{"id":14279,"date":"2024-02-21T15:19:51","date_gmt":"2024-02-21T12:19:51","guid":{"rendered":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/?post_type=glossary&p=14279"},"modified":"2026-01-15T12:53:21","modified_gmt":"2026-01-15T09:53:21","slug":"starknet-strk-nedir","status":"publish","type":"glossary","link":"https:\/\/www.paribu.com\/blog\/sozluk\/starknet-strk-nedir\/","title":{"rendered":"Starknet (STRK) nedir?"},"content":{"rendered":"

Starknet, Ethereum<\/span> üzerine kurulu merkeziyetsiz bir Katman-2 (Layer-2) projesidir. Ağın ölçeklenebilirliğini artırmak ve işlem<\/span> maliyetlerini azaltmak için tasarlanmıştır. ZK rollups adı verilen bir teknoloji kullanır. Bu teknolojiyle zincir dışında binlerce işlem bir araya getirilir ve ardından Ethereum’a kriptografik bir kanıt gönderilir. Bu sayede saniyede birçok işlem gerçekleştirilebilir.<\/span><\/p>\n

Ağ, bir sıfır bilgi kanıtı (Zero-knowledge proof) olan STARK proof’larına (kanıtlarına) dayanır. Bu sayede tüm bilgiler açığa çıkarılmadan işlemlerin geçerliliği sağlanır. Böylece ölçeklenebilirlik de artırılmış olur. Tüm bu teknoloji sayesinde Starknet merkeziyetsiz borsalar, NFT<\/span> (Non-fungible token<\/span>) platformları ve oyun ekosistemleri için uygun hale gelir.   <\/span><\/p>\n

Starknet ne zaman ve kim tarafından kuruldu?<\/strong><\/h2>\n

Starknet, 2021 yılında Eli Ben-Sasson, Uri Kolodny, Michael Riabzev ve Alessandro Chiesa tarafından kurulmuştur. Starknet’in arkasındaki şirket StarkWare Industries ise 2018 yılında faaliyete geçmiştir. <\/span><\/p>\n

Starknet nasıl çalışır?<\/strong><\/h2>\n

Starknet, Ethereum üzerinde bir Katman-2 validity rollup’ı olarak çalışır. Kullandığı model ise ZK-rollup’tır. Burada dikkat edilmesi gereken nokta validity rollup ve ZK-rollup arasındaki ilişkidir. Validity rollup’ta işlemler zincir dışında gerçekleştirilir. Ana blokzincire ise sadece bu işlemlerin sıkıştırılmış bir hali ve geçerli olduklarına dair bir kanıt gönderilir. <\/span><\/p>\n

ZK-rollup aslında bir validity rollup türüdür. Sağladığı özellik, zero knowledge (ZK) yani sıfır bilgi kısmında yatar. Yani ZK-rollup’lar blokzincire işlemleri gönderirken hepsinin geçerli olduğunu <\/span>kriptografik<\/span><\/a> bir kanıtla sunar. Ancak bu işlemlere dair ayrıntılı bilgi vermez.   <\/span><\/p>\n

Starknet’in merkezinde STARK proof’larını oluşturmak için optimize edilmiş bir programlama dili olan Cairo yer alır. Geliştiriciler akıllı sözleşmeleri Cairo’da oluşturur. Bunlar daha sonra Starknet node’larının (düğümlerinin) yürütebileceği kanıtlanabilir hesaplamalar olarak derlenir. Ağ, işlemleri sıralayan ve yürütme izleri oluşturan sıralayıcılardan ve bu izleri alıp ilgili STARK kanıtlarını üreten kanıtlayıcılardan oluşur.    <\/span><\/p>\n

Starknet nasıl kullanılır?<\/strong><\/h2>\n

Starknet’i bir kullanıcı ya da geliştirici olarak keşfetmeyi tercih edebilirsiniz. Starknet’i kullanmak için öncelikle bir kripto para<\/span> cüzdanına ihtiyacınız olacaktır. Bunun için platformun resmi web sitesini ziyaret ederek dilediğiniz cüzdanı seçebilirsiniz. Daha sonra bu cüzdanı STRK token’larınızı saklamak ve projenin desteklediği merkeziyetsiz uygulamaları (dApp’ler) incelemek için kullanabilirsiniz. <\/span><\/p>\n

Starknet bir köprüleme (bridge) özelliği de sunar. Bunu kullanarak Ethereum’daki varlıklarınızı Starknet’e köprüleyebilirsiniz. Bu sayede Ethereum’un güvenliğinden yararlanmaya devam ederken Starknet’in hızlı ve düşük ücretli işlemlerinden faydalanabilirsiniz. <\/span><\/p>\n

Son olarak Starknet’teki fonlarınızı kullanarak merkeziyetsiz uygulamaları kullanmaya başlayabilirsiniz. Bu uygulamalar arasında merkeziyetsiz finans (DeFi) protokolleri, NFT pazar yerleri ve oyunlar gibi seçenekler bulunur. İşlemler Starknet üzerinde yürütülüp Ethereum’a kanıtlandığı için ana ağa kıyasla daha düşük ücretler ve daha hızlı onaylar göreceksiniz. <\/span><\/p>\n

STRK token’ın rolü<\/strong><\/h2>\n

STRK token’ın Starknet ekosisteminde çeşitli rolleri bulunur. Bu sayede hem platformun sürdürülebilirliği sağlanır hem de kendi içerisinde bir ekonomisi oluşmuş olur.<\/span><\/p>\n