{"id":15579,"date":"2024-06-14T13:03:43","date_gmt":"2024-06-14T10:03:43","guid":{"rendered":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/?post_type=glossary&p=15579"},"modified":"2026-01-13T00:05:38","modified_gmt":"2026-01-12T21:05:38","slug":"axelar-axl-nedir","status":"publish","type":"glossary","link":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/sozluk\/axelar-axl-nedir\/","title":{"rendered":"Axelar (AXL) nedir?"},"content":{"rendered":"

Axelar birbirinden bağımsız çalışan blokzincirleri birbirine bağlamak için tasarlanmış merkeziyetsiz bir birlikte çalışabilirlik ağıdır. Yani farklı blokzincir<\/span> ekosistemleri arasında sorunsuz iletişim ve varlık transferleri için altyapı sağlar. Delegated Proof-of-Stake (DPoS) mutabakatı üzerine kuruludur. DPoS’ta kullanıcıları varlıklarını seçilmiş validatorlara devrederek onların işlemleri gerçekleştirmesine destek olur. <\/span><\/p>\n

Sistem zincirler arası iletişimi standartlaştıran protokoller sunar. Axelar ayrı sistemleri birbirine bağlamak için güvenli ve standartlaştırılmış bir yol sunar. Bu, geliştiricilerin birçok blokzincirdeki kullanıcılara ulaşmasını ve kullanıcıların tek bir ağla sınırlı kalmadan daha geniş bir uygulama ve varlık yelpazesine erişimi kolaylaştırır.  <\/span><\/p>\n

Axelar ne zaman ve kim tarafından kuruldu?<\/strong><\/h2>\n

Axelar 2020 yılında Sergey Gorbunov ve Georgios Vlachos tarafından kurulmuştur. AXL coin ise 2022 yılında piyasaya sürülmüştür. Projeyi oluştururken kurucuların hedefi geliştiricilerin zincirler arası çalışabilirlik bariyerine takılmadan merkeziyetsiz uygulamalar (dApp) geliştirebilmelerini sağlamaktır. <\/span><\/p>\n

Axelar nasıl çalışır?<\/strong><\/h2>\n

Axelar’ın çalışmasına yardımcı olan iki ana protokol vardır. Cross-chain gateway protocol (CGP), <\/span>blokzincirlerinin<\/span><\/a> birbirlerinin mimarilerini bilmelerine gerek kalmadan mesajların yönlendirilmesini sağlar. Cross-chain transfer protocol (CTP) ise uygulama düzeyinde çalışır. Geliştiricilerin blokzincirler arasında mesaj gönderip almaları için API’ler sunar. Böylece zincirlerin birbirleriyle kurduğu iletişim standartlaştırılmış olur.<\/span><\/p>\n

Mutabakat olarak DPoS kullanır. Validatorlar ağın güvenliğini sağlamaktan, zincirler arası mesajları işlemekten ve fikir birliğini sürdürmekten sorumludur. Bağlı blokzincirler için hafif istemciler (light client) çalıştırırlar. Hafif istemci, tüm zincirin verilerine ihtiyaç duymadan başka bir blokzincirin durumunu doğrulayabilen yazılımdır. Zincirler arası eylemi doğrulayabilmek için validatorlar bir sonucu kesinleştirmeden önce belirli bir validator<\/span> yüzdesi arasında fikir birliği gerektiren Byzantine Fault Tolerance (BFT) mutabakatını kullanır.   <\/span><\/p>\n

Axelar’ın temel özellikleri<\/strong><\/h2>\n

Axelar’ın çalışma mantığını daha iyi anlamak için bazı temel özelliklerine göz atmak gerekir.<\/span><\/p>\n