Türkçede “halı çekme” anlamına gelen rug pull, bir dolandırıcılık tekniğine verilen isimdir.<\/p>\n
Kötü niyetli proje geliştiricilerin, projeye yatırım olarak aktarılan tüm fonu çekerek likiditesiz bırakmasını kapsar. Bunun sonucunda projeye yatırım yapan kişi ve kurumlar da mağduriyet yaşar.<\/p>\n
Rug pull, kripto para<\/span> dünyasında sıklıkla görülse de aslında hemen her yerde karşılaşılması mümkün bir dolandırıcılık tekniğidir.<\/p>\n Kötü niyetli proje geliştiriciler piyasaya yeni bir token<\/span> sürerek çeşitli vaatlerle onu popüler hâle getirip bir yükseliş yakalamasını sağlar. Ardından yatırımcıları kendine çeker ve fiyatı yükselen projenin fonu, bir süre sonra geliştiricilerin kendi cüzdanlarına aktarıldığından token’ın fiyatı düşüşe geçer.<\/p>\n Kötü niyetli geliştiriciler, genellikle yüksek getiri elde edebilmek için yüksek riskli projelere yatırım yapmayı kabul edebilecek yatırımcıları hedefler. Bu yüzden yatırım kararı vermeden önce yatırımcıların dikkatli olması gerekir.<\/p>\n Rug pull’un üç çeşidi vardır: likidite<\/span> sıfırlama, satış emrini engelleme ve dump.<\/p>\n Likidite sıfırlama; proje geliştiricilerin likidite havuzundaki tüm likiditeyi çekmesi sonucu yatırımcıların projeye aktardığı değerin ortadan kalkmasıdır. Bunun ardından token’ın fiyatı sıfırlanır ve mağduriyet yaşanır. Likidite sıfırlama, en yaygın rug pull yöntemidir.<\/p>\n Satış emrinin engellenmesi; projenin akıllı sözleşmesine<\/a> yazılmış olan kötü niyetli bir kodla yapılır. Kötü niyetli geliştiriciler, token satışı yapan tek taraf olmak için bir kod yazarak yatırımcıların elindeki token’ı satmasını engelleyebilir. TP (take profit) yani kâr satışı yapmak isteyen yatırımcı, satışı gerçekleştirmek istediğinde engelleme sebebiyle işlemi gerçekleştiremez.<\/p>\n Dump; token’ın fiyatını hızlıca düşürmektir. Geliştiricilerin kendi yarattıkları token’ın yüksek arzını keskin bir hızla satmasıyla fiyat hızlıca düşer. Dumping vakaları daha çok sosyal medyada yapılan yoğun kampanyaların ardından gelebilir. Bu, pump ve dump dolandırıcılığı olarak da bilinir.<\/p>\n Rug pull’un takip ettiği belirli bir kalıp olduğu söylenebilir. Önce dolandırıcılar gerçek gibi görünen bir web sitesi ve whitepaper ile yeni bir token ya da proje yaratırlar. Ardından bir likidite havuzu aracılığıyla havuza gerçek kripto para eklenir.<\/span><\/p>\n Çeşitli iletişim yöntemleri aracılığıyla <\/span>FOMO<\/span><\/span><\/a> hissi oluşturmak en bilinen adımlarından biridir. Yatırımcılar token’ı almaya başladıkça havuzdaki varlıklar birikmeye başlar. Fiyat hedeflenen zirveye ulaştığında geliştirici ekip likiditeyi çeker ve ellerindeki büyük pozisyonları aniden kapatırlar. Sonuç olarak da fiyat sıfıra iner. Havuzdaki gerçek varlıklar ise dolandırıcıların cüzdanına geçmiş olur.<\/span><\/p>\n Squid Game Token, 2021’de aynı isimli Netflix dizisini kullanarak ilgi çekmiştir. Varlık birkaç gün içinde yaklaşık 2.860 dolara ulaşmıştır. Geliştiriciler akıllı sözleşmeye gizledikleri bir fonksiyonla yalnızca kendilerinin satabileceği bir yapı kurmuştur. Bu da diğer kullanıcıların satış yapamamasıyla sonuçlanmıştır. Likidite çekildiğinde varlığın değeri saniyeler içinde sıfıra inmiştir. Geliştirici ekip yaklaşık 3,3 milyon dolar ile kayıplara karışmıştır. <\/span><\/p>\n LIBRA token vakası ise 2025 yılında gözlemlenmiştir. Arjantin Cumhurbaşkanı Javier Milei’nin X’te paylaştığı bir gönderiyle proje hızlıca 4,56 milyar dolar piyasa değerine ulaşmıştır. Milei gönderisini sildikten sonra token yaklaşık %94 değer kaybetmiştir. Bazı kullanıcılar bu olayı sadece başarısızlığa uğrayan bir proje örneği olarak da yorumlamıştır. <\/span><\/p>\n Yatırımcılar, rug pull’dan kendini korumak için aşağıdaki yöntemleri uygulayabilir:<\/p>\n Tüm bunların yanı sıra, geliştiricileri araştırmak ve kodu incelenmiş projeleri seçmek de yatırımcıları koruyacak hamlelerdir. Örneğin 2024 yılında <\/span>Uluslararası Yazılım Mühendisleri Konferansı’nda yayınlanan<\/span><\/a> bir çalışmada araştırmacılar, rug pull token’larında sıklıkla görülen dört temel kötü niyetli kod riski tanımlamıştır. Bunlar kara liste (BlackList), bakiye manipülasyonu (ModifyBalance), zaman kilidi (TimeLimit) ve dışarıdan bağımlılık (AlienDepend) olarak sunulmuştur. Böylece akıllı sözleşme<\/span> kodunun incelenmesi gerektiği bir kez daha vurgulanmıştır. <\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Türkçede “halı çekme” anlamına gelen rug pull, bir dolandırıcılık tekniğine verilen isimdir.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":24491,"menu_order":0,"template":"","meta":{"footnotes":""},"glossary-categories":[],"glossary-tags":[],"glossary-languages":[],"class_list":["post-10753","glossary","type-glossary","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"post_title":"Rug pull nedir?","post_content":"T\u00fcrk\u00e7ede \u201chal\u0131 \u00e7ekme\u201d anlam\u0131na gelen rug pull, bir doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k tekni\u011fine verilen isimdir.\r\n\r\nK\u00f6t\u00fc niyetli proje geli\u015ftiricilerin, projeye yat\u0131r\u0131m olarak aktar\u0131lan t\u00fcm fonu \u00e7ekerek likiditesiz b\u0131rakmas\u0131n\u0131 kapsar. Bunun sonucunda projeye yat\u0131r\u0131m yapan ki\u015fi ve kurumlar da ma\u011fduriyet ya\u015far.\r\n\r\nRug pull, kripto para d\u00fcnyas\u0131nda s\u0131kl\u0131kla g\u00f6r\u00fclse de asl\u0131nda hemen her yerde kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn bir doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k tekni\u011fidir.\r\nRug pull nasıl uygulanır?<\/h2>\n
Rug pull çeşitleri nelerdir?<\/h2>\n
Rug pull nasıl gerçekleşir?<\/strong><\/h2>\n
Gerçek rug pull örnekleri<\/strong><\/h2>\n
Rug pull’dan korunmak için ne yapılabilir?<\/h2>\n
\n
Rug pull nas\u0131l uygulan\u0131r?<\/h2>\r\nK\u00f6t\u00fc niyetli proje geli\u015ftiriciler piyasaya yeni bir token s\u00fcrerek \u00e7e\u015fitli vaatlerle onu pop\u00fcler h\u00e2le getirip bir y\u00fckseli\u015f yakalamas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Ard\u0131ndan yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131 kendine \u00e7eker ve fiyat\u0131 y\u00fckselen projenin fonu, bir s\u00fcre sonra geli\u015ftiricilerin kendi c\u00fczdanlar\u0131na aktar\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan token\u2019\u0131n fiyat\u0131 d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe ge\u00e7er.\r\n\r\nK\u00f6t\u00fc niyetli geli\u015ftiriciler, genellikle y\u00fcksek getiri elde edebilmek i\u00e7in y\u00fcksek riskli projelere yat\u0131r\u0131m yapmay\u0131 kabul edebilecek yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131 hedefler. Bu y\u00fczden yat\u0131r\u0131m karar\u0131 vermeden \u00f6nce yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n dikkatli olmas\u0131 gerekir.\r\n
Rug pull \u00e7e\u015fitleri nelerdir?<\/h2>\r\nRug pull\u2019un \u00fc\u00e7 \u00e7e\u015fidi vard\u0131r: likidite s\u0131f\u0131rlama, sat\u0131\u015f emrini engelleme ve dump.\r\n\r\nLikidite s\u0131f\u0131rlama; proje geli\u015ftiricilerin likidite havuzundaki t\u00fcm likiditeyi \u00e7ekmesi sonucu yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n projeye aktard\u0131\u011f\u0131 de\u011ferin ortadan kalkmas\u0131d\u0131r. Bunun ard\u0131ndan token\u2019\u0131n fiyat\u0131 s\u0131f\u0131rlan\u0131r ve ma\u011fduriyet ya\u015fan\u0131r. Likidite s\u0131f\u0131rlama, en yayg\u0131n rug pull y\u00f6ntemidir.\r\n\r\nSat\u0131\u015f emrinin engellenmesi; projenin ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fmesine<\/a> yaz\u0131lm\u0131\u015f olan k\u00f6t\u00fc niyetli bir kodla yap\u0131l\u0131r. K\u00f6t\u00fc niyetli geli\u015ftiriciler, token sat\u0131\u015f\u0131 yapan tek taraf olmak i\u00e7in bir kod yazarak yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n elindeki token\u2019\u0131 satmas\u0131n\u0131 engelleyebilir. TP (take profit) yani k\u00e2r sat\u0131\u015f\u0131 yapmak isteyen yat\u0131r\u0131mc\u0131, sat\u0131\u015f\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmek istedi\u011finde engelleme sebebiyle i\u015flemi ger\u00e7ekle\u015ftiremez.\r\n\r\nDump; token\u2019\u0131n fiyat\u0131n\u0131 h\u0131zl\u0131ca d\u00fc\u015f\u00fcrmektir. Geli\u015ftiricilerin kendi yaratt\u0131klar\u0131 token\u2019\u0131n y\u00fcksek arz\u0131n\u0131 keskin bir h\u0131zla satmas\u0131yla fiyat h\u0131zl\u0131ca d\u00fc\u015fer. Dumping vakalar\u0131 daha \u00e7ok sosyal medyada yap\u0131lan yo\u011fun kampanyalar\u0131n ard\u0131ndan gelebilir. Bu, pump ve dump doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak da bilinir.\r\n
Rug pull nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015fir?<\/strong><\/h2>\r\nRug pull\u2019un takip etti\u011fi belirli bir kal\u0131p oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. \u00d6nce doland\u0131r\u0131c\u0131lar ger\u00e7ek gibi g\u00f6r\u00fcnen bir web sitesi ve whitepaper ile yeni bir token ya da proje yarat\u0131rlar. Ard\u0131ndan bir likidite havuzu arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla havuza ger\u00e7ek kripto para eklenir.<\/span>\r\n\r\n\u00c7e\u015fitli ileti\u015fim y\u00f6ntemleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla <\/span>FOMO<\/span><\/a> hissi olu\u015fturmak en bilinen ad\u0131mlar\u0131ndan biridir. Yat\u0131r\u0131mc\u0131lar token\u2019\u0131 almaya ba\u015flad\u0131k\u00e7a havuzdaki varl\u0131klar birikmeye ba\u015flar. Fiyat hedeflenen zirveye ula\u015ft\u0131\u011f\u0131nda geli\u015ftirici ekip likiditeyi \u00e7eker ve ellerindeki b\u00fcy\u00fck pozisyonlar\u0131 aniden kapat\u0131rlar. Sonu\u00e7 olarak da fiyat s\u0131f\u0131ra iner. Havuzdaki ger\u00e7ek varl\u0131klar ise doland\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131n c\u00fczdan\u0131na ge\u00e7mi\u015f olur.<\/span>\r\n
Ger\u00e7ek rug pull \u00f6rnekleri<\/strong><\/h2>\r\nSquid Game Token, 2021\u2019de ayn\u0131 isimli Netflix dizisini kullanarak ilgi \u00e7ekmi\u015ftir. Varl\u0131k birka\u00e7 g\u00fcn i\u00e7inde yakla\u015f\u0131k 2.860 dolara ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Geli\u015ftiriciler ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fmeye gizledikleri bir fonksiyonla yaln\u0131zca kendilerinin satabilece\u011fi bir yap\u0131 kurmu\u015ftur. Bu da di\u011fer kullan\u0131c\u0131lar\u0131n sat\u0131\u015f yapamamas\u0131yla sonu\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r. Likidite \u00e7ekildi\u011finde varl\u0131\u011f\u0131n de\u011feri saniyeler i\u00e7inde s\u0131f\u0131ra inmi\u015ftir. Geli\u015ftirici ekip yakla\u015f\u0131k 3,3 milyon dolar ile kay\u0131plara kar\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0<\/span>\r\n\r\nLIBRA token vakas\u0131 ise 2025 y\u0131l\u0131nda g\u00f6zlemlenmi\u015ftir. Arjantin Cumhurba\u015fkan\u0131 Javier Milei\u2019nin X\u2019te payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir g\u00f6nderiyle proje h\u0131zl\u0131ca 4,56 milyar dolar piyasa de\u011ferine ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Milei g\u00f6nderisini sildikten sonra token yakla\u015f\u0131k %94 de\u011fer kaybetmi\u015ftir. Baz\u0131 kullan\u0131c\u0131lar bu olay\u0131 sadece ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frayan bir proje \u00f6rne\u011fi olarak da yorumlam\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0\u00a0<\/span>\r\n
Rug pull\u2019dan korunmak i\u00e7in ne yap\u0131labilir?<\/h2>\r\nYat\u0131r\u0131mc\u0131lar, rug pull\u2019dan kendini korumak i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki y\u00f6ntemleri uygulayabilir:\r\n
\r\n \t