;r. Bu, yeni &ldquo;ge&ccedil;erli&rdquo; zincirler &ccedil;&#305;karmak i&ccedil;in g&uuml;ncellenmeleri gerekti&#287;i anlam&#305;na gelir. Toplulu&#287;un yeterince b&uuml;y&uuml;k bir y&uuml;zdesi eski kurallar&#305; kullanmaya devam etmek istediklerine karar verirse zincir b&ouml;l&uuml;necek ve iki ayr&#305; para birimine neden olacakt&#305;r.<\/span><\/p>\n<h2><strong>Hard fork &ouml;rnekleri<\/strong><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Hard fork&rsquo;lar genellikle bir blokzincirde ya&#351;anan derin anla&#351;mazl&#305;klar sebebiyle meydana gelir. Ortaya &ccedil;&#305;kan zincirlerde ise uzun vadede ba&#351;ar&#305; g&ouml;rmek olduk&ccedil;a zordur. Bununla birlikte <span class=\" cmtt_Kripto Para\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: BCH (Bitcoin Cash) nedir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\"><span class=\" cmtt_Kripto Para\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: Bitcoin (BTC) nedir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">Bitcoin<\/span> Cash<\/span> ve <span class=\" cmtt_Kripto Para\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: Ethereum (ETH) nedir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">Ethereum<\/span> Classic aktif topluluklara sahip ba&#287;&#305;ms&#305;z a&#287;lar olmay&#305; ba&#351;arm&#305;&#351; pop&uuml;ler &ouml;rneklerdendir.&nbsp;&nbsp;<\/span><\/p>\n<h3><strong>Bitcoin Cash<\/strong><\/h3>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Bitcoin hard fork, Bitcoin&rsquo;in zaman&#305;nda ya&#351;ad&#305;&#287;&#305; sert &ccedil;atallanma sonucu <a href=\"https:\/\/www.paribu.com\/markets\/bch_tl\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Bitcoin Cash&rsquo;in<\/a> olu&#351;mas&#305;na sebep olan durumdur. 2017 y&#305;l&#305;nda Bitcoin&rsquo;in &ouml;l&ccedil;eklenebilirli&#287;i ile ilgili toplulukta ciddi fikir ayr&#305;l&#305;klar&#305; ya&#351;anm&#305;&#351;t&#305;r.&nbsp;<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">&Ouml;l&ccedil;eklenebilirlikle ilgili ya&#351;anan fikir ayr&#305;l&#305;klar&#305;nda bir grup blok boyutlar&#305;n&#305; k&uuml;&ccedil;&uuml;ltmeyi &ouml;nermi&#351;tir. Bununla birlikte zincir d&#305;&#351;&#305; &ccedil;&ouml;z&uuml;mler de kullan&#305;lacakt&#305;r. Di&#287;er grup ise zincir d&#305;&#351;&#305; &ccedil;&ouml;z&uuml;mlere s&#305;cak bakmam&#305;&#351;t&#305;r. Bunun yerine blok boyutunu art&#305;r&#305;p i&#351;lemlerin do&#287;rudan blokzincir &uuml;zerinde ger&ccedil;ekle&#351;mesi gerekti&#287;ini savunmu&#351;tur.&nbsp;<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Buradaki temel sorun blok boyutunun art&#305;r&#305;lmas&#305;n&#305;n Bitcoin&rsquo;in var olan kurallar&#305;na uymamas&#305;d&#305;r. Bu sebeple a&#287; Bitcoin (BTC) ve Bitcoin Cash (BCH) olarak ikiye ayr&#305;lm&#305;&#351;t&#305;r.&nbsp;<\/span><\/p>\n<h3><strong>Ethereum Classic<\/strong><\/h3>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ethereum hard fork, 2016&rsquo;da ya&#351;anan <span class=\"\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: Merkezi Olmayan Otonom Organizasyon (DAO) nedir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">DAO<\/span> sald&#305;r&#305;s&#305; sonucunda a&#287;&#305;n b&ouml;l&uuml;nerek Ethereum Classic&rsquo;in olu&#351;mas&#305;d&#305;r. DAO, Ethereum blokzinciri &uuml;zerinde geli&#351;tirilmi&#351; y&uuml;ksek profilli projelerden biri olarak bilinir. Ancak lansman&#305;ndan &uuml;&ccedil; ay sonra 60 milyon dolarl&#305;k Ether&rsquo;in &ccedil;al&#305;nmas&#305;yla sonu&ccedil;lanan bir sald&#305;r&#305;ya maruz kalm&#305;&#351;t&#305;r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Bu s&uuml;re&ccedil;te Ethereum toplulu&#287;unun bir k&#305;sm&#305; blokzincirin ge&ccedil;mi&#351;ini de&#287;i&#351;tirerek sald&#305;r&#305;y&#305; kar&#351;&#305;layabilmek ad&#305;na oy kullanm&#305;&#351;t&#305;r. Baz&#305; kullan&#305;c&#305;lar ise blokzincirin de&#287;i&#351;tirilemezlik ilkesine kar&#351;&#305; oldu&#287;u gerek&ccedil;esiyle bu &ouml;nermeyi kabul etmek istememi&#351;tir. B&ouml;ylece orijinal zincir Ethereum Classic (ETC) olarak devam ederken de&#287;i&#351;tirilen zincir Ethereum (ETH) olmu&#351;tur.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/span><\/p>\n<h2><strong>Soft fork nedir?<\/strong><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Soft fork, geriye d&ouml;n&uuml;k olarak uyumlu herhangi bir de&#287;i&#351;ikliktir. Soft fork olu&#351;tu&#287;unda eski node&rsquo;lar yeni i&#351;lemleri ge&ccedil;erli olarak kabul eder. Ancak &ccedil;&#305;kar&#305;lan t&uuml;m bloklar g&uuml;ncellenmi&#351; node&rsquo;lar taraf&#305;ndan ge&ccedil;ersiz say&#305;lacakt&#305;r. Bu, ba&#351;ar&#305;l&#305; olmak i&ccedil;in yumu&#351;ak &ccedil;atallar&#305;n a&#287;&#305;n karma g&uuml;c&uuml;n&uuml;n &ccedil;o&#287;unu gerektirdi&#287;i anlam&#305;na gelir. Aksi takdirde, en k&uuml;&ccedil;&uuml;k zincir olma ve a&#287;dan mahrum kalma riski ta&#351;&#305;rlar ve &ldquo;hard fork&rdquo; haline gelirler.<\/span><\/p>\n<h2><strong>Soft fork &ouml;rnekleri<\/strong><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Soft fork&rsquo;lar&#305;n ya&#351;anmas&#305;na sebep olan durum blokzincirde b&ouml;l&uuml;nme ya&#351;anmadan mevcut d&uuml;zen &uuml;zerine yap&#305;lan iyile&#351;tirmeler olarak yorumlanabilir. Uyumlulu&#287;u koruduklar&#305; i&ccedil;in soft fork&rsquo;lar daha s&#305;k meydana gelebilir. En pop&uuml;ler &ouml;rnekler aras&#305;nda Bitcoin <span class=\"\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: SegWit nedir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">SegWit<\/span> (Segregated Witness) ve Ethereum EIP-1559 g&uuml;ncellemesi bulunur.<\/span><\/p>\n<h3><strong>Bitcoin SegWit&nbsp;<\/strong><\/h3>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Segregated Witness (SegWit), Bitcoin&rsquo;in &ouml;l&ccedil;eklenebilirlik sorununu iyile&#351;tirmek amac&#305;yla 2017 y&#305;l&#305;nda yap&#305;lan bir soft fork y&uuml;kseltmesidir. &Ouml;nceden Bitcoin bloklar&#305;n&#305;n kat&#305; bir boyut s&#305;n&#305;r&#305; oldu&#287;u bilinir. Bu s&#305;n&#305;rl&#305; alan&#305;n b&uuml;y&uuml;k bir k&#305;sm&#305;n&#305; da i&#351;lem imzalar&#305;n&#305;n kaplamas&#305;yla i&#351;lem say&#305;lar&#305; olduk&ccedil;a d&uuml;&#351;&uuml;k kalm&#305;&#351;t&#305;r.&nbsp;<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">SegWit imza verilerini ana blo&#287;un d&#305;&#351;&#305;na ta&#351;&#305;yarak hareket eder. B&ouml;ylece i&#351;lemlerin yap&#305;land&#305;rma &#351;ekli de&#287;i&#351;mi&#351;tir. Bu da blok boyutunu art&#305;rmadan blok kapasitesini y&uuml;kseltmeye olanak tan&#305;m&#305;&#351;t&#305;r.&nbsp;<\/span><\/p>\n<h3><strong>Ethereum EIP-1559&nbsp;&nbsp;<\/strong><\/h3>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">EIP-1559, 2021 y&#305;l&#305;nda uygulanan b&uuml;y&uuml;k bir Ethereum a&#287; y&uuml;kseltmesidir. &#304;&#351;lem &uuml;cretlerini iyile&#351;tirmek ve daha &ouml;ng&ouml;r&uuml;lebilir hale getirmek ama&ccedil;lanm&#305;&#351;t&#305;r.&nbsp;&nbsp;<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">EIP-1559&rsquo;dan &ouml;nce kullan&#305;c&#305;lar genelde ya fazla &ouml;deme yapm&#305;&#351; ya da belirsiz onay s&uuml;releriyle kar&#351;&#305;la&#351;m&#305;&#351;lard&#305;r. Baz&#305; durumlarda ise i&#351;lemlerinin &ouml;ne al&#305;nmas&#305; i&ccedil;in a&ccedil;&#305;k art&#305;rmay&#305; kullanarak birbirleriyle rekabet etmek zorunda kalm&#305;&#351;lard&#305;r.&nbsp;<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">EIP-1559 a&#287; talebine g&ouml;re otomatik ayarlanan ve yak&#305;lan bir temel &uuml;cret tan&#305;tm&#305;&#351;t&#305;r. Kullan&#305;c&#305;lar ise validatorlar&#305; te&#351;vik etmek i&ccedil;in iste&#287;e ba&#287;l&#305; ekstra &uuml;cret ekleyebilir hale gelmi&#351;tir. Bu de&#287;i&#351;iklik &uuml;cretleri daha istikrarl&#305; ve &#351;effaf k&#305;larak kullan&#305;c&#305; deneyimini iyile&#351;tirmi&#351;tir.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/span><\/p>\n<h2><strong>Hard fork ve soft fork aras&#305;ndaki farklar<\/strong><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Hard fork ve soft fork aras&#305;ndaki temel fark, uyumluluk ve a&#287; b&ouml;l&uuml;nmesidir. Hard fork&rsquo;ta yeni kurallar eski sistemle uyumlu de&#287;ildir ve a&#287; ikiye b&ouml;l&uuml;nebilir. Soft fork&rsquo;ta ise eski node&rsquo;lar yeni kurallar&#305; kabul edebilir ve a&#287; tek par&ccedil;a halinde kal&#305;r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Bu nedenle hard fork&rsquo;lar daha radikal de&#287;i&#351;iklikler i&ccedil;in kullan&#305;l&#305;rken, soft fork&rsquo;lar genellikle iyile&#351;tirme ve optimizasyon amac&#305;yla tercih edilir.<\/span><\/p>\n<h2><strong>Fork neden &ouml;nemlidir?<\/strong><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Fork mekanizmas&#305;, blokzincir teknolojisinin geli&#351;imini m&uuml;mk&uuml;n k&#305;lan temel unsurlardan biridir. A&#287;lar&#305;n g&uuml;ncellenmesi, g&uuml;venlik a&ccedil;&#305;klar&#305;n&#305;n giderilmesi ve yeni &ouml;zelliklerin eklenmesi fork sayesinde ger&ccedil;ekle&#351;ir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ayn&#305; zamanda fork&rsquo;lar, merkeziyetsiz yap&#305;n&#305;n bir g&ouml;stergesidir. Topluluk i&ccedil;inde fikir ayr&#305;l&#305;klar&#305; ya&#351;and&#305;&#287;&#305;nda farkl&#305; yollar izlenebilmesi, blokzincirlerin esnek ve demokratik bir yap&#305;ya sahip oldu&#287;unu g&ouml;sterir.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>En geni&#351; anlam&#305;yla &ccedil;atal, blokaj protokol&uuml;nde yaz&#305;l&#305;m&#305;n bir i&#351;lemin ge&ccedil;erli olup olmad&#305;&#287;&#305;na karar vermek i&ccedil;in kulland&#305;&#287;&#305; bir de&#287;i&#351;ikliktir.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":23364,"menu_order":0,"template":"","meta":{"footnotes":""},"glossary-categories":[],"glossary-tags":[],"glossary-languages":[],"class_list":["post-1883","glossary","type-glossary","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"post_title":"\u00c7atallanma (fork) nedir?","post_content":"<span style=\"font-weight: 400;\">T\u00fcrk\u00e7eye \u00e7atallanma olarak ge\u00e7mi\u015f olan fork, bir blokzincirin kurallar\u0131nda ya da kodunda meydana gelip a\u011f\u0131n b\u00f6l\u00fcnmesine neden olan de\u011fi\u015fikli\u011fe verilen isimdir. \u00c7atallanma, kullan\u0131c\u0131 taban\u0131 veya geli\u015ftiriciler bir kripto para birimi hakk\u0131nda temel bir \u015feyin de\u011fi\u015fmesi gerekti\u011fine karar verdi\u011finde ortaya \u00e7\u0131kar.\u00a0<\/span>\r\n\r\n<iframe title=\"YouTube video player\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/3WQC7tz8NGs\" width=\"560\" height=\"315\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Fork kavram\u0131, blokzincir teknolojisinin geli\u015fiminde \u00f6nemli bir rol oynar. A\u011f \u00fczerinde yap\u0131lan g\u00fcncellemeler, iyile\u015ftirmeler veya anla\u015fmazl\u0131klar sonucunda fork meydana gelebilir.<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Hard fork yeni kurallar\u0131n eski kurallardan tamamen farkl\u0131 olmas\u0131 nedeniyle blokzincirin iki ayr\u0131 a\u011fa b\u00f6l\u00fcnmesiyken soft fork\u2019ta de\u011fi\u015fiklikler uyumlu kal\u0131r. Her iki t\u00fcrde de a\u011fa ger\u00e7ekle\u015ftirilen bir sald\u0131r\u0131, geli\u015ftiriciler aras\u0131nda ya\u015fanabilecek anla\u015fmazl\u0131klar ya da topluluk i\u00e7indeki fikir ayr\u0131l\u0131klar\u0131 gibi durumlar etkili olabilir.\u00a0\u00a0<\/span>\r\n<h2><strong>Fork neden olur?<\/strong><\/h2>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Blokzincirlerde fork olu\u015fmas\u0131n\u0131n temel nedeni, a\u011f\u0131n geli\u015ftirilmesi veya mevcut kurallar\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi ihtiyac\u0131d\u0131r.<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Geli\u015ftiriciler, a\u011f\u0131n g\u00fcvenli\u011fini art\u0131rmak, i\u015flem kapasitesini iyile\u015ftirmek veya yeni \u00f6zellikler eklemek i\u00e7in g\u00fcncellemeler yapabilir. Bunun yan\u0131nda topluluk i\u00e7inde ya\u015fanan fikir ayr\u0131l\u0131klar\u0131 da fork olu\u015fmas\u0131na neden olabilir. \u00d6zellikle b\u00fcy\u00fck projelerde bu t\u00fcr ayr\u0131\u015fmalar daha belirgin \u015fekilde ortaya \u00e7\u0131kar.<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Baz\u0131 durumlarda ise g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131klar\u0131 veya sald\u0131r\u0131lar, a\u011f\u0131n yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lar. Bu da fork s\u00fcrecini tetikleyen \u00f6nemli fakt\u00f6rlerden biridir.<\/span>\r\n<h2><strong>Hard fork nedir?<\/strong><\/h2>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Hard fork, geriye d\u00f6n\u00fck uyumlulu\u011fu bozan herhangi bir de\u011fi\u015fikliktir. Eski yaz\u0131l\u0131m\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ran node\u2019lar yeni i\u015flemleri ge\u00e7ersiz olarak g\u00f6r\u00fcr. Bu, yeni \u201cge\u00e7erli\u201d zincirler \u00e7\u0131karmak i\u00e7in g\u00fcncellenmeleri gerekti\u011fi anlam\u0131na gelir. Toplulu\u011fun yeterince b\u00fcy\u00fck bir y\u00fczdesi eski kurallar\u0131 kullanmaya devam etmek istediklerine karar verirse zincir b\u00f6l\u00fcnecek ve iki ayr\u0131 para birimine neden olacakt\u0131r.<\/span>\r\n<h2><strong>Hard fork \u00f6rnekleri<\/strong><\/h2>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Hard fork\u2019lar genellikle bir blokzincirde ya\u015fanan derin anla\u015fmazl\u0131klar sebebiyle meydana gelir. Ortaya \u00e7\u0131kan zincirlerde ise uzun vadede ba\u015far\u0131 g\u00f6rmek olduk\u00e7a zordur. Bununla birlikte Bitcoin Cash ve Ethereum Classic aktif topluluklara sahip ba\u011f\u0131ms\u0131z a\u011flar olmay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015f pop\u00fcler \u00f6rneklerdendir.\u00a0\u00a0<\/span>\r\n<h3><strong>Bitcoin Cash<\/strong><\/h3>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Bitcoin hard fork, Bitcoin\u2019in zaman\u0131nda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 sert \u00e7atallanma sonucu <a href=\"https:\/\/www.paribu.com\/markets\/bch_tl\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Bitcoin Cash\u2019in<\/a> olu\u015fmas\u0131na sebep olan durumdur. 2017 y\u0131l\u0131nda Bitcoin\u2019in \u00f6l\u00e7eklenebilirli\u011fi ile ilgili toplulukta ciddi fikir ayr\u0131l\u0131klar\u0131 ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">\u00d6l\u00e7eklenebilirlikle ilgili ya\u015fanan fikir ayr\u0131l\u0131klar\u0131nda bir grup blok boyutlar\u0131n\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcltmeyi \u00f6nermi\u015ftir. Bununla birlikte zincir d\u0131\u015f\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmler de kullan\u0131lacakt\u0131r. Di\u011fer grup ise zincir d\u0131\u015f\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmlere s\u0131cak bakmam\u0131\u015ft\u0131r. Bunun yerine blok boyutunu art\u0131r\u0131p i\u015flemlerin do\u011frudan blokzincir \u00fczerinde ger\u00e7ekle\u015fmesi gerekti\u011fini savunmu\u015ftur.\u00a0<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Buradaki temel sorun blok boyutunun art\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n Bitcoin\u2019in var olan kurallar\u0131na uymamas\u0131d\u0131r. Bu sebeple a\u011f Bitcoin (BTC) ve Bitcoin Cash (BCH) olarak ikiye ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0<\/span>\r\n<h3><strong>Ethereum Classic<\/strong><\/h3>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Ethereum hard fork, 2016\u2019da ya\u015fanan DAO sald\u0131r\u0131s\u0131 sonucunda a\u011f\u0131n b\u00f6l\u00fcnerek Ethereum Classic\u2019in olu\u015fmas\u0131d\u0131r. DAO, Ethereum blokzinciri \u00fczerinde geli\u015ftirilmi\u015f y\u00fcksek profilli projelerden biri olarak bilinir. Ancak lansman\u0131ndan \u00fc\u00e7 ay sonra 60 milyon dolarl\u0131k Ether\u2019in \u00e7al\u0131nmas\u0131yla sonu\u00e7lanan bir sald\u0131r\u0131ya maruz kalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Bu s\u00fcre\u00e7te Ethereum toplulu\u011funun bir k\u0131sm\u0131 blokzincirin ge\u00e7mi\u015fini de\u011fi\u015ftirerek sald\u0131r\u0131y\u0131 kar\u015f\u0131layabilmek ad\u0131na oy kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Baz\u0131 kullan\u0131c\u0131lar ise blokzincirin de\u011fi\u015ftirilemezlik ilkesine kar\u015f\u0131 oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle bu \u00f6nermeyi kabul etmek istememi\u015ftir. B\u00f6ylece orijinal zincir Ethereum Classic (ETC) olarak devam ederken de\u011fi\u015ftirilen zincir Ethereum (ETH) olmu\u015ftur.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/span>\r\n<h2><strong>Soft fork nedir?<\/strong><\/h2>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Soft fork, geriye d\u00f6n\u00fck olarak uyumlu herhangi bir de\u011fi\u015fikliktir. Soft fork olu\u015ftu\u011funda eski node\u2019lar yeni i\u015flemleri ge\u00e7erli olarak kabul eder. Ancak \u00e7\u0131kar\u0131lan t\u00fcm bloklar g\u00fcncellenmi\u015f node\u2019lar taraf\u0131ndan ge\u00e7ersiz say\u0131lacakt\u0131r. Bu, ba\u015far\u0131l\u0131 olmak i\u00e7in yumu\u015fak \u00e7atallar\u0131n a\u011f\u0131n karma g\u00fcc\u00fcn\u00fcn \u00e7o\u011funu gerektirdi\u011fi anlam\u0131na gelir. Aksi takdirde, en k\u00fc\u00e7\u00fck zincir olma ve a\u011fdan mahrum kalma riski ta\u015f\u0131rlar ve \u201chard fork\u201d haline gelirler.<\/span>\r\n<h2><strong>Soft fork \u00f6rnekleri<\/strong><\/h2>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Soft fork\u2019lar\u0131n ya\u015fanmas\u0131na sebep olan durum blokzincirde b\u00f6l\u00fcnme ya\u015fanmadan mevcut d\u00fczen \u00fczerine yap\u0131lan iyile\u015ftirmeler olarak yorumlanabilir. Uyumlulu\u011fu koruduklar\u0131 i\u00e7in soft fork\u2019lar daha s\u0131k meydana gelebilir. En pop\u00fcler \u00f6rnekler aras\u0131nda Bitcoin SegWit (Segregated Witness) ve Ethereum EIP-1559 g\u00fcncellemesi bulunur.<\/span>\r\n<h3><strong>Bitcoin SegWit\u00a0<\/strong><\/h3>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Segregated Witness (SegWit), Bitcoin\u2019in \u00f6l\u00e7eklenebilirlik sorununu iyile\u015ftirmek amac\u0131yla 2017 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan bir soft fork y\u00fckseltmesidir. \u00d6nceden Bitcoin bloklar\u0131n\u0131n kat\u0131 bir boyut s\u0131n\u0131r\u0131 oldu\u011fu bilinir. Bu s\u0131n\u0131rl\u0131 alan\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 da i\u015flem imzalar\u0131n\u0131n kaplamas\u0131yla i\u015flem say\u0131lar\u0131 olduk\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fck kalm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">SegWit imza verilerini ana blo\u011fun d\u0131\u015f\u0131na ta\u015f\u0131yarak hareket eder. B\u00f6ylece i\u015flemlerin yap\u0131land\u0131rma \u015fekli de\u011fi\u015fmi\u015ftir. Bu da blok boyutunu art\u0131rmadan blok kapasitesini y\u00fckseltmeye olanak tan\u0131m\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0<\/span>\r\n<h3><strong>Ethereum EIP-1559\u00a0\u00a0<\/strong><\/h3>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">EIP-1559, 2021 y\u0131l\u0131nda uygulanan b\u00fcy\u00fck bir Ethereum a\u011f y\u00fckseltmesidir. \u0130\u015flem \u00fccretlerini iyile\u015ftirmek ve daha \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir hale getirmek ama\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0\u00a0<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">EIP-1559\u2019dan \u00f6nce kullan\u0131c\u0131lar genelde ya fazla \u00f6deme yapm\u0131\u015f ya da belirsiz onay s\u00fcreleriyle kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Baz\u0131 durumlarda ise i\u015flemlerinin \u00f6ne al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in a\u00e7\u0131k art\u0131rmay\u0131 kullanarak birbirleriyle rekabet etmek zorunda kalm\u0131\u015flard\u0131r.\u00a0<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">EIP-1559 a\u011f talebine g\u00f6re otomatik ayarlanan ve yak\u0131lan bir temel \u00fccret tan\u0131tm\u0131\u015ft\u0131r. Kullan\u0131c\u0131lar ise validatorlar\u0131 te\u015fvik etmek i\u00e7in iste\u011fe ba\u011fl\u0131 ekstra \u00fccret ekleyebilir hale gelmi\u015ftir. Bu de\u011fi\u015fiklik \u00fccretleri daha istikrarl\u0131 ve \u015feffaf k\u0131larak kullan\u0131c\u0131 deneyimini iyile\u015ftirmi\u015ftir.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/span>\r\n<h2><strong>Hard fork ve soft fork aras\u0131ndaki farklar<\/strong><\/h2>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Hard fork ve soft fork aras\u0131ndaki temel fark, uyumluluk ve a\u011f b\u00f6l\u00fcnmesidir. Hard fork\u2019ta yeni kurallar eski sistemle uyumlu de\u011fildir ve a\u011f ikiye b\u00f6l\u00fcnebilir. Soft fork\u2019ta ise eski node\u2019lar yeni kurallar\u0131 kabul edebilir ve a\u011f tek par\u00e7a halinde kal\u0131r.<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Bu nedenle hard fork\u2019lar daha radikal de\u011fi\u015fiklikler i\u00e7in kullan\u0131l\u0131rken, soft fork\u2019lar genellikle iyile\u015ftirme ve optimizasyon amac\u0131yla tercih edilir.<\/span>\r\n<h2><strong>Fork neden \u00f6nemlidir?<\/strong><\/h2>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Fork mekanizmas\u0131, blokzincir teknolojisinin geli\u015fimini m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan temel unsurlardan biridir. A\u011flar\u0131n g\u00fcncellenmesi, g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131klar\u0131n\u0131n giderilmesi ve yeni \u00f6zelliklerin eklenmesi fork sayesinde ger\u00e7ekle\u015fir.<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Ayn\u0131 zamanda fork\u2019lar, merkeziyetsiz yap\u0131n\u0131n bir g\u00f6stergesidir. Topluluk i\u00e7inde fikir ayr\u0131l\u0131klar\u0131 ya\u015fand\u0131\u011f\u0131nda farkl\u0131 yollar izlenebilmesi, blokzincirlerin esnek ve demokratik bir yap\u0131ya sahip oldu\u011funu g\u00f6sterir.<\/span>","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary\/1883","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/glossary"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary\/1883\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25596,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary\/1883\/revisions\/25596"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/23364"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1883"}],"wp:term":[{"taxonomy":"glossary-categories","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary-categories?post=1883"},{"taxonomy":"glossary-tags","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary-tags?post=1883"},{"taxonomy":"glossary-languages","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary-languages?post=1883"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}