{"id":16555,"date":"2024-09-26T14:15:10","date_gmt":"2024-09-26T11:15:10","guid":{"rendered":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/?post_type=glossary&p=16555"},"modified":"2026-07-08T17:34:41","modified_gmt":"2026-07-08T14:34:41","slug":"io-net-io-nedir","status":"publish","type":"glossary","link":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/sozluk\/io-net-io-nedir\/","title":{"rendered":"io.net (IO) Nedir?"},"content":{"rendered":"

io.net, makine öğrenimi ve yapay zeka uygulamalarına güç sağlamak için gerekli bilgi işlem<\/span> gücünü sağlamak üzere tasarlanmış merkeziyetsiz bir GPU ve CPU ağıdır. IO, platformun utility (hizmet) token<\/span>’ıdır.<\/span><\/p>\n

io.net, dünyanın dört bir yanındaki bağımsız veri merkezlerinden, kripto para<\/span> madencilerinden ve bireysel donanımlara sahip olan kişilerden kullanılmayan işlem gücünü bir araya getirir. Böylece bu işlem güçlerine erişilebilecek bir pazar yeri oluşturulur.  <\/span><\/p>\n

Temelde platform bir merkeziyetsiz fiziksel altyapı ağı (DePIN) olarak çalışır. Donanım sağlayıcıları GPU’ları veya CPU’larıyla ağa katkıda bulunur. Sonrasında sağlanan kaynağın kullanılabilirlik durumu gibi etkenlere bağlı olarak ödüllendirilirler.<\/span><\/p>\n

IO ne zaman ve kim tarafından kuruldu?<\/strong><\/h2>\n

io.net, Ahmad Shadid, Tory Green, Basem Oubah ve Matej Tomazin tarafından 2019 yılında kurulmuştur. Projenin yönetişim token’ı IO ise 11 Haziran 2024 tarihinde piyasaya sürülmüştür.<\/p>\n

io.net projesinin amacı nedir?<\/strong><\/h2>\n

io.net, yapay zeka patlamasıyla ortaya çıkan GPU kıtlığına ve geleneksel bulut hizmetlerinin yüksek maliyetine çözüm üretir. Atıl durumdaki grafik işlemcileri tek bir ağda toplayarak geliştiricilere merkezi sağlayıcılara kıyasla daha uygun maliyetli işlem gücü sunmayı hedefler.<\/span><\/p>\n

Büyük dil modelleri ve görüntü üretim araçları devasa miktarda GPU gücü tüketir. Bu talep özellikle Nvidia çiplerinde küresel bir kıtlık yaratmıştır. Bu noktada dünyanın en büyük teknoloji şirketleri 2025 ve 2026 yıllarında yapay zeka altyapısına 500 milyar doların üzerinde kaynak ayırmıştır. Buna rağmen yüksek performanslı GPU’lara erişim, bekleme listeleri ve yüksek fiyatlar nedeniyle zorlaşmıştır.<\/span><\/p>\n

io.net bu tabloya farklı bir model getirir. Proje, kullanılmayan GPU kapasitesini bir araya getirerek merkezi bulut sağlayıcılarına kıyasla %90’a varan maliyet tasarrufu sağladığını belirtir.<\/span><\/p>\n

IO’nun altyapısı<\/strong><\/h2>\n

io.net’in altyapısı birçok bağımsız makineyi tek bir bilgi işlem ağına merkeziyetsiz şekilde bağlar. GPU’lar ve CPU’lardan oluşan bu makineler veri merkezlerinden, madencilik<\/span> çiftliklerinden ya da bireysel kullanıcılardan gelebilir. Her sağlayıcı donanim cihazlarını io.net ağına kaydederek kullanılabilirliğini bildirir. <\/span><\/p>\n

Bu donanım katmanının yanı sıra iş yüklerinin planlanmasından ve yönetilmesinden sorumlu olan bir katman da bulunur. Bir kullanıcı bilgi işlem gücü talep ettiğinde sistem talebi GPU türü, konum, performans ve çalışma süresi gibi faktörlere göre uygun makinelerle eşleştirir. İşlerin tutarlı bir şekilde çalışabilmesi için geleneksel bulut platformlarına benzer bir sistem çalıştırılır.<\/span><\/p>\n

Akıllı sözleşmeler kullanımı takip eder, donanım sağlayıcılarına ödüller dağıtır ve şeffaflığı sağlar. Karmaşık işlemlerin kendisi akıllı sözleşmeler tarafından yürütülmez. Bunun yerine ağı koordine eden, kuralları uygulayan ve teşvikleri yürüten bir kontrol ve doğrulama sistemi görevi görür.    <\/span><\/p>\n

io.net hangi blokzincir<\/span> üzerinde çalışır?<\/strong><\/h2>\n

IO, Solana<\/span> ağında SPL standardıyla çalışan bir token’dır. Binlerce GPU’nun eşgüdümü ve sağlayıcılara yapılan sık, küçük tutarlı transferler için Solana’nın yüksek işlem hızı ve düşük ağ ücretleri kritik rol oynar.<\/span><\/p>\n

Ağda her GPU kiralaması, ödül dağıtımı ve staking işlemi zincir üzerinde kayıt altına alınır. Bu işlemlerin sayısı gün içinde binlerceyi bulabilir. Yavaş ve pahalı bir ağ bu yoğunluğu kaldıramaz. Solana’nın saniyede binlerce işleme ulaşan kapasitesi io.net’in bu ihtiyacını karşılar.<\/span><\/p>\n

IO kullanıcılarına ne vadediyor?<\/strong><\/h2>\n

io.net, kullanıcılarına düşük maliyetli ve hızlı GPU erişimi sağlamaktadır. Bağımsız veri merkezleri, kripto madencileri ve son kullanıcıların GPU’ları gibi kaynaklardan yararlanarak klasik bulut hizmetlerine kıyasla maliyet avantajı sunmaktadır.<\/p>\n

Karmaşık izin ve sözleşme gereksinimleri olmadan, kullanıcıların ihtiyaçlarına yönelik GPU kümelerini kısa sürede oluşturabilmesine olanak tanımaktadır. Ayrıca geniş bir küresel GPU ağı ile yüksek performans ve ölçeklenebilirlik vadetmektedir.<\/p>\n

GPU sağlayıcıları için az kullanılan donanımlarının değerlendirilmesine olanak tanınır. Sağlayıcılar ağa bağlanıp işlem güçlerini kullanılabilir hale getirerek çeşitli ödüller kazanır. Sistem eşleştirme, transferler ve kullanım takibini otomatik olarak ele alacak şekilde tasarlanmıştır. <\/span><\/p>\n

Hesaplama gücünden yararlanan kullanıcılar bir bulut sağlayıcısına bağlı kalmadan büyük miktarda GPU veya CPU gücüne erişebilir. Kullanıcılar ihtiyaç duyduklarında kaynakları aktif hale getirerek yalnızca gerçek kullanımlarından sorumlu olurlar. <\/span><\/p>\n

IO token ne işe yarar?<\/strong><\/h2>\n

IO, io.net ekosisteminin token’ıdır. Ağ üzerindeki hizmet bedellerinin karşılanması, staking yoluyla ağ güvenliğinin desteklenmesi ve yönetişim süreçlerine katılım olmak üzere üç temel işlev görür.<\/span><\/p>\n