{"id":1836,"date":"2020-06-05T13:32:34","date_gmt":"2020-06-05T10:32:34","guid":{"rendered":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/?post_type=glossary&#038;p=1836"},"modified":"2026-01-15T14:02:48","modified_gmt":"2026-01-15T11:02:48","slug":"blokzincir-nedir","status":"publish","type":"glossary","link":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/sozluk\/blokzincir-nedir\/","title":{"rendered":"Blokzincir (blockchain) nedir?"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-weight: 400;\">Blokzincir &ccedil;evrim i&ccedil;i bir hesap defteri gibidir. Her t&uuml;rl&uuml; veriyi takip etmek i&ccedil;in kullan&#305;labilen dijital bir defterdir. Bu yaz&#305;l&#305;m, di&#287;er pek &ccedil;ok &#351;eyin yan&#305; s&#305;ra mal ak&#305;&#351;&#305;n&#305;, para hareketlerini, sanat eserlerinin veya &#351;iirlerin kime ait oldu&#287;unu takip edebilir. Sa&#287;l&#305;ktan nakliyeye spordan sanata, tasdik i&#351;lemlerinden oy kullanmaya kadar pek &ccedil;ok alanda blokzincir teknolojisi kullan&#305;labilir. Blokzincirler, bilgileri de&#287;i&#351;mez bir &#351;ekilde depolama yetenekleriyle ay&#305;rt edilir. Bu nedenle, bilgiler de&#287;i&#351;tirilemez veya hack&rsquo;lenemez.<\/span><\/p>\n<p><iframe title=\"YouTube video player\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/y33-64SmA5Y\" width=\"560\" height=\"315\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Blokzincirler dijital bilgileri, blok ad&#305; verilen ve de&#287;i&#351;tirilemeyen koleksiyonlarda grupland&#305;r&#305;r. Bir blok veriyle doldu&#287;unda kal&#305;c&#305; bir kay&#305;t haline gelebilmesi i&ccedil;in olduk&ccedil;a karma&#351;&#305;k i&#351;lemler ger&ccedil;ekle&#351;tirilir. Her blok, kendisine eklenen <span class=\"\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: &#304;&#351;lem (transaction) nedir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">i&#351;lem<\/span> verilerini ve bir &ouml;nceki blo&#287;un &#351;ifrelenmi&#351; de&#287;erini (hash) i&ccedil;erir. Bilgisayar&#305;n&#305; kullanarak bir blokzincire kat&#305;lan herkes d&uuml;&#287;&uuml;m (node) olarak kabul edilir. Bir zincirde binlerce, hatta milyonlarca d&uuml;&#287;&uuml;m olabilir. Blokzincir, bu d&uuml;&#287;&uuml;mler sayesinde &ccedil;o&#287;al&#305;r ve s&uuml;rekli olarak g&uuml;ncellenir. Blokzincirler &#351;effafl&#305;&#287;&#305;n yan&#305; s&#305;ra y&uuml;ksek derecede gizlilik sa&#287;lar. Blokzincir kullanan ki&#351;ilerin veya makinelerin kimli&#287;i bir kod dizisinin arkas&#305;nda gizlidir. Bu ki&#351;i kimli&#287;ini kendisi a&ccedil;&#305;klamad&#305;k&ccedil;a kim oldu&#287;u bilinemez. Ancak bu kimlik taraf&#305;ndan yap&#305;lan i&#351;lemler &#351;effaft&#305;r.<\/span><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/sozluk\/bitcoin-btc-nedir\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\"><span class=\" cmtt_Kripto Para\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: Bitcoin (BTC) nedir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">Bitcoin<\/span><\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> ve <span class=\" cmtt_Kripto Para\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: Ethereum (ETH) nedir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">Ethereum<\/span> en pop&uuml;ler blokzincirler a&#287;lar&#305;d&#305;r. <\/span><a href=\"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/sozluk\/ethereum-eth-nedir\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">Ethereum<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">, <span class=\"\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: Ak&#305;ll&#305; s&ouml;zle&#351;me (smart contract) nedir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">ak&#305;ll&#305; s&ouml;zle&#351;me<\/span> &ouml;zelli&#287;iyle daha &uuml;st seviyede olarak g&ouml;r&uuml;l&uuml;r. Blokzincir teknolojisinin en bilinen &uuml;r&uuml;n&uuml; ise <span class=\"\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: Kripto para nedir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">kripto para<\/span> birimleridir. Credit Suisse taraf&#305;ndan yap&#305;lan raporlamaya g&ouml;re blokzincir; ana ak&#305;m olarak y&uuml;kselmeye ba&#351;lad&#305;&#287;&#305; bir d&ouml;nemde bulunuyor. &#304;lerleyen d&ouml;nemlerde tam olarak kabullenilmesi ve uyarlanabilece&#287;i her alanda kullan&#305;lmas&#305; beklenebilir.<\/span><\/p>\n<h2><strong>Blokzincir neden &ouml;nemlidir?&nbsp;<\/strong><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Blokzincir, verilerin g&uuml;venilir ve &#351;effaf &#351;ekilde y&ouml;netilmesine imkan tan&#305;r. Merkezi bir otoriteye ba&#287;l&#305; kalmadan i&#351;lemlerin do&#287;rulanmas&#305;n&#305; ve kay&#305;t alt&#305;na al&#305;nmas&#305;n&#305; sa&#287;lar. Finans, sa&#287;l&#305;k ve lojistik gibi hassas sekt&ouml;rlerde blokzincir teknolojisi, sahtecili&#287;i &ouml;nleyerek do&#287;rulu&#287;u en &uuml;st seviyeye &ccedil;&#305;kar&#305;r. Finansal i&#351;lemler i&ccedil;in ekstra bir g&uuml;ven katman&#305; olu&#351;turur.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">A&#287;daki her kat&#305;l&#305;mc&#305;, i&#351;lem ge&ccedil;mi&#351;ini g&ouml;rebilir ve do&#287;rulama yapabilir. Geleneksel sistemlerde s&#305;k&ccedil;a kar&#351;&#305;la&#351;&#305;lan g&uuml;ven sorunlar&#305;n&#305; ortadan kald&#305;r&#305;r. Blokzincir mimarisi ve merkezi olmayan uygulamalar (dApp&rsquo;ler), kullan&#305;c&#305;lar&#305;n daha &ouml;zg&uuml;r bir dijital deneyim ya&#351;amas&#305;na imkan tan&#305;r. Kullan&#305;c&#305;lar, verilerini kendi kontrollerinde tutarken &uuml;&ccedil;&uuml;nc&uuml; taraflara duyulan ihtiya&ccedil; minimuma iner. Bu yakla&#351;&#305;m, ki&#351;isel verilerin korunmas&#305;nda da g&uuml;&ccedil;l&uuml; bir ara&ccedil; haline gelmi&#351;tir. Blok zincir &ouml;rnekleri aras&#305;nda kripto para birimlerinin yan&#305; s&#305;ra tedarik zinciri y&ouml;netimi ve sa&#287;l&#305;k kay&#305;tlar&#305; gibi alanlar bulunur.&nbsp;<\/span><\/p>\n<h2><strong>Blokzincir teknolojisinin &ouml;zellikleri nelerdir?&nbsp;<\/strong><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Blok zincir teknolojisi dijital g&uuml;venlik, &#351;effafl&#305;k ve merkeziyetsizlik kavramlar&#305;n&#305; bir araya getirerek farkl&#305; sekt&ouml;rlerde devrim yarat&#305;r. Sistemin &ouml;zellikleri,&nbsp; kullan&#305;c&#305;lar&#305;n g&uuml;venini kazanmay&#305; ve s&uuml;re&ccedil;leri daha verimli hale getirmeyi ama&ccedil;lar.<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Merkeziyetsizlik blokzincir teknolojisinin temel &ouml;zelliklerinden biridir. Geleneksel sistemlerde veriler genellikle tek bir merkezde toplan&#305;r ve bu merkez &uuml;zerinden i&#351;lenir.&nbsp;<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">&#350;effafl&#305;k bir di&#287;er &ouml;nemli &ouml;zelliktir. A&#287;da ger&ccedil;ekle&#351;en t&uuml;m i&#351;lemler, kat&#305;l&#305;mc&#305;lar&#305;n g&ouml;rebilece&#287;i &#351;ekilde kay&#305;t alt&#305;na al&#305;n&#305;r.&nbsp;<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">De&#287;i&#351;mezlik &ouml;zelli&#287;i sayesinde bloklara i&#351;lenen veriler daha sonra de&#287;i&#351;tirilemez veya silinemez. &#304;&#351;lemler kriptografik y&ouml;ntemlerle g&uuml;vence alt&#305;na al&#305;nd&#305;&#287;&#305; i&ccedil;in sahtecilik veya kay&#305;t manip&uuml;lasyonu gibi riskler minimuma iner.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">G&uuml;venlik de blokzincir teknolojisinin ayr&#305;lmaz bir &ouml;zelli&#287;idir. <span class=\"\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: Kriptografi (cryptography) nedir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">Kriptografi<\/span> kullan&#305;larak verilerin b&uuml;t&uuml;nl&uuml;&#287;&uuml; korunur. A&#287;&#305;n da&#287;&#305;t&#305;k yap&#305;s&#305;, k&ouml;t&uuml; niyetli sald&#305;r&#305;lar&#305;n ba&#351;ar&#305;l&#305; olmas&#305;n&#305; zorla&#351;t&#305;r&#305;r.&nbsp;<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Esneklik ve &ouml;l&ccedil;eklenebilirlik olanaklar&#305;, farkl&#305; protokollerin geli&#351;tirilmesini sa&#287;lam&#305;&#351;t&#305;r. Her protokol, farkl&#305; ihtiya&ccedil;lara uygun &ccedil;&ouml;z&uuml;mler sunar.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<h2><strong>Blokzincir nas&#305;l &ccedil;al&#305;&#351;&#305;r?&nbsp;<\/strong><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Blokzincirde ilk ad&#305;mda i&#351;lem olu&#351;turulur. &Ouml;rne&#287;in, bir kullan&#305;c&#305; ba&#351;ka bir kullan&#305;c&#305;ya kripto para g&ouml;ndermek istedi&#287;inde bu i&#351;lem a&#287;da tan&#305;mlan&#305;r. &#304;&#351;lemin i&ccedil;eri&#287;inde g&ouml;nderenin adresi, al&#305;c&#305;n&#305;n adresi ve g&ouml;nderilen miktar gibi bilgiler yer al&#305;r. Bu a&#351;amada i&#351;lem hen&uuml;z onaylanmam&#305;&#351;t&#305;r. Daha sonra i&#351;lemin do&#287;rulanmas&#305; yap&#305;l&#305;r. A&#287;daki d&uuml;&#287;&uuml;m ad&#305; verilen kat&#305;l&#305;mc&#305;lar, i&#351;lemi do&#287;rulamak i&ccedil;in konsens&uuml;s mekanizmalar&#305;n&#305; kullan&#305;r. Proof of Work (PoW) veya Proof of Stake (PoS) gibi y&ouml;ntemlerle i&#351;lemin ge&ccedil;erlili&#287;i kontrol edilir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Do&#287;rulanan i&#351;lemler bloklara eklenir. Her blok, bir grup i&#351;lem kayd&#305;n&#305; i&ccedil;erir ve ayn&#305; zamanda bir &ouml;nceki blo&#287;un hash de&#287;eriyle ili&#351;kilendirilir. B&ouml;ylece zincir yap&#305;s&#305; olu&#351;ur. Hash de&#287;eri sayesinde herhangi bir blo&#287;un de&#287;i&#351;tirilmesi, sonraki t&uuml;m bloklar&#305;n da bozulmas&#305;na yol a&ccedil;ar. Yeni olu&#351;turulan blok, zincire eklenir ve a&#287;daki t&uuml;m d&uuml;&#287;&uuml;mlere da&#287;&#305;t&#305;l&#305;r. Da&#287;&#305;t&#305;m uygulamas&#305;, merkezi olmayan bir yap&#305;n&#305;n temelini olu&#351;turur. Her kat&#305;l&#305;mc&#305; kendi defterinin g&uuml;ncel kopyas&#305;na sahip olur ve tek bir merkeze ba&#287;&#305;ml&#305;l&#305;k ortadan kalkar.<\/span><\/p>\n<h2><strong>Blokzincir teknolojisinin t&uuml;rleri nelerdir?&nbsp;<\/strong><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Blok zinciri teknolojisi geli&#351;irken farkl&#305; ihtiya&ccedil;lara ve kullan&#305;m senaryolar&#305;na uygun olarak &ccedil;e&#351;itli a&#287; t&uuml;rleri ortaya &ccedil;&#305;km&#305;&#351;t&#305;r. Genel olarak blok zinciri a&#287;lar&#305; d&ouml;rt ana kategoride incelenir:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">A&ccedil;&#305;k blokzincirler, herkesin kat&#305;labildi&#287;i ve i&#351;lem do&#287;rulayabildi&#287;i tamamen &#351;effaf yap&#305;lard&#305;r. Bitcoin ve Ethereum, blokzincir coin&rsquo;leri kategorisinde en bilinen aras&#305;nda yer al&#305;r. Herkesin a&#287;da i&#351;lem yapabilmesi ve <span class=\"\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: Validator (Do&#287;rulay&#305;c&#305;) nedir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">do&#287;rulay&#305;c&#305;<\/span> olabilmesi, merkeziyetsizli&#287;i en y&uuml;ksek d&uuml;zeye &ccedil;&#305;kar&#305;r.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">&Ouml;zel blokzincirler, yaln&#305;zca yetkili kat&#305;l&#305;mc&#305;lar&#305;n eri&#351;ebildi&#287;i sistemlerdir. Genellikle &#351;irketler veya kurumlar taraf&#305;ndan veri g&uuml;venli&#287;i ve kontrol amac&#305;yla tercih edilir.&nbsp;<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Konsorsiyum blokzincir projelerini birden fazla kurum ortakla&#351;a y&ouml;netir.&nbsp;<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">A&ccedil;&#305;k ve &ouml;zel blok zincirlerinin avantajlar&#305;n&#305; birle&#351;tiren hibrit modeller, hem genel kullan&#305;c&#305;lar&#305;n eri&#351;imine izin verir hem de kritik verileri yaln&#305;zca yetkili ki&#351;ilerin g&ouml;rebilece&#287;i &#351;ekilde s&#305;n&#305;rlar.&nbsp;<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<h2><strong>Blokzincir protokolleri nelerdir?&nbsp;<\/strong><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Blokzinciri protokolleri, bu teknolojinin i&#351;leyi&#351;ini belirleyen temel kurallar b&uuml;t&uuml;n&uuml;d&uuml;r. Her blokzincir a&#287;&#305;, i&#351;lemlerin nas&#305;l ger&ccedil;ekle&#351;ece&#287;ine dair kendi protokollerine sahiptir. Kullan&#305;lan baz&#305; protokoller &#351;u &#351;ekilde s&#305;ralanabilir:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Proof of Work: En bilinen konsens&uuml;s mekanizmas&#305;d&#305;r. Bitcoin ba&#351;ta olmak &uuml;zere bir&ccedil;ok blokzincir projesi bu protokol&uuml; kullanm&#305;&#351;t&#305;r. &#304;&#351;lem do&#287;rulamak i&ccedil;in y&uuml;ksek hesaplama g&uuml;c&uuml; gerektirir.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Proof of Stake: PoW&rsquo;un aksine i&#351;lem do&#287;rulamak i&ccedil;in enerji harcamaz. Kat&#305;l&#305;mc&#305;lar, sahip olduklar&#305; coin miktar&#305;na g&ouml;re do&#287;rulay&#305;c&#305; olabilir.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Delegated Proof of Stake (DPoS): PoS&rsquo;un daha verimli bir versiyonudur. <\/span><a href=\"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/sozluk\/token-nedir\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\"><span class=\"\" title=\"Paribu S&ouml;zl&uuml;k: Token nedir?\" data-mobile-support=\"0\" data-gt-translate-attributes='[{\"attribute\":\"data-cmtooltip\", \"format\":\"html\"}]' tabindex=\"0\" role=\"link\">Token<\/span><\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> sahipleri, blok &uuml;reticilerini se&ccedil;er ve temsilciler i&#351;lemleri do&#287;rular.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Practical Byzantine Fault Tolerance (PBFT): &Ouml;zellikle &ouml;zel ve konsorsiyum blokzincirlerinde kullan&#305;lan PBFT, h&#305;zl&#305; ve d&uuml;&#351;&uuml;k enerji t&uuml;ketimi ile &ouml;ne &ccedil;&#305;kar.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<h2><strong>Blokzincir g&uuml;venilir mi?<\/strong><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Blokzincir teknolojisi ve mimarisi, i&#351;lemleri kriptografiyle do&#287;rular ve da&#287;&#305;t&#305;k yap&#305;s&#305;yla hata riskini azalt&#305;r. Bu nedenle veriler de&#287;i&#351;tirilemez ve sahtecili&#287;e kar&#351;&#305; g&uuml;venli bir altyap&#305; sa&#287;lar, y&uuml;ksek g&uuml;venilirlik sunar.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Blokzincir &ccedil;evrim i&ccedil;i (online) bir hesap defteri gibidir. Blokzincir yaz&#305;l&#305;m&#305; her t&uuml;rl&uuml; veriyi takip etmek i&ccedil;in kullan&#305;labilen dijital bir defterdir.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":24174,"menu_order":0,"template":"","meta":{"footnotes":""},"glossary-categories":[],"glossary-tags":[],"glossary-languages":[],"class_list":["post-1836","glossary","type-glossary","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"post_title":"Blokzincir (blockchain) nedir?","post_content":"<span style=\"font-weight: 400;\">Blokzincir \u00e7evrim i\u00e7i bir hesap defteri gibidir. Her t\u00fcrl\u00fc veriyi takip etmek i\u00e7in kullan\u0131labilen dijital bir defterdir. Bu yaz\u0131l\u0131m, di\u011fer pek \u00e7ok \u015feyin yan\u0131 s\u0131ra mal ak\u0131\u015f\u0131n\u0131, para hareketlerini, sanat eserlerinin veya \u015fiirlerin kime ait oldu\u011funu takip edebilir. Sa\u011fl\u0131ktan nakliyeye spordan sanata, tasdik i\u015flemlerinden oy kullanmaya kadar pek \u00e7ok alanda blokzincir teknolojisi kullan\u0131labilir. Blokzincirler, bilgileri de\u011fi\u015fmez bir \u015fekilde depolama yetenekleriyle ay\u0131rt edilir. Bu nedenle, bilgiler de\u011fi\u015ftirilemez veya hack\u2019lenemez.<\/span>\r\n\r\n<iframe title=\"YouTube video player\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/y33-64SmA5Y\" width=\"560\" height=\"315\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Blokzincirler dijital bilgileri, blok ad\u0131 verilen ve de\u011fi\u015ftirilemeyen koleksiyonlarda grupland\u0131r\u0131r. Bir blok veriyle doldu\u011funda kal\u0131c\u0131 bir kay\u0131t haline gelebilmesi i\u00e7in olduk\u00e7a karma\u015f\u0131k i\u015flemler ger\u00e7ekle\u015ftirilir. Her blok, kendisine eklenen i\u015flem verilerini ve bir \u00f6nceki blo\u011fun \u015fifrelenmi\u015f de\u011ferini (hash) i\u00e7erir. Bilgisayar\u0131n\u0131 kullanarak bir blokzincire kat\u0131lan herkes d\u00fc\u011f\u00fcm (node) olarak kabul edilir. Bir zincirde binlerce, hatta milyonlarca d\u00fc\u011f\u00fcm olabilir. Blokzincir, bu d\u00fc\u011f\u00fcmler sayesinde \u00e7o\u011fal\u0131r ve s\u00fcrekli olarak g\u00fcncellenir. Blokzincirler \u015feffafl\u0131\u011f\u0131n yan\u0131 s\u0131ra y\u00fcksek derecede gizlilik sa\u011flar. Blokzincir kullanan ki\u015filerin veya makinelerin kimli\u011fi bir kod dizisinin arkas\u0131nda gizlidir. Bu ki\u015fi kimli\u011fini kendisi a\u00e7\u0131klamad\u0131k\u00e7a kim oldu\u011fu bilinemez. Ancak bu kimlik taraf\u0131ndan yap\u0131lan i\u015flemler \u015feffaft\u0131r.<\/span>\r\n\r\n<a href=\"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/sozluk\/bitcoin-btc-nedir\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">Bitcoin<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> ve Ethereum en pop\u00fcler blokzincirler a\u011flar\u0131d\u0131r. <\/span><a href=\"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/sozluk\/ethereum-eth-nedir\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">Ethereum<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">, ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fme \u00f6zelli\u011fiyle daha \u00fcst seviyede olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Blokzincir teknolojisinin en bilinen \u00fcr\u00fcn\u00fc ise kripto para birimleridir. Credit Suisse taraf\u0131ndan yap\u0131lan raporlamaya g\u00f6re blokzincir; ana ak\u0131m olarak y\u00fckselmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemde bulunuyor. \u0130lerleyen d\u00f6nemlerde tam olarak kabullenilmesi ve uyarlanabilece\u011fi her alanda kullan\u0131lmas\u0131 beklenebilir.<\/span>\r\n<h2><strong>Blokzincir neden \u00f6nemlidir?\u00a0<\/strong><\/h2>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Blokzincir, verilerin g\u00fcvenilir ve \u015feffaf \u015fekilde y\u00f6netilmesine imkan tan\u0131r. Merkezi bir otoriteye ba\u011fl\u0131 kalmadan i\u015flemlerin do\u011frulanmas\u0131n\u0131 ve kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Finans, sa\u011fl\u0131k ve lojistik gibi hassas sekt\u00f6rlerde blokzincir teknolojisi, sahtecili\u011fi \u00f6nleyerek do\u011frulu\u011fu en \u00fcst seviyeye \u00e7\u0131kar\u0131r. Finansal i\u015flemler i\u00e7in ekstra bir g\u00fcven katman\u0131 olu\u015fturur.<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">A\u011fdaki her kat\u0131l\u0131mc\u0131, i\u015flem ge\u00e7mi\u015fini g\u00f6rebilir ve do\u011frulama yapabilir. Geleneksel sistemlerde s\u0131k\u00e7a kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan g\u00fcven sorunlar\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131r\u0131r. Blokzincir mimarisi ve merkezi olmayan uygulamalar (dApp\u2019ler), kullan\u0131c\u0131lar\u0131n daha \u00f6zg\u00fcr bir dijital deneyim ya\u015famas\u0131na imkan tan\u0131r. Kullan\u0131c\u0131lar, verilerini kendi kontrollerinde tutarken \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc taraflara duyulan ihtiya\u00e7 minimuma iner. Bu yakla\u015f\u0131m, ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131nda da g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ara\u00e7 haline gelmi\u015ftir. Blok zincir \u00f6rnekleri aras\u0131nda kripto para birimlerinin yan\u0131 s\u0131ra tedarik zinciri y\u00f6netimi ve sa\u011fl\u0131k kay\u0131tlar\u0131 gibi alanlar bulunur.\u00a0<\/span>\r\n<h2><strong>Blokzincir teknolojisinin \u00f6zellikleri nelerdir?\u00a0<\/strong><\/h2>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Blok zincir teknolojisi dijital g\u00fcvenlik, \u015feffafl\u0131k ve merkeziyetsizlik kavramlar\u0131n\u0131 bir araya getirerek farkl\u0131 sekt\u00f6rlerde devrim yarat\u0131r. Sistemin \u00f6zellikleri,\u00a0 kullan\u0131c\u0131lar\u0131n g\u00fcvenini kazanmay\u0131 ve s\u00fcre\u00e7leri daha verimli hale getirmeyi ama\u00e7lar.<\/span>\r\n<ul>\r\n \t<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Merkeziyetsizlik blokzincir teknolojisinin temel \u00f6zelliklerinden biridir. Geleneksel sistemlerde veriler genellikle tek bir merkezde toplan\u0131r ve bu merkez \u00fczerinden i\u015flenir.\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">\u015eeffafl\u0131k bir di\u011fer \u00f6nemli \u00f6zelliktir. A\u011fda ger\u00e7ekle\u015fen t\u00fcm i\u015flemler, kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n g\u00f6rebilece\u011fi \u015fekilde kay\u0131t alt\u0131na al\u0131n\u0131r.\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">De\u011fi\u015fmezlik \u00f6zelli\u011fi sayesinde bloklara i\u015flenen veriler daha sonra de\u011fi\u015ftirilemez veya silinemez. \u0130\u015flemler kriptografik y\u00f6ntemlerle g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in sahtecilik veya kay\u0131t manip\u00fclasyonu gibi riskler minimuma iner.<\/span><\/li>\r\n \t<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">G\u00fcvenlik de blokzincir teknolojisinin ayr\u0131lmaz bir \u00f6zelli\u011fidir. Kriptografi kullan\u0131larak verilerin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc korunur. A\u011f\u0131n da\u011f\u0131t\u0131k yap\u0131s\u0131, k\u00f6t\u00fc niyetli sald\u0131r\u0131lar\u0131n ba\u015far\u0131l\u0131 olmas\u0131n\u0131 zorla\u015ft\u0131r\u0131r.\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Esneklik ve \u00f6l\u00e7eklenebilirlik olanaklar\u0131, farkl\u0131 protokollerin geli\u015ftirilmesini sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Her protokol, farkl\u0131 ihtiya\u00e7lara uygun \u00e7\u00f6z\u00fcmler sunar.<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h2><strong>Blokzincir nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015f\u0131r?\u00a0<\/strong><\/h2>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Blokzincirde ilk ad\u0131mda i\u015flem olu\u015fturulur. \u00d6rne\u011fin, bir kullan\u0131c\u0131 ba\u015fka bir kullan\u0131c\u0131ya kripto para g\u00f6ndermek istedi\u011finde bu i\u015flem a\u011fda tan\u0131mlan\u0131r. \u0130\u015flemin i\u00e7eri\u011finde g\u00f6nderenin adresi, al\u0131c\u0131n\u0131n adresi ve g\u00f6nderilen miktar gibi bilgiler yer al\u0131r. Bu a\u015famada i\u015flem hen\u00fcz onaylanmam\u0131\u015ft\u0131r. Daha sonra i\u015flemin do\u011frulanmas\u0131 yap\u0131l\u0131r. A\u011fdaki d\u00fc\u011f\u00fcm ad\u0131 verilen kat\u0131l\u0131mc\u0131lar, i\u015flemi do\u011frulamak i\u00e7in konsens\u00fcs mekanizmalar\u0131n\u0131 kullan\u0131r. Proof of Work (PoW) veya Proof of Stake (PoS) gibi y\u00f6ntemlerle i\u015flemin ge\u00e7erlili\u011fi kontrol edilir.<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Do\u011frulanan i\u015flemler bloklara eklenir. Her blok, bir grup i\u015flem kayd\u0131n\u0131 i\u00e7erir ve ayn\u0131 zamanda bir \u00f6nceki blo\u011fun hash de\u011feriyle ili\u015fkilendirilir. B\u00f6ylece zincir yap\u0131s\u0131 olu\u015fur. Hash de\u011feri sayesinde herhangi bir blo\u011fun de\u011fi\u015ftirilmesi, sonraki t\u00fcm bloklar\u0131n da bozulmas\u0131na yol a\u00e7ar. Yeni olu\u015fturulan blok, zincire eklenir ve a\u011fdaki t\u00fcm d\u00fc\u011f\u00fcmlere da\u011f\u0131t\u0131l\u0131r. Da\u011f\u0131t\u0131m uygulamas\u0131, merkezi olmayan bir yap\u0131n\u0131n temelini olu\u015fturur. Her kat\u0131l\u0131mc\u0131 kendi defterinin g\u00fcncel kopyas\u0131na sahip olur ve tek bir merkeze ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ortadan kalkar.<\/span>\r\n<h2><strong>Blokzincir teknolojisinin t\u00fcrleri nelerdir?\u00a0<\/strong><\/h2>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Blok zinciri teknolojisi geli\u015firken farkl\u0131 ihtiya\u00e7lara ve kullan\u0131m senaryolar\u0131na uygun olarak \u00e7e\u015fitli a\u011f t\u00fcrleri ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Genel olarak blok zinciri a\u011flar\u0131 d\u00f6rt ana kategoride incelenir:<\/span>\r\n<ul>\r\n \t<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">A\u00e7\u0131k blokzincirler, herkesin kat\u0131labildi\u011fi ve i\u015flem do\u011frulayabildi\u011fi tamamen \u015feffaf yap\u0131lard\u0131r. Bitcoin ve Ethereum, blokzincir coin\u2019leri kategorisinde en bilinen aras\u0131nda yer al\u0131r. Herkesin a\u011fda i\u015flem yapabilmesi ve do\u011frulay\u0131c\u0131 olabilmesi, merkeziyetsizli\u011fi en y\u00fcksek d\u00fczeye \u00e7\u0131kar\u0131r.<\/span><\/li>\r\n \t<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">\u00d6zel blokzincirler, yaln\u0131zca yetkili kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n eri\u015febildi\u011fi sistemlerdir. Genellikle \u015firketler veya kurumlar taraf\u0131ndan veri g\u00fcvenli\u011fi ve kontrol amac\u0131yla tercih edilir.\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Konsorsiyum blokzincir projelerini birden fazla kurum ortakla\u015fa y\u00f6netir.\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">A\u00e7\u0131k ve \u00f6zel blok zincirlerinin avantajlar\u0131n\u0131 birle\u015ftiren hibrit modeller, hem genel kullan\u0131c\u0131lar\u0131n eri\u015fimine izin verir hem de kritik verileri yaln\u0131zca yetkili ki\u015filerin g\u00f6rebilece\u011fi \u015fekilde s\u0131n\u0131rlar.\u00a0<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h2><strong>Blokzincir protokolleri nelerdir?\u00a0<\/strong><\/h2>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Blokzinciri protokolleri, bu teknolojinin i\u015fleyi\u015fini belirleyen temel kurallar b\u00fct\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Her blokzincir a\u011f\u0131, i\u015flemlerin nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015fece\u011fine dair kendi protokollerine sahiptir. Kullan\u0131lan baz\u0131 protokoller \u015fu \u015fekilde s\u0131ralanabilir:<\/span>\r\n<ul>\r\n \t<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Proof of Work: En bilinen konsens\u00fcs mekanizmas\u0131d\u0131r. Bitcoin ba\u015fta olmak \u00fczere bir\u00e7ok blokzincir projesi bu protokol\u00fc kullanm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u015flem do\u011frulamak i\u00e7in y\u00fcksek hesaplama g\u00fcc\u00fc gerektirir.<\/span><\/li>\r\n \t<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Proof of Stake: PoW\u2019un aksine i\u015flem do\u011frulamak i\u00e7in enerji harcamaz. Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar, sahip olduklar\u0131 coin miktar\u0131na g\u00f6re do\u011frulay\u0131c\u0131 olabilir.<\/span><\/li>\r\n \t<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Delegated Proof of Stake (DPoS): PoS\u2019un daha verimli bir versiyonudur. <\/span><a href=\"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/sozluk\/token-nedir\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">Token<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> sahipleri, blok \u00fcreticilerini se\u00e7er ve temsilciler i\u015flemleri do\u011frular.<\/span><\/li>\r\n \t<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Practical Byzantine Fault Tolerance (PBFT): \u00d6zellikle \u00f6zel ve konsorsiyum blokzincirlerinde kullan\u0131lan PBFT, h\u0131zl\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fck enerji t\u00fcketimi ile \u00f6ne \u00e7\u0131kar.<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h2><strong>Blokzincir g\u00fcvenilir mi?<\/strong><\/h2>\r\n<span style=\"font-weight: 400;\">Blokzincir teknolojisi ve mimarisi, i\u015flemleri kriptografiyle do\u011frular ve da\u011f\u0131t\u0131k yap\u0131s\u0131yla hata riskini azalt\u0131r. Bu nedenle veriler de\u011fi\u015ftirilemez ve sahtecili\u011fe kar\u015f\u0131 g\u00fcvenli bir altyap\u0131 sa\u011flar, y\u00fcksek g\u00fcvenilirlik sunar.<\/span>","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary\/1836","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/glossary"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary\/1836\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24176,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary\/1836\/revisions\/24176"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/24174"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1836"}],"wp:term":[{"taxonomy":"glossary-categories","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary-categories?post=1836"},{"taxonomy":"glossary-tags","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary-tags?post=1836"},{"taxonomy":"glossary-languages","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/glossary-languages?post=1836"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}